*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٨٢٥١٨ ١٨:٣٣ - 1395/06/03    التوحید اثری از  شیخ صدوق قدس‌سره آثار ماندگار شماره 475 ارسال به دوست نسخه چاپي


 التوحید اثری از  شیخ صدوق قدس‌سره آثار ماندگار شماره 475

التوحید اثری از شیخ صدوق قدس‌سره (306 -381)


عالم جلیل‌القدر شیعه محمدبن علی‌بن حسین‌بن بابویه قمی مشهور به شیخ صدوق، سال 305 هجری قمری در خاندان منسوب به علم و تقوا و در شهر قم دیده به جهان گشود. از شیخ صدوق قدس‌سره آثار گران‌سنگی در علوم مختلف به‌جا مانده که قوت روحی و علمی مؤلف مانع از کهنگی و بی‌رونقی آن‌ها شده است. ...

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA

 

 

عالم جلیلالقدر شیعه محمدبن علیبن حسینبن بابویه قمی مشهور به شیخ صدوق، سال 305 هجری قمری در خاندان منسوب به علم و تقوا و در شهر قم دیده به جهان گشود. از شیخ صدوق قدس‌سره آثار گرانسنگی در علوم مختلف بهجا مانده که قوت روحی و علمی مؤلف مانع از کهنگی و بیرونقی آنها شده است.

از تألیفات ایشان میتوان به من لایحضره الفقیه، مدینةالعلم، کمالالدین و تمامالنعمة، الخصال، معانیالاخبار، عیون اخبارالرضا علیه‌السلام، الامالی اشاره کرد.

التوحید: التوحید، یکی از برجستهترین آثار شیخ صدوق به زبان عربی و معروف به توحید صدوق یا توحید ابنبابویه است. موضوع کتاب، روایات حضرت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و ائمه معصومین علیهم‌السلام پیرامون توحید و شناخت ذات و صفات و اسماء و افعال خداوند سبحان و دیگر مباحث مهم کلامی است.

ساختار و محتوا: کتاب التوحید؛ شامل 583 حدیث است که در 67 باب توسط مرحوم صدوق تنظیم شده است. موضوع این کتاب، مباحث توحیدی به معنی عام آن است و از اینرو علاوه بر بیان وحدانیت ذات و صفات الهی به مباحث حدوث و قدم، قضا و قدر، جبر و تفویض و مسایل مرتبط با آنها نیز میپردازد.

به نظر میرسد شیخ صدوق در استفاده از مباحث گسترده خداشناسی به کتاب «التوحید» اصول کافی نظر و التفات داشته است.

مؤلف، در این کتاب میان صفات ذاتی مثل سمیع و بصیر و علیم و صفات فعلی مثل متکلم مرید، خالق فرق مینهد و قائل است که صفات ذاتی عین ذات خداست و لذا ازلیاند ولی صفات فعلی حق، زائد بر ذات اوست.

علاوه بر این مباحث، شیخ صدوق با تکیه بر روایات، به تفسیر آیاتی میپردازد که ظاهر آنها تشبیه و تجسیم را تأیید کرده و برای خداوند، اعضا و جوارح و یا اوصاف جسمانی را اثبات میکند. ایشان علاوه بر رفع تعارض بدوی این آیات، به آیه «فطرتالله التی فطرالناس علیها» استناد کرده و بر فطری بودن توحید تأکید مینماید.

نسخههای موجود از التوحید: از کتاب التوحید نسخههای خطی متعددی در کتابخانههای ایران و جهان موجود است که میتوان به این نسخ اشاره کرد: الف. نسخهای به خط اسماعیلبن شیخ ابراهیم که تاریخ نگارش آن سال 1073ق است؛ ب. نسخهای در کتابخانه حضرت امام امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام در نجف اشرف به خط موسی حسین مدرس موجود است که تاریخ نگارش آن مربوط به سال 1083ق میباشد؛ ج. نسخه تصحیح شدهای نیز مربوط به قرن 11ق در دسترس است که بر آن حواشی مختصری به خط محدث نوری دیده میشود.

شروح کتاب: این کتاب به دلیل وجاهت جایگاه مؤلف و نیز رفعت مباحث توحیدیاش، مورد توجه اساطین مکتب تشیع قرار داشته و دارد. علامه بحرانی میگوید: جمعی از اصحاب ما از جمله علامه در مختلف، شهید در شرح ارشاد و سیدمحقق داماد، روایات مرسله صدوق را صحیح میدانند و به آنها عمل میکنند. بنابراین علمای بزرگ شروح برجسته و مفیدی را بر «التوحید» نوشتهاند که میتوان به شروح ذیل اشاره کرد: سیدمحمد خلیلبن رکنالدین حسینی کاشانی از شاگردان ملامحسن فیض کاشانی در سال 1083ق شرحی مختصر به روش کلامی فلسفی بر این کتاب نوشته است.

قاضی سعید قمی حکیم و عارف بزرگ قرن یازدهم شرحی مفصل و با ذوق عرفانی کلامی بر التوحید به نگارش درآورده است.

چاپ و نشر: کتاب التوحید با شرح قاضی سعید قمی و با اهتمام آقای نجفقلی حبیبی در سه جلد و بین سالهای 1372 تا 1377 شمسی به مرحله چاپ و نشر رسید. ترجمه و شرح مختصر کتاب التوحید توسط محمدعلیبن محمدحسن اردکان با نام اسرارالتوحید در سال 1337 شمسی در تهران چاپ و عرضه شد.

منبع: دانشنامه جهان اسلام، مؤسسه تحقیقاتی و نشر معارف اهلبیت علیهم‌السلام

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی


خروج