*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٨٤٠٠٢ ١١:٢٨ - 1395/07/14    ریاض‌العلماء و حیاض‌الفضلاء اثری از میرزا عبدالله افندی قدس‌سرهآثار ماندگار شماره 481 ارسال به دوست نسخه چاپي


 ریاض‌العلماء و حیاض‌الفضلاء اثری از میرزا عبدالله افندی قدس‌سرهآثار ماندگار شماره 481

ریاض‌العلماء و حیاض‌الفضلاء اثری از میرزا عبدالله افندی قدس‌سره (1066 1130ق)


عالم جلیل‌القدر، عبدالله‌بن عیسی بیگ‌جیرانی معروف به میرزا عبدالله افندی تبریزی‌الاصل، سال 1066 قمری در اصفهان دیده به جهان گشود. ایشان به علوم عقلی و نقلی مسلط بود و در کتاب‌شناسی و شرح‌ حال‌نویسی علما تخصص داشت. میرزا عبدالله قدس‌سره برای آشنایی با علما و به رشته‌تحریر درآوردن ترجمان حیات آنان، نیمی از عمر خود را در مسافرت به‌سر برد و به بسیاری از سرزمین‌های اسلامی هم‌چون حجاز، عراق، قفقاز، ترکستان، افغانستان و هند سفر نمود. ...


 

 

عالم جلیلالقدر، عبداللهبن عیسی بیگجیرانی معروف به میرزا عبدالله افندی تبریزیالاصل، سال 1066 قمری در اصفهان دیده به جهان گشود. ایشان به علوم عقلی و نقلی مسلط بود و در کتابشناسی و شرح حالنویسی علما تخصص داشت. میرزا عبدالله قدس‌سره برای آشنایی با علما و به رشتهتحریر درآوردن ترجمان حیات آنان، نیمی از عمر خود را در مسافرت بهسر برد و به بسیاری از سرزمینهای اسلامی همچون حجاز، عراق، قفقاز، ترکستان، افغانستان و هند سفر نمود.

ایشان همچنین در تألیف کتاب بحارالانوار سهمی بسزا داشته و علامه مجلسی قدس‌سره را در انتخاب مصادر و ترتیب مطالب کتاب، مساعدت و راهنمایی مینمود. میرزا عبدالله افندی قدس‌سره از خود بیش از بیستوپنج اثر در علوم ادبی، فقهی، اصولی و... به یادگار نهاده که برجستهترین آنها کتاب معروف «ریاضالعلماء» میباشد که شهرت آن، اسباب شهرت مؤلف آن را فراهم نموده است.

ریاضالعلماء و حیاضالفضلاء

ریاضالعلماء و حیاضالفضلاء، اثری ماندنی و خواندنی در موضوع تذکره علمای اسلام است. مؤلف، این کتاب را در ده جلد نوشته که پنج جلد آن در شرح حال علمای شیعه و پنج جلد آن شرح حال علمای عامه میباشد که به ترتیب حروف الفبا تدوین یافته است؛ ولی متأسفانه دو جلد از بخش مربوط به علمای شیعه و سه جلد از بخش علمای عامه از این اثر بزرگ مفقود شده و از بین رفته است. محققین این کتاب، با استفاده از تعلیقات میرزا عبدالله افندی بر کتاب املالآمل شیخ حر عاملی قدس‌سره این نقیضه را در بخش مربوط به علمای شیعه تا حدی جبران کردهاند.

در چگونگی بر جای ماندن نیمی از این کتاب و از میان رفتن نیم دیگر گفتهاند که میرزا عبدالله در اواخر عمر، تمام دارایی خود از کتاب و وسایل را میان دو فرزند پسر خود میرزا احمد و میرزا زینالعابدین تقسیم نموده و به آنان بخشیده است. نیمی از ریاضالعلماء که سهم میرزا احمد و مشتمل بر شرح حال خود مؤلف نیز بود، در اصفهان بر جای ماند که اتفاقاً مورد استفاده آیةاللهالعظمی خوانساری قدس‌سره صاحب روضاتالجنات واقع گردید. آن نیم دیگر که مفقود گردیده توسط مرحوم سیدنصرالله شهید حائری، از بازماندگان مؤلف خریداری و به همراه مخطوطات ارزشمند فراوان دیگر از ایران به عراق منتقل شد. این بخش از کتاب تا اواخر قرن دوازدهم در کربلای معلی موجود بوده و محدث نامدار مرحوم شیخ یوسف بحرانی قدس‌سره از آن بخش از ریاضالعلماء، در تألیف لؤلؤةالبحرین و کشکول انیسالمسافر بهره برده است.

باری هیچ یک از علما و مصنفین جز مرحوم شیخ یوسف بحرانی قدس‌سره از آن نیمه مفقوده ریاضالعلماء سخنی نگفته و نقلی ننمودهاند و پساز ایشان سرنوشت آن اوراق گرانسنگ به کلی نامعلوم شد.

مؤلف با تعبیر «باید ملاحظه شود» در حاشیه بسیاری از نامها و نقلها، قصد داشته تا به هنگام ترتیب کتاب در این موارد بررسی مجدد و محققانهای را به عمل آورد، ولی متأسفانه به دلایلی کتاب بهصورت پیشنویس باقی مانده و مؤلف فرصت تنظیم نهایی مطالب را بهدست نیاورده است. یادداشتهای مؤلف، گاهی بهقدری مضطرب و درهم است که در برخی مواقع، خواننده را دچار مشکل مینماید و متحمل است که منشأ اتخاذ چنین روش شدت احتیاط مؤلف در نقل مطالب بوده باشد.

منابع کتاب

منابع ریاضالعلماء شامل کتابهای شیعه و سنی در تاریخ تراجم و ادب است. علاوه بر این، مؤلف از منابع جغرافیایی، اجازات علما، وقفنامهها و غیر آنها بهره جسته است. همچنین از جمله چیزهایی که میرزا افندی قدس‌سره را در تألیف ریاض‌‌العلما کمک کرده، مشهودات و مسموعاتی بوده که او در طی مراوده با بزرگان، به چشم خود دیده و یا با گوش خود از آنان شنیده است.

چاپ و نشر

در سال 1401 قمری مقدار باقیمانده ریاضالعلما و نیز آنچه شیخ یوسف بحرانی قدس‌سره از ریاض مفقوده اقتباس کرده، توسط استاد سیداحمد حسینی اشکوری تصحیح و توسط کتابخانه آیةاللهالعظمی مرعشی نجفی قدس‌سره در شش مجلد به چاپ رسیده است.

پس از آن در سال 1415 بحش القاب آن کتاب به عنوان مجلد هفتم توسط همان ناشر انتشار یافت.

منابع: مقدمه کتاب ریاضالعلما و حیاضالفضلا، روضاتالجنات

تلخیص و تنظیم مجدد: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج