*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


اخلاق در حوزه, اخلاق در حوزه شماره خبر: ٤٠٤٣١٣ ١٣:٤٧ - 1397/09/26   راه‌های نجات از لغزش‌های اخلاقی / آیت‌الله مصباح یزدیدرس اخلاق شماره 574 ارسال به دوست نسخه چاپي


راه‌های نجات از لغزش‌های اخلاقی / آیت‌الله مصباح یزدیدرس اخلاق شماره 574

راه‌های نجات از لغزش‌های اخلاقی / آیت‌الله مصباح یزدی


این پرسش در مباحث اخلاقی قابل طرح است که اگر کسی خواست زندگی آخرت را بر دنیاطلبی ترجیح دهد، چه باید بکند؟ بسیاری از افراد می‌خواهند به بهشت بروند و در آن‌جا با اولیا و انبیا رفیق باشند، اما در عمل قادر نیستند؛ گاهی تصمیم می‌گیریم که مرتکب گناه و لغزش‌های اخلاقی و شرعی نشویم، ولی می‌لغزیم؛ چه کنیم که این‌گونه نشود؟ بدیهی است که این مطلب نیازمند برنامه و تلاش است و آمپولی برای رسیدن به این خواسته وجود ندارد که با تزریق آن حب دنیا از دلمان بیرون برود و آخرت خواه‌ شویم...



این پرسش در مباحث اخلاقی قابل طرح است که اگر کسی خواست زندگی آخرت را بر دنیاطلبی ترجیح دهد، چه باید بکند؟ بسیاری از افراد میخواهند به بهشت بروند و در آنجا با اولیا و انبیا رفیق باشند، اما در عمل قادر نیستند؛ گاهی تصمیم میگیریم که مرتکب گناه و لغزشهای اخلاقی و شرعی نشویم، ولی میلغزیم؛ چه کنیم که اینگونه نشود؟ بدیهی است که این مطلب نیازمند برنامه و تلاش است و آمپولی برای رسیدن به این خواسته وجود ندارد که با تزریق آن حب دنیا از دلمان بیرون برود و آخرت خواه شویم.


از آیات قرآن و کلمات امامان معصوم علیهم السلام نیز بهدست میآید که این هدف برای انسان به یکباره تأمین نمیشود. اینطور نیست که انسان شب بخوابد و صبح بلند شود و به خواسته اخلاقی و معنویاش رسیده باشد. این سیر، تدریجی است. باید مدتها کار کنیم و برنامه داشته باشیم و به آن برنامه عمل کنیم و مانند پلکان پله پله پیش برویم تا انسان پا بر پله اول نگذارد، جا برای پله دوم نیست.


امیرالمؤمنین علیه السلام در نامهای به امام حسن علیه السلام فرمودند: «و عوّد نفسک التصبّر علی المکروه»؛ خودت را عادت بده تا در مقابل یک مکروه و خواسته نفس، مقاومت کنی، سپس این کار را ادامه بده. اگر این کار را یک بار انجام دادی نگو که کار تمام شده است. علمای اخلاق و مربیان نفوس میگویند: خوب است انسان این تمرینها را از کار سادهای که مطمئن است میتواند آن را ادامه بدهد شروع کند. برنامهای برای آن قرار دهد و آن را آنقدر تکرار کند تا ملکه شود و به آن عادت کند. این یکی از لطفهای خدا به انسان است که یک کاری با تکرار و همت و تلاش برای فرد عادت و ملکه بشود بهطوری که به راحتی آن را انجام دهد.


خیلی از افراد هستند که تصمیم میگیرند گناهان را ترک کنند، اما از آنجا که به آن عادت کردهاند، در عمل موفق نمیشوند و لذا امیرالمؤمنین خطاب به امام حسن؟عهما؟ نوشتند: «و عوّد نفسک التصبر علی المکروه»؛ اگر شخصی در برابر هوای نفس بایستد و استقامت کند، دیگر راحت میشود و لازم نیست که هر روز با نفس جنگ کند تا بتواند یک کاری را انجام دهد و یک کاری را ترک کند.


 نقش خوف و رجا در انسان


برای پاسخ به این سؤال که حرکت معنوی خود را از کجا شروع کنیم از نکتهای که در سوره نازعات هست، استفاده میکنیم. خداوند میفرماید: «فامّا من طغی و آثر الحیاة الدنیا فإنّ الجحیم هی الماوی و امّا من خاف مقام ربّه»؛ خداوند با انتخاب تعبیر «خاف مقام ربّه»؛ میخواهد راه را به ما نشان بدهد که میفرماید: اگر میخواهید اهل طغیان نباشد و از آتش جهنم نجات پیدا کنید، باید خداترس باشید و مهمترین عاملی که در اکثریت مردم مؤثر است، عامل خوف است. البته گاهی عامل رجا این اثر را دارد و از این رو آیات قرآن گاهی از عامل خوف یاد میکند و میفرماید: «من خاف مقام ربّه»؛ و یا میفرماید: «لم یخش الا الله»؛ و گاهی عامل رجا را ذکر میکند و میفرماید: «یرجوا لقاء ربّه» و یا میفرماید: «کان یرجو الله و الیوم الآخر»؛ بنابراین ما باید کاری کنیم که این خوف و رجا در ما تقویت شود.


 عوامل تقویت خوف و رجا


اکثر امیدهایی که ما داریم مسبوق به شناخت است. اگر من از گناه و بیعفتی میترسم برای این است که ابتدا به خطرات و عواقب گناه شناخت و آگاهی پیدا کردم و میترسم که مبادا به آن مبتلا شوم. این مقدمات و شناخت، از راه مطالعه، تفکر در خلقت قرائت قرآن با توجه به معنای آن و معاشرت با خوبان و اولیای خدا حاصل میشود.


بهدنبال این شناخت و اعمال، باید با برنامهریزی این روحیه را با تکرار و ادامه داد و حفظ کنیم تا برای انسان ملکه شود. وقتی ملکه شد، برنامه را کمی سنگینتر کنیم تا به تدریج بتوانیم شباهت بیشتری به اولیای الهی و امامان معصوم علیهم السلام پیدا کنیم.


تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی




خروج