*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٩٧٤٢١ ١١:٥١ - 1390/09/06   آثار ماندگار شماره 325 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 325

قصص الانبياء(ع) از قطب‌الدين راوندى (د‌573ق)


شيخ قطب‌الدين، ابوالحسن يا ابوالحسين، سعيد بن عبد‌اللّه بن حسين بن هبة‌اللّه بن حسن راوندى كاشانى، متولد راوند كاشان، محدث، مفسر، متكلم، فقيه، فيلسوف و تاريخ‌دان بزرگ شيعه در قرن ششم هجرى است.

گاهى اوقات او را به جدش نسبت داده و سعيدبن هبة‌اللّه راوندى معرفى مى‌كنند. پدر و پدربزرگ او از علماى بزرگ زمان خود بودند. وى تحصيلات ابتدايى را نزد پدر خويش آموخت. علمايى چون شيخ ابوعلى فضل بن حسن طبرسى (صاحب مجمع‌البيان)، عمادالدين محمدبن ابى‌القاسم طبرى (صاحب بشارة‌المصطفى)، صفى‌الدين مرتضى رازى (مؤلف تبصرة‌العوام)، شيخ ابوجعفر حلبى، ابونصر غازى و ... از اساتيد مشهور او هستند.

قطب‌الدين در آثار خود به بحث در موضوعات متنوعى از علوم و معارف اسلامى پرداخته و در علم تفسير، فقه، حديث، فلسفه، كلام، تاريخ و ديگر موضوعات حدود 60 عنوان كتاب از خود به جاى گذارده است كه عناوين زير از آن جمله‌اند: فقه‌القرآن‌، شرح آيات الاحكام‌، الاختلاف بين المفيد و المرتضى فى بعض المسائل الكلامية، أسباب النزول‌، الاغراب فى الإعراب‌، ألقاب الرسول و فاطمة و الائمة عليهم‌السلام‌، جواهرالكلام فى شرح مقدمة‌الكلام‌، منهاج‌البراعة فى شرح نهج‌البلاغه، الخرائج و الجرائح، فقه‌القرآن، ضياء‌الشهاب، لب‌اللباب، المجالس فى‌الحديث، سلوة‌الحزين (دعوات)، قصص‌الانبياء، نفثة‌المصدور و...‌.

قطب‌الدين راوندى ديدگاه ديگران را- چه موافق و چه مخالف- به درستى نقل مى‌كند و مانند انسانى كه حق را براى حق مى‌خواهد، به كاوش در آثار ديگران مى‌پردازد. از اين‌رو، كسانى كه درصدد معرفى وى برآمده‌اند عباراتى را در وصف شأن و منزلت او به‌كار برده‌اند.

قصص الانبيا

بيش از 460 عنوان كتاب به عربى و فارسى به صورت مستقل در موضوع قصص انبيا عليهم‌السلام نوشته شده است. علت توجه نويسندگان به اين امر افزون بر رغبت مردم، سفارش بزرگان دين است كه فرموده‌اند: در احوال گذشتگان تدبر كنيد. معتبرترين منبع در نقل قصص انبيا، قرآن كريم است؛ خداوند متعال به اغراضى به تاريخ و قصه انبياى گذشته اشاره كرده و 27 تن از پيامبران را به نام ذكر كرده است. اثبات رسالت حضرت رسول‌اللّه صلى‌اللّه‌عليه‌وآله‌وسلم؛ بيان وحدت دعوت انبيا؛ دعوت مردم به صبر و اينكه پيامبران و مؤمنين گذشته نيز متحمل آزارها و اذيت‌ها شده‌اند؛ تثبيت قلب رسول‌اللّه صلى‌اللّه‌عليه‌وآله‌وسلم؛ بيان نعمت‌هاى خداوند بر انبيا و اوصيا و مخلصين راه حق و... را مى‌توان از اهداف قرآن ذكر كرد.

علاقه و رغبت مردم به دانستن جزئيات زندگانى پيامبران، باعث شد تا برخى از قصه‌گويان سخن‌پردازى كنند؛ به ويژه اين‌كه برخى از اين قصه‌ها در تورات هم نقل شده بودند و علماى يهود فرصت را مناسب ديده اصل داستان را از قرآن گرفته و شاخ و برگ را از پيش خود افزودند. اصطلاح اسرائيليات ثمره تلاش آن‌هاست. آنان براى صحيح جلوه دادن سخنان خود آن‌را به جاى تورات تحريف شده، به پيامبر و ديگر بزرگان دين نسبت مى‌دادند. برخى از علما بر آن شدند تا اين پيرايه‌ها را از داستان انبيا بزدايند و رواياتى صحيح و موافق اهداف قرآن از زندگى پيامبران عرضه كنند. ‌يكى از اين بزرگان، قطب‌الدين راوندى است كه در مقدمه كتابش مى‌گويد: كتبى كه در اين موضوع نگاشته شده‌اند آكنده از سخنان غث و سمين و روايات بى‌ارزش و با‌ارزش است. به يارى خدا، كوشيدم خالص‌ترين آن‌را برگيرم.

على‌رغم تلاش راوندى، برخى روايات اسرائيلى باز هم در كتاب او پيدا مى‌شود. او كتابش را در بيست باب تدوين كرده است؛ كتاب او روايى است و اول هر فصل، طرق روايت مؤلف تا معصوم عليه‌السلام گفته شده است؛ از مصادر مهم كتاب مى‌توان كتاب النبوة شيخ صدوق و …علام‌الورى از طبرسى را نام برد. از ديگر مصادر آن مى‌توان تفسير قمّى، كمال‌الدين صدوق، صحيح بخارى و مسلم را برشمرد. مهم‌ترين ويژگى اين كتاب نقل بسيار از كتاب النبوة شيخ صدوق است؛ مؤسسه ضحى (حسين درگاهى) بر اساس اين كتاب و مجمع‌البيان، النبوة را بازسازى و چاپ كرده‌اند.

چاپ‌هاى قصص

1. تحقيق غلامرضا عرفانيان يزدى، موسسه مفيد، 1409ق / 1989م، بيروت؛ اين چاپ بارها افست شده از جمله در انتشارات آستان قدس رضوى عليه‌السلام.

2. تحقيق عبدالحليم عوض الحلّى، مكتبه علامه مجلسى، 1388ش / 1432ق، قم. اين چاپ در دو جلد عرضه شده است؛ دو مقاله در ابتداى آن (170 صفحه) از ويژگى‌هاى اين چاپ است. مقدمه اول شامل سخنان محقق كتاب و مقاله‌اى از آقاى سيد حسن موسوى بروجردى است. آقاى موسوى در مقاله‌اش به معرفى النبوة و مصادر آن و ارتباط اين كتاب و شيخ صدوق با راوندى و قصص‌الانبيا پرداخته و رواياتى را كه از النبوة در قصص‌الانبياست - چه آنجا كه راوندى تصريح كرده و چه آنجاها كه روايات النبوة را فقط از طريق سند مى‌توان شناخت - مشخص كرده است. اين كار مى‌تواند به كمك كسانى بيايد كه مى‌خواهند النبوة را از طريق كتاب قصص‌الانبيا بازسازى كنند.

در ادامه عبدالحليم عوض الحلى به معرفى قطب‌الدين راوندى و قصص‌الانبيا و نسخه‌‌هاى خطى آن پرداخته است.

منابع: مجله نشر دانش مقاله «نسخه‌اى ناقص از كتاب النبوه صدوق» از حسن انصارى؛ مجله تراثنا مقاله «بين الصدوق و القطب الراوندى دراسة فى كابيهما النبوة و قصص‌الانبياء» از سيد حسن موسوى بروجردى؛ مقدمه عبدالحليم عوض الحلى بر تصحيح قصص الانبيا.

تهيه و تنظيم: عباس على‌مردى


خروج