*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٤٠٥٣٧٩ ١١:٤٦ - 1397/11/14   اوصاف الاشرافآثار ماندگار شماره 580 ارسال به دوست نسخه چاپي


اوصاف الاشرافآثار ماندگار شماره 580

اوصاف الاشراف


ابوجعفر محمدبن حسن طوسی معروف به خواجه نصیر طوسی از اکابر علمای امامیه در قرن ششم هجری است. احاطه او بر علوم مختلف بدان میزان بود که به او لقب استاد البشر داده‌اند...


او تحصیل علم را نزد پدر و داییاش در طوس آغاز کرد و پس از آن برای علماندوزی به نیشابور، قم، اصفهان و عراق رفت. در این مدت چنان علومی اندوخت که سر آمد دانشمندان عصر خود گشت. پس از آن به خراسان برگشت و به درخواست ناصرالدین به قلعه اسماعیلیان دعوت شد و مدت 26 سال آنجا زیست. با حمله مغول که به برچیده شدن حکومت اسماعیلیان انجامید، از ملازمان هلاکوخان گردید.

از خواجه طوسی آثار فراوانی در علوم مختلف بهخصوص ریاضیات برجا مانده که جزو منابع عالم اسلام محسوب میشوند. او عاقبت در سال 672ق در بغداد درگذشت و در حرم کاظمین دفن شد.


 اوصاف الاشراف

اوصاف الاشراف از آثار با ارزش خواجه نصیرالدین طوسی در زمینه اخلاق و عرفان عملی است که حدود سال 661ق بهصورت مختصر و کوتاه و به زبان فارسی نوشته شده است. مؤلف مباحث اخلاقی و معرفتی را در قالب مراحل سیر و سلوک و از ابتدای راه یعنی ایمان تا پایان آن یعنی «فناء» بیان کرده است. این کتاب نثری شیوا و روانتر از اخلاق ناصری دارد و به همین دلیل بیشتر مورد استقبال طالبان کمال قرار گرفت. خواجه در تمام مراحل، جانب شریعت و طریقت را گرفته و ارتباط این دو را بهخوبی حفظ و بیان کرده است. نقشی که این کتاب در پیوند تشیع و عرفان ناب دارد، از مهمترین ویژگی این کتاب به شمار میرود.

آقا بزرگ تهرانی نام این کتاب را «اوصاف الاشراف فی السیر و السلوک» بیان کرده که منظور از الاشراف نیز اهل سیر و سلوک است.


 انگیزه مؤلف

مؤلف در مقدمه کتاب، نگارش اوصاف الاشراف را از امور مهم نویسندگیاش دانسته که مدتها وجود کارهای زیاد، مانع نوشتن آن میشده است؛ تا اینکه به توصیه شمسالدین محمد جوینی وزیر هلاکوخان به تألیف آن پرداختم.


 محتوا و ساختار

 این رساله در شش بخش و در هر بخش به جز بخش آخر، دارای شش فصل است که مؤلف در هر فصل به یکی از اوصاف سالک الیالله اشاره مینماید. هر یک از فصول این کتاب با آیهای از قرآن آغاز میشود و در ضمن مباحث، به احادیث و آیات قرآن استناد شده است.

بخشها و فصول کتاب عبارت است از:

بخش اول مربوط به ویژگیهایی است که سالک باید در آغاز حرکت داشته باشد و شامل ایمان، ثبات، نیت، صدق، انابه و اخلاص است.

بخش دوم مربوط به ارائه روشهایی است که سالک باید به کمک آن موانع را بردارد که شامل توبه، زهد، فقر، ریاضت، محاسبه و تقواست.

بخش سوم کتاب به ویژگیهای سالکان پرداخته که شامل فصول خلوت، تفکر، خوف، رجا، صبر و شکر است.

بخش چهارم به مقدمات وصول الی الله اشاره دارد و شامل فصول ارادت، شوق، محبت، معرفت، یقین و سکون است.

بخش پنجم به برخی دیگر از خصوصیات سالکان پرداخته و شامل فصول توکل، رضا، تسلیم، توحید، اعتماد و وحدت میباشد.

مؤلف در بخش ششم کتاب تنها به بحث فناء پرداخته است که مقصد و مقصود نهایی طالبان حقیقی است.


 ترجمه و تعریب

این رساله را شیخ محمدبن علی جرجانی به زبان عربی ترجمه کرده که بنابه گفته مرحوم محمدتقی مدرس رضوی، یک نسخه از آن در کتابخانه آستان قدس رضوی و نسخه دیگر آن در کتابخانه دانشگاه تهران موجود است.


 چاپ و نشر

کتاب اوصاف الاشراف در طول تاریخ مورد توجه علما و خواص بوده و به همین خاطر به کرات چاپ و منتشر شده است. اخیراً وزارت ارشاد اسلامی ایران نیز آن را چاپ نمود.


تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی


خروج