*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٤٠١٦١٩ ١٠:٥٨ - 1397/04/27    تفسیر گازر اثری از نوشته ابوالمحاسن حسین‌بن حسن جرجانی   آثار ماندگار شماره 561 ارسال به دوست نسخه چاپي


 تفسیر گازر اثری از نوشته ابوالمحاسن حسین‌بن حسن جرجانی   آثار ماندگار شماره 561

تفسیر گازر اثری از نوشته ابوالمحاسن حسین‌بن حسن جرجانی


تفسیر شریف «جلاءالاذهان و جلاءالاحزان» معروف به تفسیر گازر، از تفاسیر گران‌سنگ فارسی، نوشته ابوالمحاسن حسین‌بن حسن جرجانی و با تفکر شیعی است. این کتاب پس از تفسیر ابوالفتوح، دومین کتاب تفسیری فاخر به زبان فارسی‌ می‌باشد که از زمان نگارش مورد توجه علما قرار گرفت. نویسنده در زمان تألیف، التفات خاص به تفسیر ابوالفتوح داشته و از آن متأثر بوده به حدی که در مواضعی، عین عبارات تفسیر ابوالفتوح مورد استفاده قرار گرفت...

 

تفسیر شریف «جلاءالاذهان و جلاءالاحزان» معروف به تفسیر گازر، از تفاسیر گرانسنگ فارسی، نوشته ابوالمحاسن حسینبن حسن جرجانی و با تفکر شیعی است. این کتاب پس از تفسیر ابوالفتوح، دومین کتاب تفسیری فاخر به زبان فارسی میباشد که از زمان نگارش مورد توجه علما قرار گرفت. نویسنده در زمان تألیف، التفات خاص به تفسیر ابوالفتوح داشته و از آن متأثر بوده به حدی که در مواضعی، عین عبارات تفسیر ابوالفتوح مورد استفاده قرار گرفت.

این کتاب، بیشتر جنبه وعظ و تنبیه دارد؛ ضمن آنکه حاوی نکات مهم تفسیری، ادبی، لغوی، فقهی روایی و کلامی نیز است.

بنا به عقیده برخی از متخصصان علم تفسیر، آغاز نگارش تفسیر مذکور توسط ابوالمحاسن جرجانی انجام گرفته، ولی به دلایلی، شخصی بهنام سیدگازر آنرا به پایان رسانده است. در مقابل، مرحوم محدث ارموی که این تفسیر را تصحیح و به چاپ رسانده، جرجانی را تنها مؤلف این تفسیر میداند.

انگیزه تألیف

نویسنده در مقدمه مینویسد: «از بخشنده دل و جان مدد خواستم و این کتاب را در تفسیر قرآن تألیف کردم. در او جمع کردم از تأویلات آیات و تفسیر مشکلات، آنچه که پیشوایان اهل یقین بر محک عقل زدهاند و از قعر بحر «والراسخون فیالعلم» یافتهاند تا چشم بینندگان را نور بود و دل محبان اهلبیت علیهم السلام را سرور».

ساختار و روش تألیف

جرجانی قبل از پرداختن به تفسیر آیات قرآن، یک مقدمه و هفت نکته تفسیری را در قالب هفت فصل ارائه میدهد که عبارت است از:

فصل اول: در تقسیم معانی قرآن به چهار قسم.

فصل دوم: تقسیم آیات قرآن به محکم، متشابه، ناسخ و منسوخ و عام و خاص.

فصل سوم: در بیان نامهای قرآن.

فصل چهارم: در بیان ثواب قرائت قرآن.

فصل پنجم: در بیان فضایل علم قرآن.

فصل ششم: در معنای تفسیر و تأویل.

فصل هفتم: در بیان انواع استعاره.

جرجانی در سراسر تفسیرش، روش واحدی را دنبال نکرده، اما میتوان گفت که در اکثر موارد به این روشها پایبند بوده که قبلاز شروع تفسیر یک سوره، اطلاعاتی را درباره نام سوره، شمار آیات و حروف و کلمات آن سوره ذکر و نیز به مکی و مدنی بودن سوره و همچنین روایاتی را که درباره ثواب قرائت سوره از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم رسیده را متذکر میشود. همچنین قبلاز شروع تفسیر به سبب نزول آیه میپردازد و گاهی با استفاده از سبب نزول، آیه را تفسیر میکند. در هر آیه، اگر کلمه یا کلماتی دارای اختلاف قرائت باشد، به آن اشاره و قرائتهای مختلف را ذکر میکند.

ترجمه کردن کلمات در کنار تفسیر آیات و گاهی اشاره به مطالب صرفی و نحوی و استناد به اشعار و امثال عربی از کارهای دیگر مؤلف است.

استناد کردن به روایات پیامبر اکرم و ائمه اطهار علیهم السلام یکی دیگر از روشهای مفسر در این کتاب است. تفسیر گازر از سوی نویسنده، در چهار جلد نوشته شده که جلد اول، از آغاز قرآن تا آخر سوره مائده و جلد دوم از سوره انعام تا آخر سوره کهف و جلد سوم از اول سوره مریم تا آخر سوره فاطر و جلد چهارم از اول سوره یس تا آخر قرآن است.

نقاط قوت و ضعف

از نقاط قوت این تفسیر، سلیس و روان بودن متن آن نسبت به تفسیر ابوالفتوح است. ذکر اخبار، روایات، مناقب و فضایل اهلبیت علیهم السلام ذیل آیات مورد نظر، از دیگر خصوصیات این تفسیر است.

نوشتهاند که در این تفسیر اسرائیلیات و داستانهای تاریخی نامعتبر مورد استفاده قرار گرفته است. اخلاف در مؤلف آن نیز از نقاط ضعف این تفسیر است تا حدی که ملافتحالله کاشانی صاحب تفسیر منهج الصادقین، تفسیر گازر را همان تفسیر ابوالفتوح پنداشته است.

نسخه خطی و چاپ و نشر

نسخههای خطی فراوانی از این تفسیر در کتابخانههای مختلف از جمله آستان قدس، موجود است. قدیمیترین نسخه خطی، توسط شیر احمد التونی در سال 972ق استنساخ شده است.

ظاهراً نخستین بار میرجلالالدین محدث ارموی، تفسیر گازر را در ده جلد و بین سالهای 1337 تا 1341ش به چاپ رسانده که به حواشی، تصحیح و نیز توضیحات ایشان مزین است.

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج