*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٤٠٥١٧٢ ١٠:٣٩ - 1397/11/02   زبدةالبیان فی احکام براهین القرآنآثار ماندگار شماره 579 ارسال به دوست نسخه چاپي


زبدةالبیان فی احکام براهین القرآنآثار ماندگار شماره 579

زبدةالبیان فی احکام براهین القرآن


احمدبن محمد اردبیلی مشهور به مقدس اردبیلی، از فقهای بزرگ و مشهور شیعه در قرن دهم هجری است. او در اردبیل به دنیا آمد. از کودکی به کسب دانش روی آورد و پس از طی مقدمات، به نجف اشرف رفت. در علوم نقلی از سیدعلی صائغ استفاده کرد. مدتی بعد به شیراز آمد و نزد جمال‌الدین محمود، به تحصیل علوم عقلی مشغول شد. در زهد و ورع بدان حد بود که میان خواص به «مقدس» شهرت یافت...


او از جمله عالمانی است که در پرتو رابطه با دربار صفوی، سهم بسزایی در گسترش تشیع و حل مشکلات آنان دارد. به دربار صفوی تذکرات لازم را میداد که تاریخ برخی از آنها را ثبت نموده است. مقدس اردبیلی آثار برجستهای از جمله حدیقة الشیعه و بحر المناقب دارد. او عاقبت در سال 993 قمری در نجف درگذشت و در حرم علوی دفن شد.


 زبدةالبیان فی احکام براهین القرآن

از زمان امامان معصوم علیهم السلام، جدا نمودن آیاتی که به احکام فقهی اختصاص دارد،مرسوم بوده و کتب فراوانی نیز با نامهای «آیات الاحکام» و «احکام القرآن» نوشته شده است که بنابر نقلی، نخستین بار ابونصر محمدبن سائب کلبی از اصحاب امام جعفر صادق علیه السلام به این کار اقدام کرده است.

فقه القرآن راوندی، متشابه القرآن شهرآشوب و کنزالعرفان فاضل مقداد نمونهای از کار علمی در این موضوع میباشند.

مقدس اردبیلی نیز در مجموعهای به بیان آیات فقهی ابواب مختلف از کتاب طهارت تا دیات پرداخته است و در این اثر، نامی بهعنوان «زبدةالبیان» برای کتاب ذکر نشده است و تا قبل از صاحب جواهر به «آیات الاحکام الاردبیلی»، «آیات الاحکام الاردبیلیة» و یا نظایر آن نام برده میشد، اما پس از صاحب جواهر در میان فقها و کتابهای فقهی با نام «زبدةالبیان» مشهور شده است.


 ساختار و منابع

مقدس اردبیلی قبل از شروع کتاب طهارت و ذکر آیات مربوط به آن، سوره فاتحة الکتاب را تبرکاً تفسیر مینماید و سپس به بیان آیات فقهی ابواب مختلف از کتاب طهارت تا دیات میپردازد.

ایشان بر کتب تفسیری کشاف زمخشری، مجمع البیان طبرسی و کتب فقهی شیخ صدوق، شیخ مفید، سیدمرتضی، شیخ طوسی، ابنادریس، محقق حلی، علامه حلی و غیر آنان استناد نموده و بیش از همه، نظریات شیخ صدوق در من لا یحضره الفقیه را ذکر مینماید.


 زبدةالبیان از نگاه علما

«زبدةالبیان به دلیل سبک نگارش و وسعت علمی مؤلفش، از زمان نگارش مورد استفاده و عنایت فقهای شیعه بوده است.

شروح و حواشی فراوانی برای توضیح و بررسی مطالب این کتاب نوشته شده که شرح تحصیل الاطمینان از امیر ابراهیم قزوینی و شرح تفسیر السراب از محمدبن عبدالفتاح تنکابنی از آن جمله است. حاشیه محمد رفیع گیلانی، حاشیه سیدنعمتالله جزایری، حاشیه ملامحسن فیض کاشانی و حاشیه سیدامیر فضلالله استرآبادی از برجستهترین حواشی بر زبدةالبیان محسوب میشود.


 نسخهها

مجله «تراثنا» چاپ مؤسسه آلالبیت در شمارهای، چند نسخه خطی از زبدةالبیان را نام برده که عبارت از: نسخه کتابخانه الهیات دانشگاه فردوسی مشهد مربوط به سال 988ق، نسخه کتابخانه آیتالله مرعشی مربوط به سال 993ق، نسخه کتابخانه مسجد اعظم قم، نسخه کتابخانه سپهسالار در تهران و نسخه کتابخانه مجلس شورای اسلامی.


 چاپ و نشر

این کتاب با تحقیق و تصحیح آقای محمدباقر بهبودی توسط انتشارات مکتبة المرتضویه در تهران چاپ شده است.

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی


خروج