*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٨٤٣٤٣ ٠٩:٤٧ - 1395/07/29    القول العلی لشرح أثر الإمام علی‌ علیه‌السلام آثار ماندگار شماره 482 ارسال به دوست نسخه چاپي


 القول العلی لشرح أثر الإمام علی‌ علیه‌السلام آثار ماندگار شماره 482

القول العلی لشرح أثر الإمام علی‌ علیه‌السلام از شمس‌الدین احمد سفارینی (م 1188ق)


ابوالعون شمس‌الدین محمدبن احمد سفارینی نابلسی حنبلی، از علمای قرن دوازدهم اهل‌سنت است. در دمشق و حجاز از علمایی هم‌چون شیخ احمد عامری، شیح احمد منینی حنفی و شیخ اسماعیل عجلونی درس آموخته است. برخی از آثار قلمی وی عبارت‌اند از: البحورالزاخرة فی علوم‌الآخرة، تحبیرالوفا فی سیرةالمصطفی و القول العلی لشرح أثر الإمام علی‌ علیه‌السلام . وی در میان اهل‌سنت از علمایی به شمار می‌رود که قائل به صحت احادیث مهدوی‌ علیه‌السلام است. ...

 

 

 

 

ابوالعون شمسالدین محمدبن احمد سفارینی نابلسی حنبلی، از علمای قرن دوازدهم اهلسنت است. در دمشق و حجاز از علمایی همچون شیخ احمد عامری، شیح احمد منینی حنفی و شیخ اسماعیل عجلونی درس آموخته است.

برخی از آثار قلمی وی عبارتاند از: البحورالزاخرة فی علومالآخرة، تحبیرالوفا فی سیرةالمصطفی و القول العلی لشرح أثر الإمام علی علیه‌السلام .

وی در میان اهلسنت از علمایی به شمار میرود که قائل به صحت احادیث مهدوی علیه‌السلام است.

القول العلی لشرح أثر الإمام علی علیه‌السلام

در سحرگاهی امیرمؤمنان علیه‌السلام در صحرایی خطاب به کمیلبن زیاد نخعی ضمن سخنانی درباره علم و ظرفیت قلوب انسانها، نکات و سفارشهایی را به وی یادآور میشود. متن این حدیث در بخش کلمات قصار نهجالبلاغه بهطور کامل آمده و شارحین نهجالبلاغه هر یک به فراخور دانش و ذوق خویش به شرح فقرات این حدیث پرداختهاند.

افزون بر علمای شیعه، دانشمندان اهلسنت نیز به این سفارشهای حضرت توجه کردهاند. از جمله دو کتاب مستقل در شرح آن نوشتهاند که عبارتاند از: مفتاح دارالسعادة نوشته شمسالدین ابنقیم و دیگری القولالعلی لشرح أثر الإمام علی علیه‌السلام نوشته شمسالدین محمدبن احمد سفارینی.

هر دو اثر ضمن تأکید بر اهمیت سخنان حضرت امیرمؤمنان علی علیه‌السلام، فقرات روایت را بهطور مبسوط شرح کردهاند.

نکته شایان توجه اینکه شرح سفارینی مبتنی بر شرح ابنقیم است و در موارد بسیاری از آن نقل کرده است. این کتاب، منبعی مفید است، که حدیث کمیل را از دیدگاه اهل تسنن، در دو جنبه -روایت و درایت- بررسی میکند. گفتنی است که تاریخ تألیف کتاب ۱۰ ربیعالاول ۱۱۵۳ است.

ساختار کتاب سفارینی چنین است:

مقدمه: شارح در مقدمه انگیزه خود را از نگارش شرح بر سخنان امیرمؤمنان علیه‌السلام بیان کرده است.

وصیت امیرمؤمنان به کمیلبن زیاد: نویسنده متن کامل روایت را از کتاب حلیةالاولیاء نوشته ابونعیم اصفهانی نقل کرده است.

شرح زندگانی امیرمؤمنان و نگارش فضایل حضرت علیه‌السلام .

تقسیمبندی فقرات روایت و شرح هر یک از عبارات و فقرات روایت.

شایان ذکر است که شارح هیچ یادکردی از کمیلبن زیاد نخعی نکرده و به زندگی وی نپرداخته است.

منابع کتاب

سفارینی بیشترین بهره را در نقل عبارات از کتاب مفتاح دارالسعادة ابنقیم برده و در کنار آن به النهایة ابناثیر و قاموس تصریح کرده است.

نکته؛ برگزیدههایی از کتاب

1. شارح در صفحه ۶۸ مطالبی از خطیب بغدادی درباره حدیث آورده است. خطیب مینویسد: «هذا حدیث حسن من أحسن الأحادیث معنیً و أشرفها لفظاً». این سخن را خطیب در کتابالفقیه والمتفقّه جلد ۱ صفحه ۱۸۲ -۱۸۳ تحت عنوان «ذکر تقسیم أمیرالمؤمنین علیبن أبیطالب علیه‌السلام أحوالالناس فی طلبالعلم و ترکه» آورده و میگوید:

«و تقسیم أمیرالمؤمنین الناس فی اوله تقسیم فی غایة الصحة و نهایةالسداد، لأنّ الإنسان لا یخلو من أحد الأقسام الثلاثة التی ذکرها، مع کمال العقل و إزاحة العلل».

2. شارح اشعار حضرت امیرالمؤمنین علیه‌السلام را آورده است با این مطلع۷۵ ۷۶):

 محمد النبی أخی و صنوی و حمزة سیدالشهداء عمّی

آنگاه از حافظ بیهقی نقل کرده که گفته است: بر هر دوستدار علی واجب است که آنرا حفظ کند. باید دانست که علامه امینی در جلد دوم الغدیر، این شعر را بهعنوان نخستین غدیریه آورده و صحت آنرا به بیانی مستوفی ثابت کرده است.

چاپهای القول العلی علیه‌السلام

۱ تحقیق دکتر محمد محمدیبن جمیل النورستانی، بیروت: دارالبشائر الاسلامیة، ۱۴۲۹ / ۲۰۰۸، ۴۲۸ صفحه با عنوان: القول العلی لشرح أثر الإمام علی علیه‌السلام : وصیته علیه‌السلام لکمیلبن زیاد النخعی.

بر اساس دو نسخه: اول: نسخه پرینستون شماره ۴۳۰۵، ظاهراً به خط مؤلف، دوم: نسخه پرینستون شماره ۳۸۶۰ به خط عبدالقادربن مصطفی نوه مؤلف (متوفی ۱۲۵۵) از روی نسخه خط مؤلف، کتابت: ۲۶ شوال ۱۲۳۴، تصویر هر دو نسخه در کتابخانه ملک فهد (کتابخانه ملی ریاض) موجود است. دارای مقدمهای مفصل در معرفی کتاب و منهج نگارش آن، پاورقیهای مفید در شرح عبارات شارح و فهارس فنی است.

۲ تحقیق عبدالعزیزبن ابراهیم الدخیل، ریاض: دار الصمیعی، ۱۴۲۸ / ۲۰۰۷، ۳۴۰ صفحه. چهارمین کتاب از سلسله «إصدارات مکتبة الإمام ابنالقیم العامة: سلسلة المؤلّفات و الأسفار السفارینیة».

بر اساس سه نسخه: دو نسخه پیشگفته به علاوه: نسخه رباط، مغرب، کتابت اول رجب ۱۱۹9 قمری. این چاپ، به لحاظ تحقیقی ارزش بیشتری دارد.

منابع: مقدمه دکتر محمد محمدی نورستانی بر چاپ کتاب؛ مقاله «بهرههایی از کتابخانه تخصصی امیرالمؤمنین علیه‌السلام مشهد» نوشته عبدالحسین طالعی (سایت بساتین: manuscripts.ir)

منابع: مقدمه کتاب ریاضالعلما و حیاضالفضلا، روضاتالجنات

تلخیص و تنظیم مجدد: علیاکبر بخشی


خروج