*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٨٤٦٤٨ ١٥:٠٦ - 1395/08/05    عین‌العبرة فی غبن‌العترهآثار ماندگار شماره 483 ارسال به دوست نسخه چاپي


 عین‌العبرة فی غبن‌العترهآثار ماندگار شماره 483

عین‌العبرة فی غبن‌العتره اثری از سیداحمدبن طاووس حلی قدس‌سره (م ۶۷۳ق)


عالم جلیل‌القدر سیدجمال‌الدین أبوالفضایل احمدبن موسی حسنی حلی قدس‌سره ملقب به ابن‌طاووس و مشهور به فقیه اهل‌بیت‌ علیهم‌السلام از محدثان، فقیهان، متکلمان و ادبای شیعی قرن هفتم هجری قمری است. در منابع بسیاری او را به زهد و تقوا ستوده‌اند. از شاگردان سرشناس ایشان، می‌توان علامه حلی و شیخ تقی‌الدین حسن‌بن داوود حلی را نام برد. ...

 

 

 

 

عالم جلیلالقدر سیدجمالالدین أبوالفضایل احمدبن موسی حسنی حلی قدس‌سره ملقب به ابنطاووس و مشهور به فقیه اهلبیت علیهم‌السلام از محدثان، فقیهان، متکلمان و ادبای شیعی قرن هفتم هجری قمری است. در منابع بسیاری او را به زهد و تقوا ستودهاند.

از شاگردان سرشناس ایشان، میتوان علامه حلی و شیخ تقیالدین حسنبن داوود حلی را نام برد.

ابنطاووس، پس از برادرشان سیدعلیبن طاووس، مدتی منصب نقابت شیعیان را بر عهده داشت.

آثار مکتوب چندی از این عالم ربانی به جای مانده است که برخی از آنها عبارتاند از: بشریالمحققین، الملاذ علماء الامامیه، الفوایدالعده (الفرائد العده)، الثاقب المسخر علی نقض المشجر، کتاب الروح در نقض ابنابیالحدید؛ شواهد القرآن؛ بناء المقالة الفاطمیة فی نقض الرسالة العثمانیة، عینالعبرة فی غینالعترة.

عَینُالعِبرة فی غَبنالعِتره

سیداحمدبن طاووس، کتابهای چندی در دفاع از اهلبیت علیهم‌السلام و بیان فضایل ایشان علیهم‌السلام و رد مخالفین نگاشته است؛ یکی از آنها کتاب «عینالعبرة فی غبنالعتره» است. موضوع این کتاب، آیات وارده در فضایل اهلبیت علیهم‌السلام و رد مخالفین ایشان میباشد. مؤلف در این اثر با تقیه سخن گفته و خود را عبداللهبن اسماعیل نامیده است. ایشان در این اثر ابتدا آیه قرآن را ذکر نموده و سپس روایت ذیل آیه را به نقل از مأخذ آن نقل میکند.

برخی از نویسندگان در انتساب این کتاب به ابنطاووس تشکیک کردهاند؛ زیرا افزون بر اینکه عبارت «قال عبداللهبن اسماعیل الکاتب سامحه الله الحمدلله...» در مقدمه کتاب آمده، در متن کتاب نیز در آغاز عبارتهای نویسنده تکرار شده است؛ اما به گواهی شاگرد ایشان ابنداود حلی (رجال/45) و دیگر کتابشناسان از جمله علامه شیخ آقا بزرگ تهرانی (الذریعه/۱۵/۳۷۱) و صاحب روضات (روضاتالجنات/۱/۶۷) این اثر از سیداحمدبن طاووس است و عنوان «عبداللهبن اسماعیل» نام مستعار است که برای تقیه و یا دلیل دیگر ذکر شده است. خوانساری در روضات الجنات (۱/۶۷) در اینباره نوشته است: «مؤلف در دیباچه کتاب و غیر آن مکرراً کتاب را به شخصی به نام عبداللهبن اسماعیل نسبت میدهد که چنین اسمی در هیچیک از طبقات علمای شیعه یافت نمیشود؛ بنابراین این کتاب در نهایت رعایت تقیه و حفظ هویت نگارنده تألیف شده است. نزد ما نسخهای از این کتاب هست که شهید ثانی در ابتدای آن نوشته که این کتاب از تصانیف سیدجمالالدین احمدبن موسی الطاووس است و انتساب آن به عبداللهبن اسماعیل بدین جهت است که عبد خداوند هستند و موسیبن طاووس هم، از نوادگان اسماعیل است».

همو در اهمیت عَینالعِبره چنین نگاشته است: «کتاب عینالعبرة، در نوع خود کمنظیر میباشد و فواید بزرگی در آن نهفته است. موضوع اصلی کتاب بهگونهای طراحی شده است که اگر کسی تزلزلی در اعتقادات خود نسبت به اولویت امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام و اولاد طاهرین او داشته باشد، با یک بار مطالعه این کتاب شریف، نهتنها اعتقادی راسخ به افضلیت حضرت علی علیه‌السلام پیدا خواهد کرد، بلکه به درجه سقوط و رذالت طیف مقابل آن حضرت نیز پی خواهد برد». (روضاتالجنات/۱/۶۷)

نویسنده بیشترین حجم کتاب را اختصاص به آیات و روایاتی داده که در رد مخالفین است؛ زیرا با اثبات عدم صلاحیت دیگران برای خلافت، اولویت و تعین ائمه علیهم‌السلام برای امر خلافت روشن میشود. از اینرو میتوان روایاتی را در طعن اشخاصی چون ابوسفیان، معاویه، یزید، هند دختر عتبة، ولیدبن عقبه، عبداللهبن سعد، عمروبن عاص، و یا مطالبی نظیر عداوت ریشه در امویان به بنیهاشم و... را در این کتاب یافت.

منابع عینالعبره

مؤلف خود را مقید میداند تنها از کسانی روایت نقل کند که نزد فریقین (شیعه و سنی) مورد اتهام نباشند؛ اگرچه به نظر میرسد ایشان اساس کار خود را بر کتاب «کشفالبیان» ابواسحاق ثعلبی و «الوسیط فی تفسیرالقرآن» واحدی نیشابوری قرار داده و از این دو کتاب بسیار نقل کرده است؛ اما بهجز این دو، در منقولات خویش، به حدود بیست عنوان کتاب دیگر تصریح کرده است که عبارتاند از: تاریخ بغداد خطیب بغدادی، تفسیرالقرآن سدی، تفسیر القرآن ضبی کوفی، الجمع بینالصحیحین ابونصر اندلسی، حلیةالأولیاء ابونعیم اصفهانی، خصایص امیرالمؤمنین نطنزی اصفهانی، دیوان شعر یزیدبن معاویه به روایت زبیربن بکار، صحاح جوهری، صحیح بخاری، صحیح مسلم، الفایق فی غریبالحدیث و الأثر زمخشری و... .

چاپهای عینالعبرة

چاپ مطبعة حیدریه نجف و مطبعة المقتطف قاهره، به سال ۱۳۶8ق / ۱۹۵۰م، به ضمیمه کتابهای فرحةالغری، فرجالمهموم، سرالنجاح.

چاپ دار الشهاب، چاپ افست (ظاهراً از چاپ حیدریه) در 80 صفحه، قم.

تحقیق و تصحیح محمود ارگانی بهبهانی حائری، مجمع ذخائر اسلامی، ۱۳۷۹ش / ۱۴۲۱ق، قم.

منابع: مقدمه ارگانی اصفهانی بر چاپ عینالعبره؛ نرمافزار جامع نور؛ سایت lib.ir

تهیه و تنظیم: عباسعلی مردی


خروج