*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


گروه خبری: اخبار افق  | تاریخ:1396/09/13 | ساعت:١٨:٠٣ | شماره خبر:٣٩٥٦٦٣ |  


    با پیام و سخنرانی مقام معظم رهبری و دو مرجع تقلید برگزار شد کنگره بین‌المللی قرآن و علوم انسانی

کنگره بین‌المللی قرآن و علوم انسانی

  کنگره بین‌المللی «قرآن و علوم انسانی» با پخش پیام تصویری رهبر معظم انقلاب اسلامی و آیة‌الله‌العظمی جوادی آملی و سخنرانی آیة‌الله‌العظمی سبحانی و آیة‌الله اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه و با حضور طلاب، اساتید و قرآن‌پژوهان از کشور‌های مختلف جهان، 9 آذر در سالن قدس مجتمع آموزش عالی امام خمینی‌ قدس‌سره قم برگزار شد. ... 

  


کنگره بینالمللی «قرآن و علوم انسانی» با پخش پیام تصویری رهبر معظم انقلاب اسلامی و آیةاللهالعظمی جوادی آملی و سخنرانی آیةاللهالعظمی سبحانی و آیةالله اعرافی مدیر حوزههای علمیه و با حضور طلاب، اساتید و قرآنپژوهان از کشورهای مختلف جهان، 9 آذر در سالن قدس مجتمع آموزش عالی امام خمینی قدس‌سره قم برگزار شد.

 

الزامات موفقیت در متصلکردن علوم انسانی به ریشههای دینی

بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار دستاندرکاران کنگره قرآن و علوم انسانی که یکم خرداد ۹۶ برگزار شده بود، 9 آذر در محل این همایش در قم پخش شد. این دیدار در چارچوب دیدارهای دستهجمعی برگزار شد. در ابتدای این دیدار، آیةالله اعرافی مدیر حوزههای علمیه و حجةالاسلام والمسلمین رضایی اصفهانی دبیر علمی کنگره گزارشهایی ارائه کردند.

به گزارش پایگاه اطلاعرسانی دفتر مقام معظم رهبری، حضرت آیةالله خامنهای در این دیدار، رجوع به قرآن کریم و پاسخ یافتن برای مسایل گوناگون فکری، عملی، سیاسی و اجتماعی از جمله موضوع مهم علوم انسانی را بسیار ضروری خواندند و گفتند: در برخی شاخههای علوم انسانی، سابقه چند صدسال مطالعه و نقادی در دنیا وجود دارد و پیشنیاز ورود به علوم انسانی و جدا کردن آن از ریشههای غیردینی یا ضددینی و اتصال به منشأ قرآنی و وحیانی، تسلط کامل بر کارها و پیشرفتهای انجامشده در جهان است.

بسماللهالرحمنالرحیم

خیلی خوش آمدید. یکی از عیوب کار ما اهل حوزه، همیشه انفرادی کار کردن بوده؛ حتی آنجایی هم که جمعیتی از ما جمع میشدند - فرض کنید پای یک درس- هرکدام برای خودشان کار میکردند. کار مشترک ماها منحصر بوده در مباحثه که یک درس را دو نفر، سه نفر با همدیگر مباحثه کنند؛ والا در - بهاصطلاح- کارکرد علمی و گرفتن محصول علمی، همکاری مشترک و همفکری در بین مجموعههای حوزوی ما رایج نبوده. در حالیکه در دنیا - بهخصوص دنیای غرب- اینجوری نیست؛ آنجا کارهای مشترک، زیاد انجام میگیرد. حتی گاهی مثلاً فرض کنید کارهایی طراحی میشود که از دهها جزء یک محصول واحد، هر جزئی به یک مجموعهای واگذار میشود؛ بعد کسانی هستند که آن محصولات کار این مجموعهها را میگیرند و آن محصول نهایی را از مجموع اینها بهدست میآورند؛ یعنی اینجور طراحی میکنند. خب، پیدا است که اینجور کار کردن آثارش خیلی بهتر و بیشتر است. خوشبختانه ملاحظه میشود که حوزه در این جهت دارد حرکت میکند؛ یعنی این کار شما مصداقی از همین همکاری است. این یک نکته است.

نکته دوم این است که در این کنگره شما دو بخش مهم وجود دارد: یکی قرآن؛ یکی علوم انسانی. مسئله قرآن و مرجعیت قرآن و رجوع به قرآن و استفهام از قرآن در مسایل گوناگون فکری و عملی و اجتماعی و سیاسی و حکومتی و مانند اینها، خیلی چیز مهمی است. ما واقعاً در این زمینهها کمکاریم؛ واقعاً کمکاری داریم، تدبر در قرآن برای کسانی که اهل تدبرند؛ [این] نشان میدهد که ما خیلی خودمان را محروم کردهایم از آیات الهی و از رهنمودهای آیات الهی در زمینههای گوناگون؛ خب، خود این مرجعیت قرآن برای این مسئله مهم، یک موضوع اساسی و حساس است. علوم انسانی و اهتمام به آن و توجه به آن - که چند سال است که بر سر زبانها رایج است- هم یک مسئله است. کار شما پیوند زدن این دو امر مهم با یکدیگر است و این به نظر من خیلی مهم است؛ خیلی بجا است که هرچه میشود در این زمینه تلاش صورت بگیرد.

یک نکته دیگر این است که امروز در کشور، جاهایی و مراکزی وجود دارد که برای علوم انسانی دارند تلاش میکنند و کار میکنند، هم در شورایعالی انقلاب فرهنگی هست، هم بیرون شورایعالی انقلاب فرهنگی هست؛ بخشهای گوناگونی در زمینه علوم انسانی دارند کار میکنند. هدفشان هم همین است؛ حالا اسم کارشان را قرآن و علوم انسانی یا مانند اینها نگذاشتهاند، لکن دارند در جهت سوق دادن مسایل و موضوعات علوم انسانی به سمت آموزههای اسلامی کار میکنند. از اینها استفاده بشود؛ یعنی همکاری بشود با این مجموعهها. ما احتیاج داریم به اینکه از محصول افکار یکدیگر استفاده کنیم؛ یعنی الان کسانی هستند، دارند کار میکنند، تلاش میکنند. این عناصر را پیدا کنید، این مراکز را پیدا کنید و با اینها همکاری کنید، از تجربههایشان استفاده بشود؛ اینها کار کردهاند. این هم یک نکته است.

یک نکته اساسی این است که علوم انسانی، دو سه قرن است که در دنیا ابداع شده و اشخاصی روی آن فکر کردهاند، کار کردهاند، مسایلی را به‌‌وجود آوردهاند؛ بعضی هم که [ابداع آنها] به قرن نمیرسد، چندین دهه است که دارند روی آن کار میکنند؛ یعنی بهاصطلاح چیزهایی جزو علوم مختلف انسانی هستند که برای ما حکم واردات را پیدا میکند؛ حالا غیر از فلسفه و ادبیات و مانند این چیزهایی که مربوط به خود ما است، مسایلی بهوجود آمده، سرفصلهایی تولید شده، روی آن کار شده، فکر شده، نقد شده، چند لایه ردوبدل شده - این کارها انجام گرفته- ما حالا میخواهیم وارد بشویم و این مسایل را از آن ریشه بهاصطلاح غیردینی یا بعضاً ضددینی آن جدا کنیم و به یک منشأ قرآنی و یک منشأ دینی و وحیانی متصل کنیم. خب این خیلی مهم است؛ این یک تسلط اساسی بر کارهای دیگران لازم دارد؛ ما باید بدانیم که دیگران در این زمینهها چه کردهاند. [دانستن] کارهایی که آنها انجام دادهاند، پیشرفتهایی که آنها انجام دادهاند، از مسایلی است که مورد نیاز است؛ باید کار بشود.

