*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٤٠٦٩٨٦ ١١:٠٦ - 1398/02/18   آثار ماندگار شماره 589 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره 589

الفوز الاصغر


احمدبن محمدبن یعقوب ابن‌مسکویه از دانشمندان بلندپایه شیعه در قرن چهارم هجری و متولد اطراف شهرری بود. او دو دهه نخستین عمرش را در زادگاهش سپری کرد و پس از آن جهت کسب علم و کمال، سوی شهرهای بزرگ چون بغداد، شیراز و اصفهان هجرت نمود. او نزد ابن‌خمار، ابن‌کامل و ابوالفضل‌بن عمید شاگردی کرد و خود به بالاترین درجات علم و معرفت نائل آمد و کرسی تدریس بر پا داشت...


ابنمسکویه با وزیران و امیران آلبویه مصاحبت و آمد و شدی بسیار داشته است. از قلم آن فرزانه ذوفنون آثار فراوانی در علوم فلسفه و حکمت، اخلاق، طب و کیمیا به رشته تحریر درآمد که تهذیب الاخلاق و تطهیر الاعراق، جاویدان خرد و الهوامل و الشوامل نمونهای از آنهاست. او عاقبت در حدود سال 420 قمری در اصفهان درگذشت و در قبرستان تخت فولاد آن شهر دفن شد.


 الفوز الاصغر

کتاب «الفوز الاصغر» اثری خواندنی در موضوع کلام، با روش فلسفی است که ابنمسکویه آن را به زبان فارسی نوشته است. اکثر مباحث مطروحه در کتاب به شیوه فلسفی بیان شده و به همین خاطر قلم نویسنده بسیار سنگین و کلماتش پیچیده به نظر میرسد.

در این اثر نویسنده از کتاب دیگری با نام «الفوز الاکبر» یاد میکند که البته امروز اثری از آن نیست. ابوسلیمان دو فوز «کبیر و صغیر» را در فهرست آثار ابنمسکویه آورده است. اقبال الاهوری در سیر مباحث تاریخ فلسفه، به جای جایگاه ابنسینا، از خدمت مسکویه به فلسفه کشورش برپایه همین کتاب الفوز الاصغر سخن گفته است.


 محتوا و ساختار کتاب

نویسنده، کتابش را در سه مسئله و هر مسئله را در ده فصل تنظیم نموده است که مسئله اول در اثبات صانع یا خداشناسی نوشته شد و موضوعات فصول دهگانه آن این است: در فصل اول مؤلف اثبات صانع را آسان، اما دشوار میداند و میگوید: آسانی آن به دلیل حقانیت و روشن بودن است و دشواری اثبات صانع بهخاطر ضعف و عجر عقل آدمی است. در فصل دوم مؤلف با نقل کلمات حکما اثبات میکند که وجود صانع مورد اتفاق قدماء بوده است.

در فصل سوم حرکت اجسام طبیعی، دلیل بر وجود صانع دانسته شد. در فصل چهارم مؤلف پس از اثبات اینکه حرکت هر محرکی بهواسطه تحرک غیر است، نتیجه میگیرد که محرک اشیاء، خود موجودی غیرمتحرک است.

در فصل پنجم مؤلف برای واحد بودن صانع دلیل اقامه مینماید. در فصول ششم تا هشتم به ترتیب جسم نبودن صانع، ازلی بودن او و وجود او به روش سلبی اثبات میشود.

در فصل نهم مؤلف وجود اشیاء را طفیلی وجود خداوند معرفی میکند و در فصل آخر برای مبدع بودن خداوند استدلال شده است.

مسئله دوم کتاب در خصوص نفس و احوال آن است که همچنین در ده فصل است.

در فصل اول جسم و عرض نبودن نفس اثبات میشود و مؤلف معتقد است که سخن از نفس و نحوه وجود و بقاء آن دشوار است و اثبات معاد منوط به اثبات نفس است. در فصل دوم تا چهارم از نحوه ادراک نفس بحث میشود.

در فصل پنجم تا هفتم نفس جوهری، باقی معرفی شده که موت و فناء در آن راه ندارد.

فصل هشتم و نهم از سعادت نفس و شقاوت آن بحث شد. نویسنده در فصل دهم در مورد کیفیت نفس پس از مفارقت از جسم طبیعی و حالات عارض بر آن سخن رانده است.


 مسئله سوم کتاب

مسئله سوم کتاب معاد و نبوت و حول ده فصل است.

در فصل اول از مراتب وجود عالم بحث شد.

در فصل دوم، انسان عالم صغیر خوانده شده و اینکه تمام آنچه در عالم کبیر هست، در انسان موجود است.

و...

در فصل پایانی کتاب، اصناف وحی و تعدد آن بهواسطه تعدد قوای نفس بیان شده است.

چاپ و نشر

کتاب «الفوز الاصغر» بارها در ایران و کشورهای اسلامی چاپ شده است.

در سال 1314 قمری به همراه «فوز السعادة» در تهران چاپ شد و نیز در سال 1319 قمری در یک جلد و توسط ناشر بیروتی چاپ شده است.

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی


 


خروج