*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


گروه خبری: پرس‌وجو  | تاریخ:1396/10/11 | ساعت:١٩:٥٢ | شماره خبر:٣٩٦٦٠٢ |  


    پرس و جو شماره 538چرا در اغلب ادعیه بـه‌ویـژه دعای ندبه  خطابات نسبت به امام زمان‌ عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف  «مثل أین الشموس‌الطالعة...» جمع است؟

چرا در اغلب ادعیه بـه‌ویـژه دعای ندبه خطابات نسبت به امام زمان‌ عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف «مثل أین الشموس‌الطالعة...» جمع است؟

 گاهی در ادبیات، جهت حرمت و حفظ احترام، فرد را به صورت جمع مورد خطاب قرار می‌دهند و می‌گویند: استاد فرمودند و یا پدر فرمودند، استاد تشریف فرما شدند. این نکته در مورد اولیا خدا و معصومین‌ علیهم السلام بسیار روشن است و در قرآن شریف، روایات و ادعیه نیز این نکته مورد توجه قرار گرفته است و آن‌ها را با گونه‌های مودبانه مورد خطاب قرار داده‌اند... 

  


1. گاهی در ادبیات، جهت حرمت و حفظ احترام، فرد را به صورت جمع مورد خطاب قرار میدهند و میگویند: استاد فرمودند و یا پدر فرمودند، استاد تشریف فرما شدند. این نکته در مورد اولیا خدا و معصومین علیهم السلام بسیار روشن است و در قرآن شریف، روایات و ادعیه نیز این نکته مورد توجه قرار گرفته است و آنها را با گونههای مودبانه مورد خطاب قرار دادهاند.1

2. در مورد حضرت مهدی عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف مسئله فراتر از این است. برای روشن شدن بحث، به یک حدیث جالب توجه اشاره میشود. در روایات آمده است:

«سُئِلَ ابوعبدالله علیه‌السلام هل وُلِدَ القائم؟ قال: لا، و لو أدرکْتُه لخدمْتُه أیّامَ حیاتی.»2 از امام صادق علیه‌السلام در مورد تولد امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف سؤال شده که آیا حضرت قائم عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف متولد شدهاند؟ امام فرمود: نه حضرت قائم عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف متولد نشده است. اگر من او را درک میکردم، تمام عمر خود خادم او میشدم.

3. نکته دیگر آن است که قرآن در مورد حضرت ابراهیم علیه‌السلام نیز چنین خطابی دارد میفرماید: «إِنَّ إِبْرَاهِیمَ کَانَ أُمَّةً قَانِتًا لِلَّهِ حَنِیفًا وَلَمْ یَکُ مِنَ الْمُشْرِکِینَ؛3 یعنی: همانا ابراهیم (به تنهایی) یک امت بود، در برابر خدا خاضع و فرمان بر حقگرا بود، و از مشرکان نبود.» در این آیه خداوند حضرت ابراهیم علیه‌السلام را به تنهایی یک امت دانسته است. خلاصه تحلیل و تفسیر مفسران ذیل این آیه عبارت است از اینکه:

1. چون ابراهیم علیه‌السلام بر مکتبی بود که احدی بر آن نبود، پس یک امت بود.

2. او به اندازه یک امت خیر و خوبی و کمال داشت. «آنچه خوبان همه دارند تو تنها داری»

3. کلمه امت به معنای معلم خیر است، او معلم خوبیها بود.

4. مراد از امت یعنی رهبر و مقصود و امام تمام خداپرستان.

5. شعاع شخصیتی او بهاندازه یک امت بود.

6. چون قوام امت به او بود.

7. چون عالم بود و عالم، امتی را راهنمایی میکند.

