*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٨١٠٩١ ١١:٠٢ - 1395/04/30    انوار التنزیل و اسرار التأویل اثری از بیضاویآثار ماندگارشماره 470 ارسال به دوست نسخه چاپي


 انوار التنزیل و اسرار التأویل اثری از بیضاویآثار ماندگارشماره 470

انوار التنزیل و اسرار التأویل اثری از بیضاوی


از تفاسیر مختصر و مفید اسلامی تفسیر انوارالتنزیل و اسرارالتأویل مشهور به «تفسیر بیضاوی» به قلم قاضی عبدالله شیرازی می‌باشد که در طول تاریخ مورد توجه و تفقد عالمان طراز اول و در حوزه‌های متعددی جزء کتاب‌های درسی بوده است. ....

 

 


قاضی ناصرالدین عبداللهبن عمر شیرازی معروف به بیضاوی از عالمان و متکلمان و مفسران شافعی و معاصر علامه حلی و خواجه نصیرالدین طوسی بوده است. او بیشتر آموزههای دینیاش را از محضر پدر دانشمندش فراگرفت و از استادان دیگر نیز بیبهره نماند. تراجمنویسان، قاضی بیضاوی را به چیرهدستی در کلام و حکمت، ادبیات و فنون ادب ستودهاند که در تفسیر قرآن، فقه و اصول و نگارش کتب ماهر و توانا بوده است.

قاضی بیضاوی، مدتی با رکنالدین یحیی به قضاوت نشست و زمانی نیز مستقلاً در این جایگاه قرار گرفت. ایشان در پایان عمر به تبریز هجرت و در آن شهر توطن نمود. او بالاخره در سالهای آخر قرن هفتم در تبریز دیده از جهان خاکی فرو بست و در گورستان چرنداب تبریز مدفون گردید.

انوار التنزیل و اسرار التأویل

از تفاسیر مختصر و مفید اسلامی تفسیر انوارالتنزیل و اسرارالتأویل مشهور به «تفسیر بیضاوی» به قلم قاضی عبدالله شیرازی میباشد که در طول تاریخ مورد توجه و تفقد عالمان طراز اول و در حوزههای متعددی جزء کتابهای درسی بوده است.

بیضاوی در این اثر تفسیری، ابتدا از نام سوره و جایگاه نزول و تعداد آیات آن یاد میکند و آنگاه به تفسیر و تبیین کلمات قرآن میپردازد. روش او در این اثر، اختصار و کوتاه و گزیدهگویی است و تفصیل و اطناب را برنمیتابد. مؤلف معمولاً با استدلال، معنایی را برمیگزیند و پساز آن یافتهها و نظرات دیگران را با لفظ «قیل» نقل میکند.

وجوه اعراب و بیان جنبههای ادبی کلمات و جملات قرآن و همچنین مباحث مربوط به قرائت و تعیین دقیق قرائتهای مشهور بخش دیگری از محتوای تفسیر بیضاوی را تشکیل میدهند.

مؤلف در این اثر تفسیری، از دانشهای فقه و کلام و تاریخ و اخلاق نیز بهره میگیرد، اما به هیچیک از این علوم بهعنوان موضوع مستقل نمیپردازد، بلکه آنها را در جهت روشن نمودن کلمات قرآن و مباحث تفسیر بکار میگیرد.

انوار التنزیل در گفتار بزرگان

سیوطی در آغاز حاشیه خود بر انوارالتنزیل مینویسد:

قاضی بیضاوی کشاف را به نیکویی تلخیص کرده، مطالب مهم آنرا تحریر کرده و آنچه را لازم دانسته و در کشاف نیامده، استدراک کرده است. تنظیم آن، چنان جلوه نموده که چونان روز روشن شهره آفاق گشته است. عالمان به آن روی آوردند و عارفان طعم شیرین نکتهسنجیهایش را چشیدند و همگان آنرا به تدریس گرفتند.

علامه شیخ بهاءالدین عاملی در آغاز حاشیه خود بر این تفسیر مینویسد: اینها حاشیهها و تعلیقههایی است که به درخواست برخی از همراهان و دوستان به تفسیر شگفتانگیز بیضاوی که از بهترین و خالصترین تفاسیر است، نوشتم.

اهلالبیت در انوارالتنزیل

این تفسیر که بر خلاصهگویی و گزیدهگویی بنا شده، مانع از آن بوده که بیضاوی مبسوطاً در آن به شأن نزول آیات بپردازد، معالوصف مؤلف در مواضع مختلفی به شأن نزولها اشاره کرده و آیاتی از قرآن را درباره حضرت علی علیه‌السلام و اهلالبیت علیهم‌السلام دانسته است. بیضاوی ذیل آیه «یا ایها الذین آمنوا اذا ناجیتم الرسول فقدموا...»؛ یادآوری میکند که تنها فردی که به این آیه عمل کرد، حضرت علی علیه‌السلام بوده است. همچنین ذیل آیه مباهله، حدیث کساء را ذکر میکند و در پایان مینویسد که این قضیه دلیلی بر نبوت پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و فضیلتی برای اهلبیت آن بزرگوار است. از موارد دیگری که بیضاوی ارادت خود را به امامان معصوم علیهم‌السلام ابراز میدارد، میتوان به آیه تطهیر و سوره «هل اتی» اشاره کرد که نزول آیه را درباره آن ذوات مقدسه میداند.

مصادر و منابع

بیضـاوی در صفحـات تفسیر خود همچون غالب کتابنویسان قبلاز خود، منابع مورد استفاده خود را ذکر نمیکند. لکن اهل فن و کتابشناسان، اقرار کردهاند که مؤلف به تفاسیر متعددی همچو جامعالتفسیر راغب اصفهانی و التفسیر الکبیر و بهخصوص کشاف زمخشری التفات و توجه داشته است.

چاپهای انوارالتنزیل

برخی از چاپهای این تفسیر عبارتاند از:

الف: چاپ دو جلدی که گویا از قدیمیترین چاپهای آن باشد، مربوط به سال 1271ق در هند میباشد.

ب: چاپ دو جلدی همراه با حاشیه خطیب کازرونی که بارها در ایران و لبنان صورت پذیرفته است.

ج: چاپ یک جلدی به قطع رحلی و به همراه حاشیه شیخ بهایی.

د: جدیدترین چاپ آن در دو جلد و مربوط به دارالکتابالعلمیة لبنان است که در سال 1408ق و با حروفچینی جدید و نیکو به انجام رسیده است.

منبع: سایت ویکی فقه و نرمافزار علوم اسلامی و...

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی


خروج