*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٦٤٠٢٨ ١٠:٤٩ - 1394/05/08   مجمع‌البحرین فی مناقب‌السبطین آثار ماندگار شماره ۴۲۳ ارسال به دوست نسخه چاپي


مجمع‌البحرین فی مناقب‌السبطین آثار ماندگار شماره ۴۲۳

مجمع‌البحرین فی مناقب‌السبطین از سیدولى‌بن نعمةالله حسینى رضوى (زنده در 981)


سیدولى‌بن نعمةالله حسینى رضوى حائری از علماى قرن دهم و یازدهم هجرى قمرى بوده است. تراجم‌نگاران او را معاصر حسین عاملى، پدر شیخ بهایى و سایر شاگردان شهید ثانى به شمار آورده‌اند. و وصف‌هایی چون: عالم، فاضل، امامى، صالح، محدّث، اخبارى، صاحب الكتب‌العدیدة فی‌المناقب برای وی به‌کار برده‌اند. (أمل‌الآمل/۲/۳۳۹؛ روضات الجنّات/۸/۱۷۹ (ش ۸۳۳)؛ ریاض‌العلماء/۵/۲۸۶ ـ ۲۸۸) اساتید و شاگردان او شناخته نیستند. اما آثار قلمی چندی دارد که عبارت‌اند از: ....

 

 سیدولىبن نعمةالله حسینى رضوى حائری از علماى قرن دهم و یازدهم هجرى قمرى بوده است. تراجمنگاران او را معاصر حسین عاملى، پدر شیخ بهایى و سایر شاگردان شهید ثانى به شمار آوردهاند. و وصفهایی چون: عالم، فاضل، امامى، صالح، محدّث، اخبارى، صاحب الكتبالعدیدة فیالمناقب برای وی بهکار بردهاند. (أملالآمل/۲/۳۳۹؛ روضات الجنّات/۸/۱۷۹۸۳۳)؛ ریاضالعلماء/۵/۲۸۶ ـ ۲۸۸)

اساتید و شاگردان او شناخته نیستند. اما آثار قلمی چندی دارد که عبارتاند از:

۱ ـ أنوارالسرائر و مصباحالزائر.

2- جنةالمشتاقین فی معجزات سیدالمرسلین صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم ؛

3- دررالمطالب و غررالمناقب فی فضایل علیبن ابیطالب علیهما‌السلام ؛

4 ـ تحفةالملوك الذی هو خیر منالذهب المسكوك؛

5 ـ العسلالمصفى فی فضلالصلوة على النبیالمصطفى صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم ؛

6 ـ كنزالمطالب (/بحرالمناقب/فخرالمناقب) فی فضایل علیبن أبیطالب علیه‌السلام ؛

7 ـ مأتا كلمة من كلمات أمیرالمؤمنین علیه‌السلام فیالحكم والمواعظ؛

8 ـ مجمعالبحرین فی فضایلالسبطین الحسن والحسین؛

9 ـ مصباحالزائرین كه درباره فضایل زیارت خامس آلعبا، هم بهطور مطلق و هم در اوقات معین و ذكر بعضى از آداب آن است؛

10 ـ منهاجالحق والیقین فی تفضیل أمیرالمؤمنین على سائرالأنبیاء والمرسلین؛

11- نوادر من لایحضره الفقیه.

مجمعالبحرین فی مناقبالسبطین

این کتاب فضایل امام حسن و امام حسین علیهما‌السلام را از کتب شیعه و سنی بهویژه مناقب ابنشهرآشوب و کشفالغمه اربلی نقل کرده است.

مؤلف میگوید مدتها بود که میخواستم مناقب این دو امام همام را گردآورم و کتابی در اینباره تألیف کنم؛ اما حوادث زمانه فرصت چنین تألیفی را نمیداد و من در دل میگفتم که شاید بضاعتم اندک و زبانم الکن است که توفیق چنین کاری را نمییابم؛ تا اینکه عنایت خدا شامل حالم شد تا در زمانی که بسیاری از مردم به مقام این دو امام جاهل بودند، چنین اثری را بنگارم. سپس عذر خواسته که اثرش قطرهای از دریای مناقب امامان علیهم‌السلام را حکایت میکند؛ آنگاه کتاب را که شامل 261 روایت است در یک مقدمه، و بیستوپنج بخش تدوین کرده است.

