*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


گروه خبری: آثار ماندگار  | تاریخ:1396/10/19 | ساعت:٢٠:١٢ | شماره خبر:٣٩٦٨٦٠ |  


    آثار ماندگار شماره 539 علم الیقین فی اصول الدین اثری از ملامحمد محسن فیض کاشانی

علم الیقین فی اصول الدین اثری از ملامحمد محسن فیض کاشانی

 ملامحمد محسن فیض کاشانی مشهور به ملامحسن از حکما و محدثان بزرگ عصر صفویه در قرن یازدهم هجری است. او در کاشان متولد شد و در قم زندگی کرد و به تحصیل علم و تقوا پرداخت. در فقه، اصول، حدیث، تفسیر، کلام، فلسفه، شعر و ادب سرآمد علمای عصر خود گردید. او وقتی خبر ورود دانشمند جلیل‌القدر سیدماجد بحرانی به شیراز را شنید، به محضرش شتافت و از اصحاب او گردید. فیض در شیراز با حکیم الهی صدرالدین شیرازی آشنا و از ارادتمندان خاص او گردید. شاگرد چنان به استادش نزدیک شد که هم به افتخار دامادی او درآمد و هم از ناحیه او به فیض لقب گرفت... 

  


 

ملامحمد محسن فیض کاشانی مشهور به ملامحسن از حکما و محدثان بزرگ عصر صفویه در قرن یازدهم هجری است.

او در کاشان متولد شد و در قم زندگی کرد و به تحصیل علم و تقوا پرداخت. در فقه، اصول، حدیث، تفسیر، کلام، فلسفه، شعر و ادب سرآمد علمای عصر خود گردید. او وقتی خبر ورود دانشمند جلیلالقدر سیدماجد بحرانی به شیراز را شنید، به محضرش شتافت و از اصحاب او گردید. فیض در شیراز با حکیم الهی صدرالدین شیرازی آشنا و از ارادتمندان خاص او گردید. شاگرد چنان به استادش نزدیک شد که هم به افتخار دامادی او درآمد و هم از ناحیه او به فیض لقب گرفت.

در مجلس درس فیض کاشانی شاگردان شاخصی تربیت شدند که سیدنعمتالله جزایری، علامه مجلسی، قاضی سعید قمی از آن جملهاند.

از قلم ملامحسن آثار بسیار زیادی در موضوعات مختلف به یادگار مانده که آگاهان تعداد آنها را تا 116 کتاب و رساله رساندهاند. از آثار برجسته ایشان الوافی و تفسیر صافی است. فیض عاقبت در سال 1090 قمری وفات کرد و پیکرش در کاشان دفن شد. امروز مزار او زیارتگاه اهل دل است.

علمالیقین فی اصول الدین

کتاب «علم الیقین فی اصول الدین» یکی از آثار فاخر ملامحسن فیض کاشانی در علم کلام است که با اسلوبی متفاوت با دیگر کتب کلامیاش نوشته شد. مؤلف قبل از علم الیقین، عین الیقین را با اسلوبی فلسفی عقلی نوشته بود، ولی اسلوب کتاب حاضر آمیختهای از مباحث عقلی و نقلی است که مبتنی بر مفاهیم قرآنی نیز است. ملامحسن که عادتش این بود کتابهای مفصل خود را خلاصه نماید این کتاب را هم دوبار تلخیص کرده که تلخیص اول را «انوار الحکمة» و تلخیص دوم را «المعارف» نام نهاده است. این دو تلخیص هیچ وقت به مرحله چاپ نرسیدهاند.

او «علم الیقین» را در زمان حیات استادش ملاصدرا در سال 1042ق در شیراز نوشته است.

ساختار و محتوای کتاب

ملامحسن مجموع مطالب کلامی کتاب «علم الیقین» را در چهار مقصد العلم بالله، العلم بالملائکة، العلم بالکتب و الرسل و العلم بالیوم الآخر؛ بیان کرده و هر مقصدی را در قالب ابوابی تنظیم نموده است.

در مقصد اول این ابواب مطرح شده:

الف: فی وجوده تعالی، ب: توحیده عزوجل، ج: تنزیهه سبحانه، د: فی صفاته العلیا، ه: فی نبذ من نعوته جل ذکره، و: فی اسمائه الحسنی تبارک و تعالی، ز: فی افعاله و قضائه و قدره، ح: فی نبذ من آثار رحمته وآیات عظمته.

مؤلف در مقصد دوم نیز هشت باب را بیان کرده که عبارت از:

1ـ فی الملائکة المقربین، 2ـ فی الملائکة المدبرین، 3ـ فی الارواح البشریة، 4ـ فی المعقبات و الشیاطین، 5ـ ملائکة الاعمال و الکرام الکاتبین، 6ـ اصناف الملائکة، 7ـ کثرة الملائکة، 8ـ اصناف الملائکة و بدائع خلقهم.

مقصد سوم کتاب علم الیقین شامل این ابواب است:

1ـ الاضطرار الی الرسل و الشرایع و اسرار التکلیف، 2ـ صفات النبی و اصول المعجزات، 3ـ صفة نزول الوحی، 4ـ الفرق بین الرسل و النبی و الامام و الولی، 5ـ الاضطرار الی الامام و ذکر صفاته، مؤلف در این باب ضرورت وجود امام را اثبات کرده است، 6ـ تفاصیل الانبیاء و الاولیاء، 7ـ اخذ میثاق النبیین لنبینا و البشارة به قبل ظهور، 8ـ اخلاق نبینا و اوصافه، 9ـمعجزات نبینا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و سلم  و آیات صدقه، 10ـ معراج نبینا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و سلم ، 11ـ معنی الکتاب و الکلام، 12ـ نبذ من فضایل القرآن، 13ـ نبذ من فضایل اهلالبیت علیهم‌السلام ، 14ـ الاختلاف الواقع بعد نبینا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و سلم ، مؤلف در این باب که شاید از مفصلترین ابواب کتاب محسوب میشود، به علل ایجاد اختلاف بین مسلمانان بعد از وفات حضرت رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌و سلم  و منشأ انحراف اهلسنت اشاره کرده است، 15ـ اصول العقاید الدینیه علی سبیل الاجمال، 16ـ غیبة امام زماننا و علامات ظهوره. ملا محسن فیض در مقصد آخر کتاب در ضمن 18 باب، به مباحثی حول معاد و زندگی بعد از مرگ و شرح مطالبی چون حوض، شفاعة، میزان و حساب میپردازد.

ویژگیهای کتاب

کتاب «علم الیقین» دارای ویژگیهای خاصی است که برخی از آن به شرح ذیل است:

الف: نظم و ترتیب مباحث،

ب: شیوه بیان مباحث، مؤلف در آغاز هر باب، آیهای را ذکر میکند و در اکثر ابواب و فصول کتاب از احادیث اهلبیت استفاده شده، بهطوری که میتوان گفت: مؤلف بهصورت تطبیقی آیات، روایات و براهین عقلیه را مورد بحث قرار داده است.

نویسنده اگر چه در بخشهای مختلف کتاب از کلمات عرفای شامخ استفاده میکند، ولی آیات و روایات را اصل کار علمی خود قرار میدهد و در مقدمه کتاب نیز خوانندگان را به تدبر در آیات و روایات توصیه مینماید.

ج: از امتیازات دیگر کتاب مطرح نکردن مطالب غیرضروری است.

از خصوصیت کمنظیر «علم الیقین» این است که مؤلف، مطالب این کتاب را الهام از طرف خداوند میداند و مینویسد: «و هو کتاب لم یسبق بمثله و لم یر شبیهه فیما أظنُّ بل تفردت بطریق تألیفه بالهام من الله عزوجل و له الحمد.» و نیز مینویسد: «هذا یا اخوانی کتاب علم الیقین فی اصول الدین آتانی الله عزوجل من فضله.»

چاپ و نشر

کتاب «علم الیقین» اولینبار در سال 1303 قمری همراه با چند کتاب دیگر مؤلف بهصورت سنگی و در قطع رحلی به چاپ رسیده و همین نسخه در سالهای بعد نیز چندین بار تجدید چاپ شد. نوشتهاند که این کتاب با اینکه چندین بار به طبع رسیده، اما هیچ یک از آنها خالی از اشکال نبودند.

انتشارات بیدار قم این کتاب را در سال 1418 قمری همراه به تعلیقات و تصحیح آقای محسن بیدارفر در قطع وزیری و در دو مجلد به چاپ رسانده است.

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





سه شنبه ٢٩ آبان ١٣٩٧
جستجوی وب
کانال تلگرام
با افق حوزه به روز باشید
با
کانال تلگرام