8. چون حرکت آفرید و به تنهایی، کار یک امت را انجام داد، یاری هم نداشت و یک تنه قیام کرد. 4

4. خطاب «أین الشموسالطالعه و...» با توجه به عبارات قبل از آن در مورد معصومین و امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف :

همانطور که قرآن میفرماید: «وَأَوْرَثْنَا الْقَوْمَ الَّذِینَ کَانُوا یُسْتَضْعَفُونَ مَشَارِقَ الأرْضِ وَمَغَارِبَهَا الَّتِی بَارَکْنَا فِیهَا...»5 یعنی «و به آن گروهی که مستضعف بودهاند مشارق و مغارب سرزمین «فلسطین» را که در آن، برکت نهاده بودیم بر ایشان به میراث عطا کردیم.» و در جای دیگر میفرماید: «فَلا أُقْسِمُ بِرَبِّ الْمَشَارِقِ وَالْمَغَارِبِ إِنَّا لَقَادِرُونَ»6 یعنی «پس به پروردگار خاوران و باختران سوگند یاد نمیکنم که بیگمان ما تواناییم.»، در همین راستا، ادعیه نیز همگام با آیات میفرمایند: «کجا رفتند خورشیدهای تابان در فلک انسانیت و کجا رفتند ماههای فروزان و کجا رفتند ستارگان درخشان...»7 از طرفی خطاب به یک امام، در واقع خطاب به همه امامان علیهم السلام است. چون «کلُّهم نورٌ واحدٌ» و اهداف همه واحد است. به اضافه اینکه در این فقره از دعا خطابات عمومی است و همه امامان علیهم السلام مورد خطاب هستند و بهصورت طبیعی با جمع مورد خطاب قرار گرفتهاند.

5. نکته جالب توجه دیگر این است که در زیارت نامه آمده است: امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف امام انس و جن است.8 امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف ، امام عالمیان است و خورشید تابان عالمیان. امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف همانند حضرت ابراهیم علیه‌السلام امتساز است.9 کما این که در مورد عبدالمطلب نیز آمده است: او در قیامت بهصورت یک امت مبعوث میشود و درخشندگی زمامداران (عدل) و سیمای انبیاء را دارد.10 در بخشی از زیارتنامه امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف نیز آمده است: «درودهای خدا بر او (امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف ) و همه مؤمنین و مؤمنات در مشرق و مغربهای زمین و صحرا.»11 امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف کسی است که به تنهایی وارث همه پیامبران و امامان علیهم السلام است12 و امام تمام عصرها و مصرها میباشد و همچون قرآن که همانند خورشید و ماه در جریان و حرکت میباشد، امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف هم، همچون خورشید در جریان است.13 همانطور که هر عالمی به خورشید نیاز دارد، همه عالمیان نیز به وجود و حضور امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف نیاز دارد.

به حس و وجدان بهدست میآید که اگر نور خورشید نبود، زمین در ظلمت و تاریکی فرو میرفت. و هیچ فرد یا افرادی ذی حیات وجود نداشت. همچنین، اگر «خورشیدهای درخشان فلک انسانیت» نبود، ظلمت و ظلالت و تاریکی و جهل و نادانی سراسر عالم را فرا میگرفت.14

از جابر انصاری روایت شده که روزی پیامبر صلی‌الله‌علیه‌‌و‌آله‌و‌سلم پس از نماز صبح که ما با او نماز صبح را به جماعت خواندیم، روی به ما کرد و فرمود: ای مردم کسی که خورشید را از دست داد (خورشید غروب کرد) باید متمسک به ماه شود و (از نور ماه استفاده کند) و کسی که ماه را هم از دست داد، باید از دو ستاره فرقدان (دو ستاره قطبی) استفاده کند... گفتیم: یا رسول الله، شمس کیست؟ فرمود: من هستم. و در توضیح آن فرمود خدای تعالی ما را هم چون ستارههای درخشنده آسمان قرار داد که چون ستارهای غروب میکند، ستارهای دیگر طلوع میکند...»15

در روایتی که «الشموسالطالعه» را تفسیر میکند آمده است:

شیخ صدوق از امام حسین علیه‌السلام روایت میکند که امام حسین علیه‌السلام فرمود: روزی به پیامبر صلی‌الله‌علیه‌‌و‌آله‌و‌سلم وارد شدم که ابیبن کعب نزد ایشان بود. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌‌و‌آله‌و‌سلم به من فرمود: آفرین بر شما یا اباعبدالله و ای کسی که زینت آسمانها و زمینها هستی. ابن ابیکعب عرض کرد: یا رسولالله صلی‌الله‌علیه‌‌و‌آله‌و‌سلم غیر از شما چه کسی میتواند زینت آسمانها و زمینها باشد و این چگونه است؟ پیامبر صلی‌الله‌علیه‌‌و‌آله‌و‌سلم فرمود: یا ابی کسی که مرا به حق به نبوت برگزید، حسینبن علی علیه‌السلام در آسمانها معروفتر و بزرگتر است، از آنچه که در زمین هست. چون در سمت راست عرش الهی نوشته شده: «حسین علیه‌السلام چراغ هدایت و کشتی نجات است».16

در جای دیگر در تفسیر «الشموسالطالعه» روایت شده که:

امام علی علیه‌السلام لیه فرمود: «امام خورشید درخشان بر بندگان است. به مقام او کسی را یارای چشم دوختن یا دست رساندن نیست.» از امام موسیبن جعفر علیه‌السلام روایت شده که فرمود: «همانا امام در زمین به منزله ماه در آسمان است و او بر همه اشیاء آگاه میباشد.»17

چکیده و خلاصه

1. آنچه از روایت، کتابهای شرح به دعای ندبه و لحن خود دعا بر میآید، «أین الشموس الطالعه» خطاب به همه معصومین و امامان علیهم السلام است.

2. خود امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف به تنهایی یک امت است و اینگونه خطابات در فرهنگ قرآن شریف، روایات و ادعیه فراوان میباشد.

3. از طرفی امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف هم امام انس و جن است و هم امام عالمیان و امام همه بشریت در هر عصر و مصری.

4. درست است که خطابهای این قسمت از دعا، خطاب به همه امامان علیهم السلام است ولی از باب «کلهم نور واحد» و از باب اینکه اهداف همه پیغمبران و امامان واحد است میتوان به هر یک از معصومین علیهم السلام و از جمله امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف خطاب جمع آورد.

چون امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف به تنهایی وارث همه پیغمبران و امامان علیهم السلام است و همسان قرآن در طول زمان جاری18 میباشد و در هر عصر و مصری پیامرسان اسلام میباشد.

بنابراین، ظاهر عبارت دعای ندبه: «أین شموس الطالعه....» خطاب به همه معصومین و امامان علیهم السلام است در عین این که خطابات جمع نسبت به هر یک از امامان علیهم السلام بهویژه امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف بسیار پسندیده و در خورشان است.

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

1ـ ندبه و شادی، زمردیان، شرحی بر دعای ندبه.

2ـ سند و شرح دعای ندبه، صبوری کاشانی.

..................................................

پینوشت

1. زبان فارسی 3، سال سوم متوسطه، رشته علوم انسانی، ص24، 1382 ـ 1383

2. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار/51/148/باب6

3. نحل/120

4. تفسیر نور/6/422

5. اعراف/137

6. معارج/40

7. قمی، عباس، مفاتیح الجنان، دعای ندبه/980

8. قمی، عباس، مفاتیح الجنان، زیارت از راه دور

9. تفسیر نمونه/11/449

10. سفینةالبحار/2/139

11. قمی، عباس، مفاتیح الجنان، زیارت بعد از نماز صبح/891

12. قصص/5، معنای پنهان آیه

13. المیزان/1/42

14. علوی طالقانی، شرحی بر دعای ندبه، تصحیح علی اکبر غفاری، تهران، امیرکبیر، چاپ اول، 1381، ص200ـ202

15. همان

16. واعظ موسوی، سیدعلیاکبر، شرح دعای ندبه از کتاب و سنت، تهران، بینا، چاپ اول، 1363، ص199

17. مهدوی، مهدی، امید منتظران مهدی عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف دعای ندبه از دیدگاه معصومین؟عهم؟، تهران، دانش هوشیار، چاپ اول، 1381، ص143

18. تفسیر المیزان، بیروت، عربی/1/42

مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزه علمیه قم

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





سه شنبه ٢٧ شهريور ١٣٩٧
جستجوی وب
کانال تلگرام
کانال تلگرام