کتاب را میتوان به نوعی به دو بخش هم تقسیم کرد: بخش اول فضایل مشترک آن دو همام؛ بخش دوم فضایل اختصاصی هر کدام از آن دو امام علیهما‌السلام میباشد.

مؤلف در هر بخش، به هنگام نقل فضایل، ترتیب سنی امامان علیهما‌السلام را رعایت میکند؛ یعنی ابتدا فضایل امام حسن و سپس امام حسین علیهما‌السلام را نقل میکند جز در دو باب، که اختصاص دارد به فضایل امام حسین علیه‌السلام ؛ یعنی باب 24 فضیلت زیارت امام حسین و باب 25 فضیلت کربلا و تربت امام حسین علیه‌السلام است.

عناوین بخشها شامل تولد، نامگذاری، القاب و کنیهها، نسب، استدلال به امامت آن دو امام، آیات نازل شده در شأن آن دو امام، محبت رسول خدا بدیشان، ویژگیهای اخلاقی آن دو امام نظیر بخشندگی، مکارم اخلاق و... است.

«مجمعالبحرین» از مصادر بحارالأنوار؟

این کتاب، تاکنون دو بار چاپ شده است؛ و مصحح هر دو چاپ، در مقدمه خود این بحث را دنبال کردهاند که آیا این کتاب از مصادر بحارالانوار است یا نه؟ ظاهراً علاّمه مجلسی یکبار به تصریح از این کتاب نام برده و یک روایت نقل کرده است؛ اما در موارد دیگر روایاتی که ظاهراً عین عبارات این کتاب است عباراتی نظیر «رأینا فی بعض مؤلّفات أصحابنا» به کار برده است.

آیةاللهالعظمی بروجردی به این نتیجه رسیده بودند که اینگونه روایات از کتاب طریحی نقل شده و طریحی از مجمعالبحرین آنها را نقل کرده است. به تعبیری میتوان این کتاب را جزو مصادر با واسطه بحارالانوار به شمار آورد.

ویژگی بارز کتاب مجمعالبحرین

یکی از امتیازات این کتاب، نقل از کتاب بهجةالمباهج ابوسعید سبزواری شیعی (شاگرد علامه حلی) است. این کتاب که به فارسی است؛ مؤلف آنرا به عربی ترجمه و نقل کرده است. اهمیت کار وی از آن جهت است که بسیاری از روایات آن بعد از ترجمه عربی در کتب علما شیوع پیدا کرده است. از جمله علامه مجلسی در بحارالانوار، شیخ حر عاملی در اثباةهداة و میرزا حسین نوری در مستدرکالوسایل و خود مؤلف در کتاب کنزالمطالب آنها را نقل کردهاند.

مصادر مجمعالبحرین

مؤلف از کتب علمای شیعه و سنی فضایل را نقل کرده و در جایجای کتابش اسامی بیش از پنجاه عنوان را یاد کرده است از آن جمله: مصباحالأنوار فی فضایل امام الأبرار ظاهراً از هاشمبن محمد؛ کشفالغمه اربلی؛ کشفالیقین علامه حلی؛ مناقب خوارزمی؛ فردوسالاخبار شیرویه همدانی؛ نزولالقرآن فی شأن امیرالمؤمنین علیه‌السلام از ابوبکر محمد شیرازی؛ سنن ترمذی؛ مصابیحالسنّه ابومحمدحسین بغوی؛ فضایلالصحابه سمعانی؛ کتاب الیواقیت ابوعمرو زاهد؛ الاربعین فتوانی؛ و...

چاپهای مجمعالبحرین

1- تصحیح قاسم شیرجعفری، که در میراث حدیث شیعه، دفتر چهارم (ص 251 ـ 436)، زیر نظر مهدی مهریزی و علی صدرایی خویی، 1378ش، قم. مقدمه مصحح بر این چاپ فارسی است.

2- تحقیق سیدحسین موسوی بروجردی، مکتبه علامه مجلسی، 1432ق، قم. مقدمهای مفصل در معرفی مؤلف و آثارش، همچنین فهارس فنی (فهرست نام کسان، کتابها، احادیث، و...) از ویژگیهای این چاپ است.

منابع: روضاتالجنات و اعیانالشیعه

تنظیم: علیاکبر بخشی


خروج