*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٨٧٣٣٠ ١٣:٠١ - 1395/10/15    الذخیرة از سیدمرتضی قدس‌سرهآثار ماندگار شماره 493 ارسال به دوست نسخه چاپي


 الذخیرة از سیدمرتضی قدس‌سرهآثار ماندگار شماره 493

الذخیرة از سیدمرتضی قدس‌سره (355 - 436ق)


عالم جلیل‌القدر شیعه، ابوالقاسم‌ علی‌بن حسین‌بن موسی، ملقب به سیدمرتضی که نسب شریفش به امام موسی‌بن جعفر‌ علیه‌السلام می‌رسد، در ماه رجب سال 355 قمری در بغداد دیده به جهان گشود. ....

 

    عالم جلیلالقدر شیعه، ابوالقاسم علیبن حسینبن موسی، ملقب به سیدمرتضی که نسب شریفش به امام موسیبن جعفر علیه‌السلام میرسد، در ماه رجب سال 355 قمری در بغداد دیده به جهان گشود.

پدرش مسئولیت نظارت بر دیوان مظالم و سرپرستی زائران خانه خدا را به عهده داشت و مادرش نیز بانویی بزرگوار و دانشمند بود. سیدمرتضی با تلاش و پشتکار از محضر استادان بهخصوص شیخ مفید و شیخ صدوق استفاده کرد و به درجات بالای علم و عمل نائل شد. حوزه درسی ایشان از کمنظیرترین حوزههای علمی تاریخ تشیع بود. وسعت علمی سیدمرتضی به حدی بود که همهگونه افراد با هر عقیدهای میتوانستند از محضرش بهرهمند گردند. نوشتهاند که حتی گاهی استادش شیخ مفید در مجلس درس او حاضر میشد. مرحوم علامه امینی در الغدیر نام 86 اثر سیدمرتضی را بیان میکند که عمده آثار ایشان الانتصار، المختصر، المصباح، الناصریات، دررالفواید و الذخیره میباشد.

ذخیرةالعالم و بصیرةالمعلم

ذخیرةالعالم و بصیرةالمعلم معروف به «الذخیرة» تألیف سیدمرتضی عالم بزرگ مکتب امامیه است که به عربی و در علم کلام و اعتقادات به رشته تحریر درآمده است. مؤلف، این کتاب را پس از نوشتن دیگر کتاب کلامی خویش یعنی المخلص فی اصولالدین نگاشته و در حقیقت الذخیره مکمل و متمم کتاب اول کلامی ایشان است. اهمیت الذخیره به این است که میتوان گفت این کتاب، تنها کتاب مؤلف در موضوع اعتقادات است که به عموم مسایل کلامی پرداخته و نظرات صریح خود را در آنها بیان نموده است. کتاب الذخیره پس از رحلت مؤلف، اندکاندک مورد توجه و استفاده علمای شیعه واقع شده و گاهی بر آن شرح نوشتهاند که میتوان به شرح حلبی شاگرد سیدمرتضی اشاره کرد.

ساختار و محتوای الذخیره

مطالب مطرح شده در الذخیره هر چند از نظم و انسجام خاصی برخوردار نیست و هر بخشی بدون حفظ تناسب با بخش قبل بیان شده است، اما همه مطالب کتاب را میتوان طبق دستهبندی مشهور کتب کلامی به پنج بخش اساسی؛ توحید، عدل، نبوت، امامت و معاد تقسیم کرد. مؤلف هر بخش را تحت عنوان «الکلام فی...» بیان مینماید که اکثر آنها بر اساس نظم کتاب، چنین است:

1 الکلام فی الاستطاعة و احکام ما یتعلق بها؛

2 الکلام فی التکلیف؛

3 الکلام فی اللطف؛ مؤلف در این باب ابتدا لطف را تعریف و وجوب آنرا اثبات میکند و سپس رابطه آن را با حسن و قبح عقلی بیان میدارد؛

4 الکلام فیالآلام؛

5 الکلام فی الارزاق؛ مؤلف در این بخش ضمن بیان کیفیت طلب رزق حلال، اثبات میکند که تنها به کسب حلال، رزق گفته میشود؛

6 الکلام فیالنبوة؛ مباحث مطرح شده در این بخش شامل تعریف رسول و نبی، اثبات حسن بعثت انبیا، دلالت معجزات بر نبوت و عصمت انبیا میباشد؛

7 الکلام فیالنسخ؛

8 الکلام فی الامامة؛ سرفصلهای مورد بحث در این قسمت عبارتند از؛ اثبات وجود امام در هر زمان، بیان صفات امام، واقع شدن نص به امامت امام امیرالمؤمنین علیه‌السلام، افضلیت امام علی علیه‌السلام بر دیگران، اثبات امامت سائر ائمه اثنیعشر؛

9 الکلام فیالامر بالمعروف و النهی عنالمنکر؛

10 الکلام فی ما یستحقه الله تعالی منالاسماء؛

11 الکلام فی ما یستحقه الله تعالی من الصفات.

مؤلف در دو باب اخیر از اسماء و صفاتی که برای خداوند میباشد را مورد بحث قرار میدهد. او اسماء را به سه دسته تقسیم کرده و هر دسته را در یک فصل بیان میکند که عبارتند از؛ اسمایی که از جهت قادر بودنش بر خداوند اطلاق میشود، اسمایی که از جهت عالم بودنش بر خداوند اطلاق میشود.

معایب الذخیره

این کتاب با تمامی محاسن و ویژگیهایی که دارد، انتقادهایی نیز بر آن وارد است. از جمله این معایب یکی اینکه مؤلف در زمان شروع نگارش قصد داشته تا مطالب این کتاب را بهصورت اختصار بیان نماید چنانچه اوائل کتاب اینگونه هست لکن سیدمرتضی در اواخر به تفصیل روی میآورد و خود نیز در خاتمه کتابش، به این نقیصه اشاره دارد.

چاپ و نشر

کتاب الذخیرة برای بار اول در سال 1370 قمری توسط مؤسسه نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و با تصحیح سیداحمد حسینی در 644 صفحه به چاپ و نشر رسیده است.

منبع: آینه پژوهش، ش155- تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج