*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٨٠٢١٩ ١٤:٢١ - 1395/04/09    ‌اسباب‌النزول اثری از واحدی نیشابوری آثار ماندگار شماره 468 ارسال به دوست نسخه چاپي


 ‌اسباب‌النزول اثری از واحدی نیشابوری آثار ماندگار شماره 468

‌اسباب‌النزول اثری از واحدی نیشابوری (وفات 468ق)


ابوالحسن علی‌بن احمد واحدی نیشابوری، از علمای بزرگ قرن پنجم هجری است. او جوانی خود را به تحصیل علم و معرفت گذراند و از محضر بزرگانی چون ابوالفضل العروضی و علی‌بن الحسن الضریر بهره برد و جزو شاگردان برجسته ثعلبی مؤلف تفسیر الجواهرالحسان قرار گرفت. واحدی، در تفسیر قرآن، ادبیات، فقه و حدیث و کلام تبحر بالایی داشت و تشنگان بسیاری از وجود آن استاد بلندپایه سیراب شدند. تخصص واحدی در علوم قرآنی و تلاش در جهت بسط و گسترش آن، موجب خلق اثر معروف ایشان یعنی اسباب‌النزول شده که خوانندگان را بهره فراوانی می‌بخشد. ....


 

ابوالحسن علیبن احمد واحدی نیشابوری، از علمای بزرگ قرن پنجم هجری است. او جوانی خود را به تحصیل علم و معرفت گذراند و از محضر بزرگانی چون ابوالفضل العروضی و علیبن الحسن الضریر بهره برد و جزو شاگردان برجسته ثعلبی مؤلف تفسیر الجواهرالحسان قرار گرفت. واحدی، در تفسیر قرآن، ادبیات، فقه و حدیث و کلام تبحر بالایی داشت و تشنگان بسیاری از وجود آن استاد بلندپایه سیراب شدند. تخصص واحدی در علوم قرآنی و تلاش در جهت بسط و گسترش آن، موجب خلق اثر معروف ایشان یعنی اسبابالنزول شده که خوانندگان را بهره فراوانی میبخشد.

اسبابالنزول

اسبابالنزول، برجستهترین تألیف ابوالحسن واحدی نیشابوری در موضوع شأن نزول آیات قرآن و به زبان عربی است. ذیل هر آیه، سبب و شأن نزول آن را از راویان مختلف نقل میکند؛ البته اسبابالنزول واحدی شامل تمامی آیات قرآن نیست و تنها شامل آیاتی که توانسته شأن نزولش را احصا کند، میشود. بنابراین از مجموع قرآن، راجع به 82 سوره، 883 مورد سبب نزول نقل کرده است.

انگیزه مؤلف

اسبابالنزول حاصل زحمات 40 ساله مصنف و اولین کتاب مدون در موضوع خود است. مصنف درباره انگیزهاش از تألیف این کتاب مینویسد: ابنسیرین میگوید، درباره آیهای از قرآن از عبید سؤال کردم. عبید گفت: از خدا بترس. کسانی که عالم به شأن نزول آیات بودند از بین رفتهاند و امروز هر کس خبری درباره شأن نزول آیات اختراع میکند. همین مطلب بود که مرا وادار کرد تا اسبابالنزول را به انگیزه آشنا ساختن مبتدیان با اسباب صحیح نزول و جلوگیری از روی آوردن آنان به اسباب جعلی نزول آیات قرآن به رشته تحریر درآورم.

ویژگیهای کتاب

روش واحدی، نقل روایات مختلف از راویان مختلف است. او ابتدا روایات پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و سپس روایات صحابه و تابعین را نقل میکند که سهم معصومین تنها حدود 20 درصد از آن است.

از خصوصیات اسبابالنزول واحدی، یکی سعی او در نقل داستانهای تاریخی گذشتگان بهعنوان شأن نزول بوده است.

تلاش و کوشش مؤلف در جمعآوری تمامی اسباب نزول و پرداختن به مهمترین و کاربردیترین مباحث علوم قرآنی از امتیازهای این کتاب میباشد.

واحدی با اینکه پیرو مذهب عامه بوده، اما سعی کرده تا در ثبت اسباب نزول از جاده اعتدال خارج نشود و تحت تعصب مذهبی قرار نگیرد. برای نمونه شأن نزول آیه «فقل تعالوا ندع ابناءنا» را واقعه مباهله پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم و امام علی و حضرت فاطمه و حسنین علیهم‌السلام معرفی میکند. همچنین ذیل آیه «یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک من ربّک» مینویسد که این آیه در شأن علیبن ابیطالب علیه‌السلام نازل شده است.

نواقص اسبابالنزول

مؤلف در مقدمه کتاب خود ادعا میکند که من سبب نزول هر آیهای که دارای سبب است را ذکر کردهام؛ در صورتیکه با مراجعه به تفاسیر کهن و معتبر با اسباب نزولی مواجهه میشویم که این کتاب فاقد آنهاست.

از دیگر اشکالات وارده بر این کتاب، روش مؤلف در پرداختن به سند روایات است. او اگرچه در برخی مواقع سند روایات را کامل بیان میکند ولی در برخی مواضع بدون ذکر سند، به بیان سبب نزول آیه میپردازد به‌‌طوری که سندش مجهول میماند.

همچنین در این کتاب، روایات متناقض برای شأن نزول یک آیه میآید که میتوان آنرا از نقاط ضعف کتاب محسوب کرد. بهطوری که، مؤلف نسبت به ترجیح دادن نقلهای متقن و مستند از نقلهای ضعیف توجه چندانی ندارد و حال آنکه شیخ طوسی از معاصران واحدی، در «تبیان» نسبت به اسبابالنزول نظریات سلیم و درستی را ارائه میدهد.

وضعیت چاپ

کتاب اسبابالنزول واحدی را برهانالدین ابراهیمبن عمر جعبری (متوفای 732ق) با حذف اسانید و بدون ذکر مؤلف آن، تلخیص نموده و سیوطی نیز در لبابالنقول استفاده معتنابهی از اسبابالنزول واحدی کرده است. همچنین این کتاب همراه با کتاب ناسخ و منسوخ ابیالقاسم هبةاللهبن سلامة سال 1315ق در مصر و پس از آن بارها در لبنان به چاپ رسیده است.

کتاب اسبابالنزول با ترجمه دکتر محمدجعفر اسلامی و در سال 1371 در دو جلد، چاپ و نشر یافته و مترجم در مقدمه آن، به شرح حال واحدی و اسبابالنزول او پرداخته است.

منبع: ویکی فقه، طبقاتالمفسرین سیوطی، الواحدی و منهجه فیالتفسیر جوده محمد

تهیه و تنظیم: علیاکبر بخشی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج