*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


گروه خبری: آثار ماندگار  | تاریخ:1397/02/05 | ساعت:١٣:٠٢ | شماره خبر:٣٩٩٥٠٦ |  


    آثار ماندگار شماره 551 الجمل و العقود فی العبادات اثری از شیخ طوسی

الجمل و العقود فی العبادات اثری از شیخ طوسی

  ابوجعفر محمدبن حسن طوسی معروف به شیخ طوسی از اکابر و اجلاء مکتب تشیع، بلکه عالم اسلام است که دفتر حیاتش به سال 385ق در خراسان گشود شد. ایشان به سال 408ق به بغداد آمد به کسب علم و نشر معارف اهل‌البیت علیهم‌السلام همت گماشت تا این‌که در آن‌جا حوادثی به وقوع پیوست و شیخ مجبور به ترک بغداد و سکونت در نجف اشرف شد. شیخ در نجف، حوزه علمیه را تأسیس و معمور نمود و آوازه‌اش جهان اسلام را در نوردید. طلاب بسیاری از اقصی نقاط دنیا سوی نجف اشرف مهاجرت کردند و بدین‌سان حوزه کهنسال نجف شکل گرفت. شیخ طوسی آثار برجسته و فاخری را به عالم علم و کمال تقدیم داشته که التهذیب، استبصار، خلاف و النهایة از آن جمله است. ایشان عاقبت در سال 460ق در نجف وفات نمود و در جوار بارگاه ملکوتی امام الموحدین علیه‌السلام به خاک سپرده شد... 

  



 

ابوجعفر محمدبن حسن طوسی معروف به شیخ طوسی از اکابر و اجلاء مکتب تشیع، بلکه عالم اسلام است که دفتر حیاتش به سال 385ق در خراسان گشود شد.

ایشان به سال 408ق به بغداد آمد به کسب علم و نشر معارف اهلالبیت علیهم‌السلام همت گماشت تا اینکه در آنجا حوادثی به وقوع پیوست و شیخ مجبور به ترک بغداد و سکونت در نجف اشرف شد.

شیخ در نجف، حوزه علمیه را تأسیس و معمور نمود و آوازهاش جهان اسلام را در نوردید. طلاب بسیاری از اقصی نقاط دنیا سوی نجف اشرف مهاجرت کردند و بدینسان حوزه کهنسال نجف شکل گرفت. شیخ طوسی آثار برجسته و فاخری را به عالم علم و کمال تقدیم داشته که التهذیب، استبصار، خلاف و النهایة از آن جمله است. ایشان عاقبت در سال 460ق در نجف وفات نمود و در جوار بارگاه ملکوتی امام الموحدین علیه‌السلام به خاک سپرده شد.

الجمل و العقود فی العبادات

کتاب فقهی «الجمل و العقود فی العبادات» یکی دیگر از آثار قلمی فرزانه الهی شیخ طوسی است که با کمترین عبارت همراه با ترتیب و نظم کامل نوشته شد. این نوع قلمفرسایی در موضوع فقهی با نگارش کتاب «جمل العلم و العمل» توسط سیدمرتضی آغاز و سپس با کتاب «المراسم» سلاربن عبدالعزیز ادامه یافت و یکی از بارزترین نمونههای آن همین کتاب «الجمل و العقود» شیخ طوسی میباشد.

شیخ کتاب حاضر را پس از کتابهای «تهذیب الاحکام» و «النهایه» و به درخواست دوست فاضلش ابنبراج تألیف کرده که یک دوره فقهی از کتاب طهارت تا آخر باب جهاد است.

ساختار و محتوای کتاب

کتاب «الجمل و العقود» در بردارنده مباحث عبادات پنجگانه مثل صلاة، زکات، صوم، حج و جهاد است.

کتاب الصلاة از دو بخش تشکیل میشود: الف) اعمالی که مقدم بر خود نماز است؛ مثل وضو یا غسل، وقت نماز، قبله، لباس نمازگزار و مکان نمازگزار ب) اعمالی که مقارن نماز است؛ مثل قیام، نیت، تکبیرةالاحرام، قرائت، رکوع و سجود.

کتاب زکات نیز به پنج بخش تقسیم شده که مباحثی چون افراد مستحق زکات، مقدار پرداخت زکات، زمان پرداخت آن و افراد مستحق اخذ زکات، در آن مذکور است.

کتاب خمس در فقه شیعه از زمان شیخ طوسی بهصورت کتاب مستقلی همراه با بحث انفال نوشته شده است. شیخ طوسی با انتخاب این روش، مباحثی چون غنایم جنگی، گنجها، سود تجارت، مروارید و جواهراتی که از دریا بهدست میآید، مال مختلط به حرام و زمین فیء را مطرح نموده است.

مؤلف در کتاب صوم پنج فصل را تحت عناوین مفطرات روزه، اقسام روزه، حکم روزه مریض و افرادی که قدرت صوم ندارند، حکم روزه مسافر و اعتکاف و احکام آن بیان کرده است. کتاب حج شامل مباحث وجوب حج و کیفیت و شرایط آن، اقسام حج، کیفیت احرام و شرایط آن، طواف و احکام آن، سعی و احکامش، احرام حج، وقوف در منی و عرفات و مشعر و ذکر مناسک زنان است.

در کتاب مذکور، باب الجهاد و مسایل مربوط به آن از جمله اصناف کفاری که باید با آنها جنگ کرد، احکام اهل بغی، امر به معروف و نهی از منکر و غنیمت و فیء و کیفیت تقسیم آن مطرح شده است.

خصوصیات کتاب

از خصوصیات مهم کتاب، اختصار و ایجاز در طرح مباحث فقهی همراه با نظم و ترتیب منظم مباحث میباشد. شیخ طوسی در کتاب الایجاز فی الفرایض مینویسد: «و إنما سمی به لأن غرضه فیه الایجاز کما عمله فی الجمل و العقود فی العبادات.»

از دیگر خصوصیات کتاب، استفاده از عدد و شمارهگذاری است؛ چنانکه مؤلف در مقدمه مینویسد: «واضبطها بالعدد لیسهل علی من یرید حفظه.» از باارزشترین ویژگیهای کتاب، قسمت فهرست اعلام و منابع است. در بخش فهرست اعلام، حدود سیصد نفر از فقها و صحابه امامان معصوم علیهم‌السلام بهصورت مختصر معرفی شده است.

نسخههای موجود

آقابزرگ تهرانی در الذریعه به چهار نسخه از کتاب «الجمل و العقود فی العبادات» اشاره نموده که عبارت از: الف) نسخه کتابخانه شیخ الشریعه اصفهانی، ب) نسخه موقوفات ملامحمدمهدی قمشهای، ج) نسخه کتابخانه شیخ عبدالحسینبن قاسم حلی نجفی، د) نسخه کتابخانه سیدمحمد مشکات که به سال 927ق نوشته شده است.

چاپ و نشر

کتاب فاخر الجمل و العقود فی العبادات به پاس یکهزارمین سالگرد شیخ الطائفه در سال 1387ق در چاپخانه دانشگاه مشهد به چاپ رسیده است که همراه با تحقیق و تصحیح جناب حجتالاسلام محمد واعظزاده خراسانی میباشد.

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





سه شنبه ٢٦ تير ١٣٩٧
جستجوی وب
کانال تلگرام
کانال تلگرام