*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٨٥٧٧٨ ١٣:١٩ - 1395/08/26    فرائد السمطینآثار ماندگار شماره 486 ارسال به دوست نسخه چاپي


 فرائد السمطینآثار ماندگار شماره 486

فرائد السمطین از ابراهیم‌بن محمد جوینی قدس‌سره (م 722ق)


«فرائدالسمطین فی فضایل‌المرتضی والبتول والسبطین والأئمة من ذریتهم‌ علیهم‌السلام »، کتابی درباره فضایل امام علی، فاطمه زهرا، و حسنین و دیگر ائمه‌ علیهم‌السلام است که ابراهیم‌بن محمد جوینی در سال 716 قمری آن‌را تألیف کرده است. «سِمْط» به معنای رشته مروارید و فرائدالسِّمْطین به معنای دو رشته مروارید بی‌مانند است. نویسنده ضمن مقدمه‌ای مفصل در فضایل امیرمؤمنان‌ علیه‌السلام، نگارش این کتاب را هدیه به برادران ایمانی و حفظ عهد یاران دینی به شمار می‌آورد. سپس بیان می‌کند که آن را در دو سِمْط تدوین کرده است: ....

 

 

صدرالدین ابراهیمبن محمدبن مؤید جوینی شافعی نویسنده فرائدالسمطین از علمای اهلسنت است که به سال ۶۴۴ قمری در آمل به دنیا آمد. در سال 695 به دمشق رفت و از علمای حدیث آن دیار حدیث استسماع نمود؛ سپس در سال 721 به حج مشرف شد. بنابر قراین تاریخی وی شافعی مذهب بوده است اما برخی از نویسندگان شیعه و سنی او را با توجه به مطالب کتابش شیعه دانستهاند. میرزا عبدالله افندی صاحب ریاض و سیدمحسن امین صاحب اعیانالشیعه از جمله کسانی هستند که وی را شیعه میدانند. اختلاف از آنجا ناشی میشود که وی در «فرائدالسمطین» روایات پرشماری را در فضایل اهلبیت علیهم‌السلام یعنی امیرمؤمنان، حضرت زهرا، امام حسن و امام حسین علیهم‌السلام و عید بودن روز غدیر و... نقل کرده است. از آن میان روایتی است که در آن رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم ماجرای ظلم به صدیقه کبری، حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها و شهادت ایشان را پیشبینی کرده و از وقوع آن پس از ارتحال خود خبر دادهاند. این حدیث موجب شده است که برخی از علمای اهلسنت در سنی بودن نویسنده آن تشکیک کنند.

فرائدالسمطین: «فرائدالسمطین فی فضایلالمرتضی والبتول والسبطین والأئمة من ذریتهم علیهم‌السلام »، کتابی درباره فضایل امام علی، فاطمه زهرا، و حسنین و دیگر ائمه علیهم‌السلام است که ابراهیمبن محمد جوینی در سال 716 قمری آنرا تألیف کرده است. «سِمْط» به معنای رشته مروارید و فرائدالسِّمْطین به معنای دو رشته مروارید بیمانند است.

نویسنده ضمن مقدمهای مفصل در فضایل امیرمؤمنان علیه‌السلام، نگارش این کتاب را هدیه به برادران ایمانی و حفظ عهد یاران دینی به شمار میآورد. سپس بیان میکند که آن را در دو سِمْط تدوین کرده است:

سمط اول، شامل فضایل امیرمؤمنان علیه‌السلام است.

نویسنده اگر چه در آغاز سمط اول نگاشته که این سمط شامل فاتحه، خاتمه و 72 باب است؛ اما چاپ موجود شامل هفتاد باب است.

فاتحه (مقدمه) سمط اول در بیان فضیلت صلوات بر محمد و آل او و شامل دو روایت است.

ابواب این سمط همه در فضایل و مناقب امامی است که دروازه شهر علم است یعنی امیرمؤمنان علیه‌السلام . در چاپهای موجود شامل هفتاد باب و 327 روایت (چاپ علامه محمودی) و 324 روایت (چاپ سیدعبدالمحسن سراوی و شیخ محمد صادق تاج) و دو روایت با عنوان حکایت عجیب و روایت غریب است.

خاتمه در نقل سخنان امیرمؤمنان علیه‌السلام شامل برخی از خطبهها و نامههای آن حضرت است. شامل 26 روایت (چاپ علامه محمودی) و 24 روایت (چاپ سیدعبدالمحسن سراوی و شیخ محمد صادق تاج) میباشد.

سمط دوم کتاب، شامل روایاتی است که از رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم در فضایل عترت طاهرین علیهم‌السلام نقل شده است شایان ذکر است که از امام سوم به بعد، تنها نام امام رضا و امام زمان؟عهما؟ اختصاصاً آمده و نویسنده درباره دیگر ائمه به ذکر احادیثی کلی، بسنده کرده است.

این سمط نیز دارای مقدمه و ابواب و خاتمهای کوتاه است که خاتمه این سمط شامل تاریخ فراغت از تألیف کتاب (رجب 716) و دعا و شکر نویسنده است.

سمط دوم در چاپهای موجود شامل 61 باب و 239 روایت (چاپ علامه محمودی) و 58 باب و 220 روایت (چاپ سیدعبدالمحسن سراوی و شیخ محمد صادق تاج) است.

شیوه مؤلف: شیوه مؤلف در نقل روایات مسندگونه و نقل با سلسله اسناد و بیان جزئیات ریز روایات است، حتی زمان و مکان استماع و یا قرائت حدیث را نیز بازگو کرده است.

اگر چه نویسنده کتاب سنی است اما بیشتر احادیثی که نقل کرده با عقاید شیعیان سازگار و همخوان است و تفاوتی با عقاید شیعیان درباره امامان ندارد؛ چنانکه در مقدمه کتاب از امام علی علیه‌السلام با واژههایی مانند «وصی» و «اسدالله غالب» یاد میکند و ختم ولایت را با نواده صالح آن حضرت، حجت قائم میداند.

در میان مشایخ و اسانید این کتاب، هم دانشمندان سنی و هم عالمان شیعی وجود دارند. از علمای شیعه میتوان این دو تن را نام برد: شاذانبن جبرئیل قمی (م ۶۰۰) که نام او حدود ۶۰ مورد تکرار شده و نام شیخ صدوق (م ۳۸۱) در ۳۳ روایت آمده است.

گفتنی است، اگرچه بسیاری از روایات این کتاب مطابق و موافق عقاید شیعیان است اما روایاتی نیز نقل شده است که با دیدگاه شیعه همخوانی ندارد؛ مثلاً روایتی درباره عدم ایمان ابوطالب آمده و یا درباره صحابه احادیثی نقل شده که حاکی از تمجید رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم از عدهای از صحابه است که در دیدگاه شیعیان منزلتی ندارند.

برخی نکات تاریخی نیز آمده است که باعث شده برخی از اهلسنت نتوانند نویسنده را برتابند. از آن جمله است:

بیان برخی از مصایب حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها، اعتقاد به عید بودن روز غدیر خم (باب 13 فی فضل صوم عیدالغدیر، چاپ محمودی)، بیان عصمت ائمه علیهم‌السلام . (باب ۳۱ چاپ محمودی)، بیان حدیث لوح جابر و بیان نام ائمه اهلبیت علیهم‌السلام (باب۳۲ و ۳۴ چاپ محمودی) و بیان فضیلت زیارت ائمه علیهم‌السلام و بیان زیات جامعه کبیره (باب ۳۸ چاپ محمودی).

جایگاه فرائدالسمطین نزد علما: کتاب فرائدالسمطین در دسترس همه دانشمندان شیعه نبوده و تعداد اندکی از علمای شیعه بدان دسترسی داشتهاند. از آرزوهای علامه امینی، دستیابی به نسخهای از این کتاب بوده است. علامه مجلسی بهطور محدود از آن نقل میکند و علامه بحرانی به این کتاب توجه داشته است.

از دانشمندان اهلسنت، زرندی حنفی از آن برای تألیف کتاب نظم دررالسمطین، سمهودی شافعی در جواهرالعقدین و قندوزی حنفی در ینابیعالمودة و دیگران به این کتاب استشهاد نمودهاند.

شایان ذکر است که نسخههای چندی از این کتاب به دست آمده است که چاپهای موجود در تحقیق کتاب از آنها بهره گرفتهاند.

چاپهای فرائدالسمطین: تحقیق شیخ محمدمهدی آصفی، سال ۱۳۸۳ق، نجف. این چاپ تا پایان باب ۲۷ از سمط اول است.

تحقیق علامه شیخ محمدباقر محمودی، مؤسسةالمحمودی، سال ۱۳۹۸ق، بیروت. این چاپ در دو جلد (جلد نخست 70 باب و جلد دوم 61 باب) مجموعاً شامل 594 روایت است.

عنوانبندیهای مناسب از مزایای این کتاب به شمار میرود.

- تحقیق دکتر سیدعبدالمحسن عبدالله سراوی و شیخ محمد صادق تساج، وزارةالإعلام، 2006م، سوریه. محققین در تصحیح این کتاب از نسخههای کتابخانه ظاهریه، کتابخانه اسد دمشق، نسخه چاپی دارلکتب المصریه، و نسخه چاپی زندهیاد علامه محمودی بهره گرفتهاند.

منابع: ویکی شیعه؛ مقدمه علامه محمودی بر تحقیق کتاب؛ سایت lib.ir

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج