*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


گروه خبری: آثار ماندگار  | تاریخ:1397/03/02 | ساعت:١٤:٢٨ | شماره خبر:٤٠٠٢٨٩ |  


    آثار ماندگار شماره 554 المحجة البیضاء اثری از ملامحمد محسن فیض کاشانی

المحجة البیضاء اثری از ملامحمد محسن فیض کاشانی

  ملامحمد محسن فیض کاشانی، حکیم، محدث و عارف دوره صفوی در سال 1007 هجری در کاشان دیده به جهان گشود. خاندان او از علما و دانشمندان برجسته آن دیار و صاحب تصانیف و تألیفات بودند. فیض در قم زندگی می‌کرد و زمانی که آوازه عظمت علمی سیدماجد بحرانی به گوشش رسید، به قصد کسب علم به شیراز رفت. او در آن‌جا با فیلسوف شهیر اسلام صدرالدین شیرازی آشنا شد و شاگردی و ارادتش تا بدان حد رسید که با دختر استاد ازدواج کرد و از او لقب فیض گرفت... 

  


 

ملامحمد محسن فیض کاشانی، حکیم، محدث و عارف دوره صفوی در سال 1007 هجری در کاشان دیده به جهان گشود. خاندان او از علما و دانشمندان برجسته آن دیار و صاحب تصانیف و تألیفات بودند.

فیض در قم زندگی میکرد و زمانی که آوازه عظمت علمی سیدماجد بحرانی به گوشش رسید، به قصد کسب علم به شیراز رفت. او در آنجا با فیلسوف شهیر اسلام صدرالدین شیرازی آشنا شد و شاگردی و ارادتش تا بدان حد رسید که با دختر استاد ازدواج کرد و از او لقب فیض گرفت.

فیض در فقه، اصول، فلسفه، کلام، حدیث، تفسیر قرآن و شعر و ادب توانا و ماهر بوده و در آن علوم آثاری را از خود بهجا نهاده است. ملامحسن عاقبت در سال 1090ق در کاشان وفات یافت.

المحجة البیضاء فی تهذیب الاحیاء: یکی از تأثیرگذارترین آثار قلمی ملامحسن فیض، کتاب «المحجة البیضاء فی تهذیب الاحیاء» است که در بردارنده مباحث اخلاقی و سرشار از آیات قرآنی و احادیث و توضیحات مؤلف است. اصل این کتاب، همان کتاب «احیاء العلوم» ابیحامد غزالی است که ملای فیض آن را پس از تصحیح و تکمیل به نام «المحجة البیضاء» عرضه کرده است.

انگیزه مؤلف: فیض در مقدمه کتاب میگوید: «من کتاب احیاء علوم الدین ابیحامد غزالی که در جهان اسلام بسیار شناخته شده است را ملاحظه کردم و دیدم که برای کسانی که بخواهند به درجات بالای معنوی برسند، سودمند است، ولی چون غزالی هنگام تألیف عامی مذهب بوده، در نگارش کتاب، احادیث والای اهلبیت را رها کرده و از مطالب و عقاید نادرست اهلسنت و بدعتهای آنان استفاده برده و در برخی مواضع هم از افرادی حدیث نقل کرده که مشهور به دروغگویی و افتراء بستن به خدا و رسول خدا؟ص؟ بودند.

فیض در ادامه مینویسد: «با این احوال، عمده مطالب کتاب مفید است و استفاده نکردن عالم شیعه از آن را سزاوار ندانستم و لذا سعی کردم مواردی که با عقاید شیعه منافات دارد را حذف نمایم و در ابواب مختلف و مواضع لازم از عقاید شیعه و روایات اهلبیت استفاده نمایم. همچنین سعی کردم تا اسلوب و دستهبندی کتاب را تغییر دهم، ولی تا حد امکان کلمات را تغییر ندادم؛ زیرا خود کتاب دارای بیان و نوشتار زیبایی بود.

ساختار و محتوا: المحجة البیضاء در چهار بخش نوشته شده و مؤلف هر بخش را یک «ربع» معرفی کرده و این چهار ربع عبارت از: «ربع العبادات، ربع العادات، ربع المهلکات و ربع المنجیات».

از آنجایی که هر ربع نیز دارای ده کتاب میباشد، لذا المحجة البیضاء مشتمل بر چهل کتاب مفید و به شرح ذیل است:

اول: ربع العبادات که شامل کتاب العلم، کتاب قواعد العقاید، کتاب اسرار الطهارة، اسرار الصلاة، اسرار الزکاة، اسرار الصیام، اسرار الحج، آداب تلاوة القرآن، الاذکار و الدعوات و کتاب ترتیب الاوراد فی الاوقات میباشد.

غزالی غرض خود از مقدم کردن کتاب العلم بر دیگر کتب را اینطور بیان کرده که چون خداوند با علم عبادت میشود.

دوم: ربع العادات که مشتمل بر ده کتاب به شرح ذیل است؛ آداب الاکل، آداب النکاح، آداب الکسب و المعاش، کتاب الحلال و الحرام، آداب الصحبة و المعاشرة مع اصناف و الخلق، کتاب العزلة، آداب السفر، آداب السماع و الوجد، کتاب الامر بالمعروف و النهی عن المنکر و کتاب اخلاق النبوة و آداب المعیشة.

فیض کاشانی در این بخش کتاب «السماع و الوجد» را به دلیل مغایرت با عقاید شیعه حذف کرده و به جای آن کتاب اخلاق الأئمه و آداب الشیعه را اضافه نموده که بیشترین حجم از این بخش را به خود اختصاص داده است.

سوم: ربع المهلکات و ده کتاب آن عبارتاند از؛ کتاب شرح عجائب القلب، ریاضة النفس، کسر الشهوتین شهوة البطن و شهوة الفرج، آفات اللسان، ذم الغضب و الحقد و الحسد، ذم الدنیا، ذم المال و البخل، ذم الجاه و الریاء، ذم الکبر و العجب و کتاب ذم الغرور.

چهارم: ربع المنجیات که ده کتاب آن عبارتاند از؛ کتاب التوبه، الصبر و الشکر، الخوف و الرجاء، الفقر و الزهد، التوحید و التوکل، المحبة و الانس و الشوق و الرضاء، النیة و الصدق و الاخلاص، کتاب المراقبة و المحاسبة و کتاب التفکر و کتاب ذکر الموت و ما بعده.

نسخه خطی: اهل تحقیق برای این کتاب سه نسخه را بر شمردهاند:

الف) نسخه کتابخانه آیتاللهالعظمی مرعشی نجفی،

ب) نسخه کتابخانه استاد مرتضی مدرسی چهاردهی،

ج) نسخه کتابخانه سیدشریف روضاتی.

چاپ و نشر: المحجة البیضاء در هشت جلد نگارش یافته که مؤسسه نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه قم، آن را در سال 1428ق در چهار مجلد به چاپ رساند. بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی نیز این کتاب را با همکاری چند تن از اهل فن به فارسی ترجمه کرده و آن را با نام «راه روشن» به طبع رسانده است.

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





چهارشنبه ٢٨ شهريور ١٣٩٧
جستجوی وب
کانال تلگرام
کانال تلگرام