*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٦٤٦٦٢ ١١:٣٠ - 1394/05/28   آثار ماندگار شماره ۲۴۶ ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگار شماره ۲۴۶

اختیارات الایام از علامه مجلسی قدس‌سره


رساله‌ای است در بیان آن‌چه از احادیث صحیحه معتبره اهل‌بیت رسالت صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم معلوم می‌شود، از سعادت و نحوست ایام هفته و ماه و روز و ساعات و شناختن زوال قبله و سایر ضروریات که از کتب علمای سلف و تواریخ استخراج شده، مرتب شد بر چهل‌وپنج باب. تا آن‌که جمعی از شیعیان خلص که در جمیع امورات متابعت پیشوایان دین را لازم می‌دانند، به این رساله عمل نموده، به اختیارات و ساعات نحوسیه که به حسب شرع مذموم است، محتاج نباشند.

 

تنظیم مجدد و تلخیص: علیاکبر بخشی

علامه محمدباقر مجلسی قدس‌سره مؤلف کتاب شریف بحارالانوار، شخصیتی بزرگ نزد اهل تحقیق و معرفت است. این عالم ربانی، سال 1037ق در شهر اصفهان متولد شد. پدر بزرگوارش، علامه محمدتقی مجلسی قدس‌سره از اکابر علمای شیعه و شاگرد شیخ بهایی قدس‌سره بود و شیخ محمدباقر در چنین فضایی رشد و نمو یافت. او در سن چهار سالگی نزد پدر به تحصیل پرداخت و با وجود اینکه پدر بزرگوارش در علوم عقلی تبحر بالایی داشت، ولی ایشان تنها علوم نقلی را از پدرش فراگرفت و علوم عقلی را از محضر آقا حسین خوانساری استفاده میبرد. از استادان مبرز ایشان میتوان به شیخ حر عاملی، ملامحسن فیض کاشانی و ملاصالح مازندرانی اشاره کرد. علامه مجلسی در برخورد با اصولیون و اخباریون راهی میانه را برگزید. ایشان همچنین در عین همکاری با حاکمان، از نصیحت آنها غفلت نورزید.

عینالحیاة، حلیةالمتقین و بحارالانوار از مهمترین کتابهای این دانشمند شیعی است. از آثار قلمی علامه مجلسی کتاب اختیاراتالایام است که در موضوع شناخت سعادت و نحوست ایام و پارهای از مسایل جغرافیایی و نجومی دیگر میباشد.

در مجموعه پرشمار رسالههای موسوم به «اختیارات» که نویسندگان هر یک جداگانه تألیف نمودهاند، علامه محمدباقر مجلسی رسالهای نیز را بههمین نام تألیف کرده است، که در آغاز آن پساز حمد و ستایش خدا و رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم، انگیزهاش را از نگارش این کتاب، چنین مینویسد:

رسالهای است در بیان آنچه از احادیث صحیحه معتبره اهلبیت رسالت صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم معلوم میشود، از سعادت و نحوست ایام هفته و ماه و روز و ساعات و شناختن زوال قبله و سایر ضروریات که از کتب علمای سلف و تواریخ استخراج شده، مرتب شد بر چهلوپنج باب. تا آنکه جمعی از شیعیان خلص که در جمیع امورات متابعت پیشوایان دین را لازم میدانند، به این رساله عمل نموده، به اختیارات و ساعات نحوسیه که به حسب شرع مذموم است، محتاج نباشند.

محتوای کتاب

دو باب نخست درباره موضوع اصلی رساله یعنی اختیارات ایام ماه و هفته. در پی آن، چهار باب در شناخت ماههای دوازدگانه (فارسی، ترکی و رومی)؛ یک باب در معرفی فصول اربعه. باب هشتم در بیان ساعتهای ایام؛ باب نهم در احکام نوروز فرس. چهار باب بعدی در بیان احکام محرم تا مه، کسوف و خسوف، قوس و قزح، کائنات و رعد و برق و زلزله، در یازده باب دیگر، پساز معرفت زوال، رکود شمس، زوال لیل، معرفت قبله، رسالهای در مباحث جغرافیایی چون ابعاد و اجرام و مساحت روی زمینها و آسمانها و دریاها، اقالیم سبعه، بحریات، نهرهای عظیم، چشمهها، چاهها میپردازد. باب بیستوچهارم، خلاصه اختیارات ایام را در بردارد و پساز آن بابی در ذکر روزهای نحس میآید. ادامه این کتاب، بابهایی در خصوص موضوعات پراکندهای است که عبارت از: احکام خواب دیدن، فصد کردن، طالع مولود، دفع نحوس، آداب سفر، طلب حاجات و اولاد، زیارت اهل قبور، استخاره، شکیات نماز و دیدن ماه میباشد.

باب اختیارات ایام

مؤلف گرانقدر، در بابهای مربوط به اختیارات ایام، که بخش عمده این رساله را در برگرفته، مجموعهای از وقایع دینی و تاریخی را که در هر روز رخ دادهاند، گاه به اختصار و گاه به تفصیل نقل میکند. ایشان فهرستی از کارهای شایسته و ناشایستهای که در آن ایام اتفاق افتاده را بر میشمارد و طالع مولود آنرا باز میگوید و در پارهای موارد، روایتهای متفاوت و گاه متضادی را در باب یک موضوع ذکر میکند.

خاستگاه احکام ایام

هرچند علامه مجلسی قدس‌سره در رسالهاش چندان به خاستگاه احکام مربوط به ایام و سعادت و نحوست آن اشاره نکرده است، لکن از آنجا که ایشان در تدوین این کتاب از منابع کتب ایرانی، بهره وافری برده است، میتوان گفت که به نظر میرسد ایشان در معرفی ایام بهعنوان سعد، میانه و نحس و همچنین احکام مربوط به آن، متأثر از اندیشههای ایرانی بوده است؛ چنانچه خود نویسنده در بعضی از جاهای کتاب، پساز نقل یک حکمی، اشاره میکند که این حکم، موافق اختیارات فرس است. نسخهای که از این کتاب موجود است، نسخه چاپ سنگی مربوط به سنه 1278ق میباشد که مفصلترین نسخه به حساب میآید.

منبع: پایگاه اینترنتی مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی


خروج