*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٨٥١٠٨ ١٢:٢٨ - 1395/08/12   آثار ماندگار الخصائص‌العلویهآثار ماندگار شماره 484 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار الخصائص‌العلویهآثار ماندگار شماره 484

الخصائص‌العلویه علی سائر البریة از ابوالفتح نطنزى قدس‌سره (م 550ق)


از میان آثار متعددى که درباره اهل‌بیت‌ علیهم‌السلام نگاشته شده، کتاب «الخصائص‌‌العلویه على سائر‌‌البریة و‌‌المآثر‌‌العلیه لسید‌‌الذریه» ابوالفتح محمدبن احمد‌بن على‌بن ابراهیم نطنزى، از آثار قرن ششم هجرى است که این کتاب به نحو مستقل باقى نمانده، اما بخش‌هایی از آن در کتاب‌هایی هم‌چون مناقب‌‌ آل ابی‌طالب ابن‌شهرآشوب، فرائدالسمطین جوینى (متوفى 730 ق)، ‌‌الیقین سید‌بن طاوس و... بر جاى مانده است.

 

 

حاکم‌‌الدین ابو‌‌الفتح محمدبن احمدبن علی النطنزی از علمای سده پنجم و ششم قمری و یکی از سرامدان ادب اصفهان است. ایشان در شهر نطنز به دنیا آمده است اما رشد علمیاش در اصفهان و بغداد بوده و از علمای ساکن این دو شهر علم آموخته است. در شرح حالش آشکارا گفتهاند که از اهلسنت بوده است. الخصائصالعلویه کتاب وی است.

از کسانی که از او روایت کردهاند میتوان سمعانی، ابنشهرآشوب و قوام‌‌الدین محمدبن علی رازی را بر شمرد.

الخصائص‌‌العلویه

از میان آثار متعددى که درباره اهلبیت علیهم‌السلام نگاشته شده، کتاب «الخصائص‌‌العلویه على سائر‌‌البریة و‌‌المآثر‌‌العلیه لسید‌‌الذریه» ابوالفتح محمدبن احمدبن علىبن ابراهیم نطنزى، از آثار قرن ششم هجرى است که این کتاب به نحو مستقل باقى نمانده، اما بخشهایی از آن در کتابهایی همچون مناقب‌‌ آل ابیطالب ابنشهرآشوب، فرائدالسمطین جوینى (متوفى 730 ق)، ‌‌الیقین سیدبن طاوس و... بر جاى مانده است.

بیان علما در نقل از خصائص نطنزی نشان میدهد که این کتاب در اختیار آنان بوده است. برخی از علما به صراحت و برخی به اشاره از این کتاب نقل کردهاند که برخی از این ناقلان به ترتیب زمانی چنیناند:

1 ابنشهرآشوب متوفای 588، صریحاً از آن کتاب نام برده، و 65 حدیث از آن نقل کرده و در ضمن مقدمه کتاب مناقب آل ابیطالب، آنرا در شمار منابع خود از کتب تسنن یاد کرده است. وی ضمن اشاره به این کتاب و نام مؤلف آن، تصریح کرده که کتاب را از مؤلف به سماع (ناولنى) دریافت کرده است (ج1/ص11). ابنشهرآشوب در معالم‌‌العلماء (ص119) نیز به نطنزى اشاره کرده و درباره وى چنین آورده است: «ابوعبدالله محمدبن احمد‌‌النطنزى، عامى له کتاب‌‌ الخصائص‌‌العلویة على سائر‌‌البریة و کتاب ‌‌المآثر‌‌العلویه لسید‌‌الذریة». ابنفوطى در مجمع‌‌الآداب (ج4/ص831) در شرح حال قوام‏الدین محمدبن على‌‌الأهرکینى گفته است: «انه سمع کتاب ‌‌الخصائص‌‌العلویه على سائر‌‌البریة و‌‌المآثر‌‌العلیه لسید‌‌الذریه سنه 560 ق». عبارت ابنفوطى دلالت دارد که عنوان کامل کتاب «الخصائص‌‌العلویة على سائرالبریه و‌‌المآثر‌‌العلیة لسید‌‌الذریه» است که ظاهراً چنین نیز باشد و کلمه «کتاب» در قبل از ادامه عنوان «المآثر‌‌العلیه» در معالم‌‌العلما باید خطاى کتابت باشد.

2 ابراهیمبن محمد جوینى (730 644ق) پنجاه و شش حدیث. او در کتاب فرائد‌‌السمطین فی فضائل‌‌المرتضی و‌‌البتول و‌‌السبطین و‌‌الأئمة من ذریتهم علیهم‌السلام از کتاب نطنزى به روایت مشایخ خود به سلسله سند متصل به مؤلف، مطالب فراوانى نقل کرده است. وی در مجموع به چهار طریق، 56 روایت از کتاب الخصائص‌‌العلویة را در کتاب خود آورده است.

3 زین‌‌الدین بیاضی متوفای 877 در کتابش‌‌ الصراط‌‌المستقیم ‌‌الی مستحقی‌‌القدیم با اشاره از آن یاد کرده و نُه حدیث آورده است.

بازسازی الخصائصالعلویه

همانطور که اشاره شد کتاب الخصائص‌‌العلویه على سائر‌‌البریة و‌‌المآثر‌‌العلیه لسید‌‌الذریه نوشته نطنزی در گذر ایام از میان رفته و بخشهایی از آن در کتب معتبر به نقل شاگردانش و یا دیگر علما به جای مانده است.

برخی از پژوهشگران با جستوجوی منابع تلاش میکنند کتابهای مفقود را بازسازی و منتشر کنند؛ کوششهای علمی این دانشوران در نشر کتبی همچون تفسیر ابوحمزه ثمالی، کتاب زیدبن وهب جهنی (م 84ق) و... نمایان است.

در همین راستا آقای علی آلکوثر نیز کوشیده است متن کتاب ‌‌الخصائص‌‌العلویه را بازیابی کند. وی در این تلاش علمی، توانسته 147 حدیث را در 57 باب از بیش از ده عنوان کتاب گرد آورد. موضوعات مطرح شده در این احادیث شامل فضایل و مناقب رسول خدا، امیرمؤمنان، فاطمه زهرا و حسنین علیهم‌السلام، فاطمه بنت اسد، حمزه سید‌‌الشهدا، و بیان معجزات امام صادق علیه‌السلام است. محقق احادیث را بر حسب زمانی مرتب گردانیده است.

کتاب با روایت «ان رسول‌‌الله ‌‌الشمس و علی‌‌ القمر، و فاطمة ‌‌الزهرة، والحسن و‌‌الحسین ‌‌الفرقدان» آغاز میشود. عناوین گویا موضوعات کتاب را مشخص کرده و جای احادیث در مصادر گونان در پاورقیها نشان داده شده است.

از منابع محقق کتاب که کتاب نطنزی از آنها استخراج شده است، میتوان عناوین ذیل را نام برد:

چاپ ‌‌الخصائص‌‌العلویه

همچنانکه گذشت اصل کتاب مفقود است؛ اما به کوشش علی آل کوثر این کتاب بازسازی شده و به همت مؤسسه مجمع احیاء ‌‌الثقافة‌‌الاسلامیه در سال 1433 قمری (1390 شمسی) منتشر شده است.

منابع

مقدمه محقق‌‌ الخصائص؛ نکتهها و یادداشتها، محمدکاظم رحمتی (کتاب ماه دین شماره72، مهر82)؛ فصلنامه امامت پژوهی، شماره 8.

تهیه و تنظیم: عباسعلی مردی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج