*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٤٠٥٤٩٧ ١٨:٤٦ - 1397/11/16   الفصول المهمةآثار ماندگار شماره 581 ارسال به دوست نسخه چاپي


الفصول المهمةآثار ماندگار شماره 581

الفصول المهمة


علی‌بن محمدبن احمد غزی مکی معروف به ابن‌صباغ، از نویسندگان و دانشمندان قرن نهم هجری است. او با وجود مالکی مذهب بودنش، آثار برجسته‌ای را در فضایل و کرامات امامان شیعه نوشته است. تحریرالنقول فی مناقب أمنا حواء و فاطمه البتول، العقود الؤلؤیه و اللآلی الثمنیة فی فضایل العترة الامینة، قصائد فی مدح امیرالمؤمنین و نیز الفصول المهمة فی معرفة الائمة از تألیفات ابن‌صباغ مالکی است...


از بیان انگیزهاش در خصوص تألیف کتاب الفصول المهمة که در مقدمه مینویسد: به منظور تکفیر گناهان گذشته این کتاب را مینویسم. میتوان حدس زد که او مستبصر شده باشد. او عاقبت در سال 855 قمری وفات یافت.


 الفصول المهمة فی معرفة الائمة

الفصول المهمة فی معرفة الائمة، اثر معروف و خواندنی ابنصباغ مالکی است که به زبان عربی و در خصوص زندگانی دوازده امام تألیف شد. آقا بزرگ تهرانی در الذریعه نام این کتاب را «الفصول المهمة فی معرفة الائمة الاثنی عشر و فضلهم و معرفة اولادهم و نسلهم» ذکر کرده است. در ا همیت و ارزش کتاب همین بس که در طول هفت قرن گذشته، بهعنوان یک منبع تاریخی مورد استفاده اندیشمندان شیعه و سنی بوده است. علامه مجلسی در بحار، علامه امینی در الغدیر، سیدشرفالدین عاملی در المراجعات و علامه علیبن عبدالله السمهودی الشافعی در جواهر العقدین بهطور گسترده از الفصول المهمة استفاده کردهاند.


 محتوا و سبک نگارش

ابنصباغ کتابش را در 12 فصل و به تعداد امامان معصوم علیهم السلام تنظیم نموده و در هر فصل، به فضایل و مناقب یک امام میپردازد. او زندگی امام علی علیه السلام، امام حسین علیه السلام و حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف را با تفصیل بیشتری بیان میکند. یکی از خصوصیات مهم کتاب این است که حوادث عصر خلافت امام علی علیه السلام را با جزئیاتش نقل کرده است؛ مثلاً درباره جنگهای جمل، صفین و نهروان تعداد نفرات دو طرف و تعداد کشته شدگان آنها و امکانات هر یک از دو گروه را با دقت بیان می‌‌کند.

ابنصباغ قبل از پرداختن به ترجمه امامان علیهم السلام، به این سؤال که اهلبیت چه کسانی هستند؟ پاسخ داده است. او پس از نقل مطالب اصلی، به مناسبت اشعاری را می‌‌‌آورد. گزارشهای این کتاب در بخش مربوط به مخالفتهای معاویه و اصحاب جمل جالب است. مؤلف برخی از مسایل غیرطبیعی را نقل کرده؛ برای نمونه از کتاب «معالم العترة النبویة» محمدبن عبدالعزیز جنابذی، یاری کردن جبرئیل به امام امیرالمؤمنین علیه السلام را در روز احد گزارش میدهد و یا از مسعودی در شرح مقامات حریری، این نکته را نقل میکند که هنگام هجرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به مدینه درختی در لب غار رویید.


 منابع کتاب

از اینکه ساختار کتاب الفصول المهمة، خیلی شبیه ساختار کتاب کشف الغمة اربلی است، چنین به نظر میآید که عمده مأخذ ابنصباغ در تألیف کتابش، همان کشف الغمه بوده باشد و لذا منابع مذکور در الفصول، همان منابعی است که در کشف الغمه ذکر میشود. با این حال منابع قابل استفاده ابنصباغ خیلی فراوان است که برخی از آنها به این شرح است:

«الارشاد فی معرفة حججالله علی العباد از شیخ مفید، صحیح بخاری و صحیح مسلم، الخرائج و الجرائح از راوندی، الآل فی امامة امیرالمؤمنین از ابوعبدالله بن خالویه، مطالب السؤول فی مناقب آلالرسول.»


 نسخه و چاپ

سامی الغریری از محققین این کتاب، 32 نسخه خطی و سیدعبدالعزیز طباطبایی در کتاب اهلالبیت فی المکتبة العربیة، 37 نسخه، برای الفصول المهمة برشمردهاند. از میان نسخههای مهم و با ارزش این کتاب، میتوان به دو نسخه موجود در کتابخانه آستان قدس رضوی، نسخه کتابخانه عارف حکمت در مدینه منوره و نسخه کتابخانه الآثار العراقیة در نجف اشرف اشاره کرد. الفصول المهمة در تهران، نجف و بیروت چاپ و منتشر شده است. انتشارات دارالحدیث قم نیز این کتاب را در سال 1422ق و با تحقیق سامی الغریری به چاپ رسانده است.


تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی


خروج