حالا اشاره کردید که مثلاً نهصد یا هشتصد مقاله یا چکیده مقاله [به کنگره] آمده، خب خوب است؛ این تعداد کمیت، واقعاً قابل توجه است؛ لکن مهمتر از کمیت، کیفیت است؛ یعنی کاری کنیم که از این کاری که شما مثلاً در این کنگره خواهید کرد، بیست سی مقاله پرمغز راهگشا خارج بشود که بتواند محل استفاده عموم کسانی که در این زمینهها فکر میکنند و کار میکنند قرار بگیرد.

یک نکته دیگر هم این است که امروز در دنیای اسلام هم در این زمینهها متفکرینی دارند کار میکنند؛ در دنیای عرب مثلاً کسانی هستند که دارند کار میکنند، در شبه قاره - در هندوستان- فضلایی هستند که دارند در این زمینهها کار میکنند، از اینها غفلت نشود. حالا خوشبختانه کنگره شما بینالمللی است و این کاری هم که از شما برمیآید -همکاری و همبستگی با متفکرین دنیای اسلام- از خیلی از مراکز دانشگاهی دیگر ما بر نمیآید؛ یعنی این جامعةالمصطفی این خصوصیت را دارد که میتواند در یک سطح وسیع بینالمللی یک مسئله را مطرح کند و بهرهگیری کند. این خیلی خوب است؛ از اینها واقعاً استفاده بشود؛ یعنی کسانی هستند در دنیای اسلام؛ گاهی میآورند بعضی از کتابها را مثلاً از شمال آفریقا یا مثلاً از همین منطقه غرب آسیا، از کشورهای عربی، کسانی نوشتهاند؛ [وقتی] آدم نگاه میکند، میبیند افکار خوبی در بین اینها هست؛ یعنی واقعاً فکر کردهاند، کار کردهاند، مطالعه کردهاند و میتواند مورد استفاده قرار بگیرد. ما از خیلی از اینها بیخبریم؛ کما اینکه آنها هم نسبت به کارهایی که در اینجا شده اطلاعی ندارند؛ یعنی واقعاً در طول این سی چهلسال بعداز انقلاب، خوب کارهایی انجام گرفته؛ ما هم راضی نیستیم، احساس کمبود میکنیم، اما بالاخره در همین حالت کمکاری، کارهای خوبی انجام گرفته، ما کتابهای خوبی داریم؛ کارهای باارزشی انجام گرفته؛ حالا آدم نگاه میکند در همین حوزه قم و در بعضی جاهای دیگر، مقالاتی که نوشته شده، کتابهایی که نوشته شده، درسهایی که داده شده، بعضاً خیلی باارزش است، خیلی خوب است. اینها هم خبر ندارند؛ در دنیای اسلام غالباً مطلع نیستند از کارهایی که ما اینجا کردهایم و انجام گرفته. این همکاری بینالمللی هم به نظر من یکی از بخشهای خیلی خوبی است که میتواند بر این کنگره مترتب بشود.

به هرحال ما دعا میکنیم که خدا شماها را موفق بدارد. حقاً و انصافاً این کارهایی که امروز بهوسیله فضلای جوان و نواندیش قم دارد، انجام میگیرد، خیلی باارزش است؛ خیلی. بنده گاهی اوقات که میبینم و مشاهده میکنم - انگیزهها را، یا حرفها را، یا کارها را انسان نگاه میکند- واقعاً خدا را شکر میکنم. یک وقتهایی بود که در قم این چیزها به ذهن بعضیها میآمد -چنین نبود که خالیالذهن محض باشند؛ نه، یک چیزهایی به ذهنشان میآمد- اما مثل رؤیا بود، واقعاً مثل رؤیا بود [برای] آدم و امید اینکه این چیزها ممکن است، تحقق پیدا کند؛ در قم، یا در غیر قم، در حوزههای علمیه آدم واقعاً امید نداشت؛ امروز خوشبختانه تحقق پیدا کرده؛ امروز حرکت عمومی آغاز شده. حالا اشکالاتی هست، ایرادهایی داریم؛ خود ما، خود حوزه و مسئولان و بزرگان حوزه، گاهی اشکالات و ایرادهای بجایی دارند اما حقیقتاً آنچه هم اتفاق افتاده خیلی باارزش است. به هرحال از خداوند متعال میخواهیم به شماها توفیق بدهد، کمکتان کند تا این کار را هرچه بهتر، هرچه تمیزتر، پرمغزتر و قابلارائهتر انشاءا- در بیاورید دربیاورید و ما و همه استفاده کنیم.

والسلام علیکم ورحمةالله

غرب گرفتار معرفتشناسی تجربی و حسی است

به گزارش خبرگزاری مهر، آیةاللهالعظمی جوادی آملی نیز در پیامی به این کنگره با بیان اینکه غرب گرفتار معرفتشناسی حسی و تجربی است به همین دلیل آنها دین را علمی نمیدانند، اظهار داشتند: منکران عالم غیب، معتقدند که چون جهنم و معاد و عالم غیب در آزمایشگاه قابل تجربه نیست، قابل اثبات هم نیست.

معظمله افزودند: این تفکر میگوید افراد در اعتقاد به وحی و معاد آزاد هستند ولی چون دیده نمیشود، قابل اثبات هم نیست. کسی که چنین تفکری دارد ترس از مار و عقرب را علمی میداند ولی ترس از قیامت و معاد را علمی نمیداند.

این مرجع تقلید با بیان اینکه هر علمی که مرتبط با قول و فعل خدا باشد دینی است، گفتند: علم دینی تنها علم تفسیر و فقه و کلام که ارتباط مستقیم با صفات و احکام خدا دارد، نیست بلکه علم نجوم و زمینشناسی و هواشناسی همچون با فعل خدا سر و کار دارد، دینی است.

حضرت آیةالله جوادی آملی تصریح کردند: هرچه در عالم آفرینش است، مخلوق خداوند و آیهای از آیات الهی است، بنابراین بررسی آیات الهی نیز علم دینی است و اینکه محقق آن کافر است یا مؤمن، در آن اثری ندارد. بر این اساس هر علمی هم که در مورد افعال خدا بحث میکند همانند علم تفسیر و فقه، علم دینی محسوب میشود.

از ظرفیتهای علوم انسانی قرآن استفاده شود

به گزارش خبرگزاری حوزه، حضرت آیةالله سبحانی نیز طی سخنانی در کنگره بینالمللی «قرآن و علوم انسانی»، با تأکید بر اینکه در دانشگاهها باید علوم انسانی قرآنی و حدیثی رواج پیدا کند و از ظرفیتهای علمی علوم انسانی اسلامی بهرهبرداری شود، خاطرنشان کردند: از دیدگاه قرآن؛ «خلیفةالله» اسماءالله را حکایت میکند و انسان از دیدگاه والایی برخودار بوده و مسجود ملائکه است.

معظمله به برخی از ویژگیهای انسان از دیدگاه قرآن کریم اشاره نمودند و یادآور شدند: علوم انسانی غربی، انسان را موجودی طبیعی و مادی که از عالم بالا بریده شده، تعریف میکند که در این میان هیچ سهمی برای خدا قائل نیست و عقیده انسانی با وحی را قطع نموده، انسان موجودی طبیعی تفسیر میشود.

حضرت آیةالله سبحانی ضمن تبیین دیدگاه غربیها در تعریف انسان، خاطرنشان کردند: اگر واقعاً بخواهیم انسان را از نظر تجربه مطالعه کنیم، بسیاری از مسایل ریزش خواهد نمود و تفاوتهای انسان با موجودات دیگر بسیار محدود و معدود خواهد بود.

این مرجع تقلید به تفاوت نگرش و دیدگاه علوم انسانی غربی با علوم انسانی اسلامی در زمینه علت پیدایش خداگرایی در انسان پرداختند و ابراز داشتند: آفرینش انسان با خداگرایی ممزوج است و انسان اگر بخواهد کامل باشد، باید رابطهای ملموس با غیب داشته باشد و در مذهب، فطرت ریشه بشر میباشد. اما علوم انسانی غربی قائل است که بشر هنگامی که در آغوش پدر و مادر بوده، نیازهای او را رفع مینمود و بعداز بزرگ شدن، دیگر پدر و مادر نمیتواند آن نیازها را درست کند، لذا تکیهگاهی به نام خدا را در ذهن خویش ایجاد نمود!

معظمله تأکید کردند: علوم انسانی باید قرآنی و وحیانی شود، باید ضمن بهرهگیری از ظرفیتهای علوم مرسوم، از تضادهایی که در علوم انسانی مرسوم با مبانی دینی وجود دارد، پرهیز نمود.

ایشان با اشاره به اینکه فلسفههای غربی شبههافکنانه و شکاکانه سخن میگویند، گفتند: فلسفه اسلامی تنها فلسفهای است که قاطعانه سخن خود را ارائه میکند. در حالیکه فلسفههای غربی مباحث علمی را بر شک استوار میسازد.

حضرت آیةالله سبحانی تأکید کردند: در مجموعههای دانشگاهی باید فلسفه اسلامی و غربی و نیز علوم انسانی غربی و اسلامی از یکدیگر تفکیک شده و اساتید هیچ خوفی از ارائه مباحث دینی در این حوزه نداشته باشند.

علوم انسانی و اجتماعی جدید دچار اندیشههای بنیادین ناصواب شده است

آیةالله اعرافی هم در اختتامیه این کنگره ضمن اشاره به اهمیت تفاسیر موضوعی معطوف به رشتههای نوین علمی، خاطرنشان کرد: در عصر کنونی شاهد پدیده بسیار مبارک و ذیقیمتی در حوزههای علمیه در عرصه پژوهشهای دینی و قرآنی هستیم، که در این زمینه نیازمند تقویت نگاه دقیق اجتهاد هستیم.

مدیر حوزههای علمیه با بیان اینکه در نظام رشتهها، مباحث پژوهشی و مقالات علمی، طلائیه مرحله نو در توسعه مرزهای تفسیر را شاهدیم، اظهار داشت: روند صعودی تفسیر هیچگاه متوقف نخواهد شد و مرزهای دانش تفسیر در همه قلمروها رو به گسترش خواهد بود.

عضو شورایعالی حوزههای علمیه یادآور شد: علوم انسانی و اجتماعی جدید، نرمافزار مدیریت جهان معاصر بهشمار میآید که با همه دستاوردهایی که داشته است، در تار و پوت و شالوده خود به پارهای از اندیشههای بنیادین ناصواب مبتلا و دچار است و تغییر این نرمافزار با شعار و اقدامات شکلی و سطحی میسر نیست بلکه نیازمندیم این تغییر را به شکل اصولی و عمیق انجام دهیم که پیشاپیش این حرکت، نهادهای دینی و حوزوی حضور دارند.

وی تصریح کرد: برای نظامسازی دولتسازی و تمدنسازی اسلامی نیازمند تغییر نرمافزار و معادلات فکری و معرفتی حاکم بر گفتمان و پارادایمهای فکری معاصر هستیم و در این زمینه تفسیر باید به توسعه مرزها و قلمروهای خود بپردازد، همانگونه که کلام و فقه ما نیز نیازمند توسعه و بسط دامنههای خود هستند.

آیةالله اعرافی با تأکید بر اینکه توسعه دانش و تعمیق آن بدون متدولوژی مستحکم و استوار میسر نیست، خاطرنشان کرد: تعامل دو سویه دستگاه غنی فقه ما با اصول عمیق و بسیار دقیق ما، زمینه بسط و گسترش و تعمیق و تولید اندیشههای فراوان را در فقه فراهم کرده است.

عضو شورایعالی انقلاب فرهنگی، پایهریزی روششناسی و متدولوژی در علوم اخلاقی را بسیار نامناسب و در حد صفر ارزیابی کرد و اظهار داشت: دستگاه علم و اخلاق ما دستگاهی است که در چارچوب آن همچنان نظامات و طبقهبندیهای یونانی استوار است.

مدیر حوزههای علمیه گفت: در حوزه تفسیر شاهد شکلگیری روششناسی تفسیر هستیم؛ ما بهعنوان نهادهای حوزه علمیه در زمینه روششناسی تفسیر کمکاری نمودهایم.

عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم ضمن تأکید بر پایهریزی اصول روششناختی ناظر به حوزه تفسیر، تصریح کرد: وقتی قرآن کریم را با روایات مقایسه میکنیم، نیازمند اصول و قواعد ویژهای در این زمینه هستیم.

وی با اشاره به اینکه نگاه فرامدلولی به آیات وحی و قرآن کریم در تفسیر قرآن اهمیت داشته و جای بسط بیشتری دارد، خاطرنشان کرد: اقوال صادر شده از ناحیه خداوند متعال در قرآن کریم و احادیث به غیر از مدالیل و محتواها، کیفیت و قوانین صدور، غیر از آن چیزی است که در مدالیل و مفاهیم آن ذکر میشود.

آیةالله اعرافی به اصل تدریج در نظام تعلیم و تربیت اشاره نمود و اظهار داشت: شکل نزول و قاعده حاکم بر نزول قرآن کریم نیز خود الهامبخش کشف قوانین بیشماری است که نیازمند توجه به روششناسیهای درست است؛ اگر متدولوژی دقیق، استنباط و استکشاف شود، اتفاقات جدیدی در حوزه تفسیر قرآن کریم رخ خواهد داد.

مدیر حوزههای علمیه عرضه موضوع نو و منظومهسازی را یکی از اصول مهم تفسیر قرآن با نگاه علوم انسانی برشمرد و با بیان اینکه منظومهسازی آیات و روایات نیازمند هنر بالایی است، اذعان داشت: برشهای درست و شبکهسازی از آیات متناظر نیازمند هنرمندی است که در حوزه علوم انسانی میتوان از این موضوع استفاده نمود.

حجةالاسلام والمسلمین زارعان رئیس مجتمع آموزش عالی امام خمینی قدس‌سره و دکتر طلال عطریسی رئیس انجمن علوم اسلامی لبنان، نیز در این کنگره به بیان دیدگاههای خود در زمینه علوم انسانی پرداختند.

حجةالاسلام والمسلمین رضایی اصفهانی دبیر کنگره بینالمللی قرآن و علوم انسانی نیز در این مراسم، جهتدهی به علوم انسانی بر اساس آموزههای قرآن را از مهمترین اهداف برگزاری این کنگره عنوان کرد و خاطرنشان ساخت: با بیان اینکه این کنگره درجه علمی پژوهشی و isc را کسب نموده و بیشاز 60 پیشنشست را برگزار نموده است، اظهار داشت: سایت کنگره به 4 زبان راهاندازی شده، و از میان 1150 مقاله ارسالی پس از ارزیابی 390 مقاله پذیرفته شد.

گفتنی است، کنگره بینالمللی «قرآن و علوم انسانی» با برگزاری پنج کمیسیون تخصصی«مدیریت و سیاست»، «فقه و حقوق»، «روانشناسی تربیتی، اخلاق و تربیت»، «مستشرقان و علوم حدیث» و «مباحث نظری» به کار خود پایان داد و دبیران این کمیسیونها مباحث مطرح شده در این کمیسیونها را مطرح کردند.

یادآوری میشود، در حاشیه برگزاری این کنگره، مراسم رونمایی از 45 اثر فاخر این کنگره علمی با حضور حضرت آیةالله سبحانی برگزار و از صاحبان مقالات برتر این کنگره تقدیر شد.

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





سه شنبه ٢١ آذر ١٣٩٦
جستجوی وب
کانال تلگرام
کانال تلگرام