*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٤٠٤٩٨٩ ١١:٥١ - 1397/10/24   روضةالواعظین و بصیرةالمتعظینآثار ماندگار شماره 578 ارسال به دوست نسخه چاپي


روضةالواعظین و بصیرةالمتعظینآثار ماندگار شماره 578

روضةالواعظین و بصیرةالمتعظین


محمدبن حسن‌بن علی فتال نیشابوری، معروف به ابن‌فتال و ابن‌فارسی، از علمای قرن پنجم و ششم هجری است. او از مشایخ ابن‌شهر آشوب بوده و از شیخ طوسی و سیدمرتضی روایت کرده است. از قلم ایشان آثار با ارزشی تألیف شده که التنویر فی معانی التفسیر و روضةالواعظین و بصیرةالمتعظین دو نمونه از آن است. فتال نیشابوری سال 508 هجری به‌دست شخصی با نام شهاب‌الاسلام به قتل رسیده و لذا تراجم‌نویسان از او با لقب «شهید» نیز یاد کرده‌اند...


 روضةالواعظین و بصیرةالمتعظین

از تألیفات گرانسنگ ابنفتال نیشابوری، کتاب «روضةالواعظین و بصیرةالمتعظین» است که با استفاده از آیات و روایات، به اصول و فروع دین، زهد و مواعظ و نیز تاریخ و مناقب معصومین علیهم السلام پرداخته شد. در برخی منابع از این کتاب با نام روضةالواعظین و تبصرةالمتعظین یاد شده است. این کتاب یکی از منابع بحارالانوار میباشد و این خود گواه بر اهمیت این کتاب است.

مؤلف در کتاب تأکید دارد که هیچ روایتی را در این کتاب نیاورده، مگر اینکه معنای صحیح و مطابق با دیدگاه شیعه را مدنظر خود داشته است. اسناد روایات کتاب نیز به دلیل شهرت داشتن آن روایات حذف شده است. مؤلف در مقدمه گوید: «برای اخبار رایج و مشهور نیازی به ذکر اسناد نیست.»


 انگیزه تألیف

مؤلف در مقدمه «روضةالواعظین» مینویسد: «از جوانی برای مردم مجالسی داشتم و به سؤالات دینی آنان پاسخ میدادم. مدتی بعد آنها از من خواستند تا سخنان بازدارنده از گناه را در قالب پند و اندرز برایشان بگویم. من این چنین حرفهایی را بهصورت دستهبندی و جامع در هیچ کتابی نیافتم، لذا خودم شروع به این کار کردم تا سخنان معصومین علیهم السلام و اخبار آنان در یکجا جمع گردد که البته کاری بس دشوار بود.


 محتوا و ساختار

این کتاب در دو جزء و مشتمل بر 96 مجلس تنظیم شده است.

سه مجلس اول درباره ماهیت عقل و برتری آن و معرفت خداوند و شگفتیهایی که بر عظمت خالق تعالی دلالت دارد، میباشد؛ مجلس چهارم تا ششم در خصوص نبوت است؛ مجلس هفتم تا یازدهم درباره امیرالمؤمنین علیه السلام است؛ مجلس دوازدهم در رابطه با ایمان ابوطالب و شرح حال فاطمه بنت اسد است؛ مجلس سیزده تا شانزده درباره حضرت زهرا بنت رسول الله علیها السلام میباشد؛ مجلس هفدهم تا سیویکم شرح حال و مناقب امامان معصوم علیهم السلام است و مجالس بعداز آن تا آخر کتاب، مسایلی در مورد فروع دین و مباحث اخلاقی آمده است.

مجالس یاد شده در کتاب، گاهی مفصل (مانند مجلس دوم) و گاهی مختصر (مثل مجلس نوزدهم) است. نویسنده در ترتیب مجالس، پیوستگی تاریخی را مراعات نکرده است؛ مثلاً بحث ولادت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم را پس از مسئله بعثت آن حضرت آورده است.


 منابع کتاب

منابع روضةالواعظین شامل کافی، کتابهای شیخ صدوق مانند امالی، خصال، عیون اخبار الرضا، کمال الدین و معانی الاخبار، کتابهای شیخ مفید و شیخ طوسی میباشد. مؤلف در زمان استفاده از منابع مذکور غالباً عین عبارات را ذکر میکند و در بعضی موارد هم به تلخیص یا تلفیق کلمات میپردازد.

 نکتهای درباره کتاب

گاهی به اشتباه، کتاب روضةالواعظین به شیخ مفید نسبت داده شد که درست نیست و ظاهراً منظور از شیخ مفید، ابوعبدالله محمدبن نعمان، استاد سیدمرتضی و سیدرضی نیست؛ بلکه منظور محمدبن حسین نیشابوری ملقب به مفید و جد شیخ ابوالفتوح رازی است.


 ترجمه و چاپ

این کتاب در سال 1366ق توسط آقای محمود مهدوی دامغانی از عربی به فارسی ترجمه شد. روضةالواعظین بارها در ایران و دیگر کشورها چاپ شده است که برخی از آن چاپها عبارت از: چاپ سنگی سال 1303ق در تبریز؛ چاپ سال 1377ق در قم؛ چاپ سال 1406ق که توسط مؤسسه اعلمی بیروت صورت پذیرفت و چاپ سال 1386ق که توسط چاپخانه الحیدریه نجف انجام گردید.

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی


خروج