*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٤٠٤٥٦٤ ١٢:٠٤ - 1397/10/03   حرزالامانی و وجه التهانیآثار ماندگار شماره 575 ارسال به دوست نسخه چاپي


حرزالامانی و وجه التهانیآثار ماندگار شماره 575

حرزالامانی و وجه التهانی


علامه شیخ قاسم‌بن فیره رعینی الشاطبی، از قاریان مشهور قرآن و معروف به امام القراء است که سال 538ق در شاطبه اندلیس به دنیا آمد. او نزد اساتید برجسته عصر خود، نظیر علی‌بن هزیل، ابی‌عبدالله محمدبن سعادة، ابی‌محمد عاشر و علی‌بن حسن‌بن نعمه علوم مختلف را آموخت. او با این‌که از نعمت بینایی محروم بود، ولی به فضل الهی و حافظه قوی در علم اصول قرائت و تجوید، تفسیر، ادبیات عرب، لغت و حدیث ممتاز گشت...

علامه شیخ قاسمبن فیره رعینی الشاطبی، از قاریان مشهور قرآن و معروف به امام القراء است که سال 538ق در شاطبه اندلیس به دنیا آمد. او نزد اساتید برجسته عصر خود، نظیر علیبن هزیل، ابیعبدالله محمدبن سعادة، ابیمحمد عاشر و علیبن حسنبن نعمه علوم مختلف را آموخت. او با اینکه از نعمت بینایی محروم بود، ولی به فضل الهی و حافظه قوی در علم اصول قرائت و تجوید، تفسیر، ادبیات عرب، لغت و حدیث ممتاز گشت. شاطبی بخشی از زندگی علمیاش را در اسکندریه مصر گذراند. او با وجود وسعت علمی، در زهد و ا خلاق حسنه نیز الگویی برجسته برای معاصرین و شاگردان خود بود. این فرزانه بزرگ آثار فاخری را به رشته تحریر در آورده که شاخصترین آنها کتاب حرزالامانی و وجه التهانی است.

بنا بر نظر مورخان ایشان در سال 590ق وفات یافت و در قبرستان «قاضی فاضل» شهر قاهره به خاک سپرده شد.


 حرزالامانی و وجه التهانی


یکی از مهمترین کتابها در علم تجوید و اصول و قواعد قرائتهای هفتگانه، کتاب حرزالامانی و وجه التهانی معروف به شاطبیه اثر ابومحمد قاسمبن فیره شاطبی شافعی است.

این کتاب که از کتابهای درسی طلاب محسوب میشده، بهصورت شعر و بسیار موجر نوشته شده و به لحاظ اینکه قافیه همه ابیات قصایدش فقط لام میباشد، لذا کتاب به قصیده لامیه نیز شهرت دارد.

تعداد ابیات این کتاب، 1175 میباشد که در شمارش مسلسل نسخه مورد ترجمه، همین عدد لحاظ شده است؛ اگر چه صاحب روضات الجنات کتاب را مشتمل بر 1320 بیت دانسته و دیگران نیز اعداد دیگری ذکر کردهاند. «شاطبیة» در حقیقت خلاصه کتاب «التیسیر فی القرائات السبع» اثر ابوعمرو دانی است.


 ساختار نگارش


مؤلف کتابش را با ستایش خداوند و درود بر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم و آل او آغاز و پس از استعاذه و بسمله، به سوره حمد و امالکتاب میپردازد. آنگاه مباحث مهم علم تجوید مانند ادغام کبیر، هاء کنایه، مدو قصر، اظهار، ادغام، احکام نون ساکن را مطرح مینماید.

مؤلف در مرحله بعد به بررسی اختلاف قرائت واژگان قرآن، طبق قاریان هفتگانه میپردازد و از آغاز سوره بقره تا آخر سوره ناس، تکتک موارد اختلافی را بیان میکند و آراء قاریان را با حروف رمزی مشخص مینماید.


 جایگاه رفیع کتاب


این کتاب پس از تألیف، مورد توجه و استفاده دانشمندان و طالبان علم تجوید بوده و امروزه نیز مورد مراجعه اهل تحقیق میباشد.

ابنخلکان در خصوص جایگاه کتاب شاطبیه در علم تجوید و قرائت گفته: «تصور نمیکنم کسی در این موضوع بر وی سبقت گرفته باشد.»


 شرح و تلخیص


منظوم و موجز بودن کتاب و نیز غنای کتاب در موضوع خود باعث شده تا دانشمندان زیادی برای تسهیل طالبان علم تجوید و قرائت به شرح و تلخیص این کتاب رغبت پیدا کنند.

برخی از شروح شاطبیه عبارت از: کنزالمعانی از ابراهیمبن عمر جعبری، الجواهر النفید از ابنجندی، سراج القاری از علیبن عثمان بغدادی، کشف الرموز از یعقوببن بدران جرایدی و سراج المبتدی و تذکار المقری المنتهی از علامه شیخ علیبن قاصح غدری. برخی از تلخیصهای شاطبیه نیز عبارت از: حوزالمعانی از ابنمالک نحوی، مختصر ابنتبریزی، نظم درر الجلاء از عبدالوهاب دمشقی.


 سخن علامه حسنزاده


علامه ذوالفنون حسنزاده آملی در کتاب «در آسمان معرفت» ضمن بیان این مطلب که کتاب سراج المبتدی و تذکار المقری المنتهی که شرح شاطبیه است را نزد استادش علامه شعرانی خوانده، میفرماید: این قصیده یکهزاروهفتادوپنج بیت است که قافیه همه ابیات فقط لام است. مطلع این ابیات:

ببسمالله فی النظم اولا

تبارک رحمانا و رحیما و موئلا

شرح شاطبیه از کتابهای درسی بود که در مراکز علمی خوانده میشد. قصیده مزبور به روش خاص منظوم و به کنوز رموزی در علم قرائات و معرفت قاریان مشحون است و من جویندگان معارف قرآنیه را به جمعآوری از این مواریث علمیه سفارش مینمایم.


تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی

 


خروج