*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار, اخبار افق شماره خبر: ٣٦١٧٤٧ ١٠:٠٥ - 1394/03/03   الرسالةالعلویة از ابوالفتح محمدبن علی کراجکی (449ق)آثار ماندگار شماره 415 ارسال به دوست نسخه چاپي


الرسالةالعلویة از ابوالفتح محمدبن علی کراجکی (449ق)آثار ماندگار شماره 415

الرسالةالعلویة از ابوالفتح محمدبن علی کراجکی (449ق)


قاضی ابوالفتح، محمدبن علی‌بن عثمان کراجکی طرابلسی، از علمای نیمه اول قرن پنجم هجری است. شهید اول از وی به علامه تعبیر می‌کند و شیخ حر عاملی، او را دانشمندی فاضل، متکلمی فقیه و محدثی مورد اطمینان و جلیل‌القدر معرفی می‌کند. وی برای تحصیل و فراگیری علم به شهرهای مختلف سفر کرده است و از اساتید و مشایخی در این شهرها روایت نقل می‌کند؛ از جمله:

   قاضی ابوالفتح، محمدبن علی‌بن عثمان کراجکی طرابلسی، از علمای نیمه اول قرن پنجم هجری است. شهید اول از وی به علامه تعبیر می‌کند و شیخ حر عاملی، او را دانشمندی فاضل، متکلمی فقیه و محدثی مورد اطمینان و جلیل‌القدر معرفی می‌کند.

وی برای تحصیل و فراگیری علم به شهرهای مختلف سفر کرده است و از اساتید و مشایخی در این شهرها روایت نقل می‌کند؛ از جمله:

محمدبن احمدبن شاذان قمی، مکه، (۴۱۲ق)، اسدبن ابراهیم‌بن کلیب قاضی ابوالحسن سلمی خراسانی، بغداد، (۴۱۰ق)، ابوالحسن‌بن موسی‌بن جعفر حسینی، قاهره (۴۰۷ق)، محمدبن علی‌بن محمد صخر قاضی ابوالحسن ازدی، مصر (۴۲۶ق)، علی‌بن احمد، ابوالحسن لغوی، معروف به ابن‌‌رکاز، میافارقین (۳۹۹ق)، شیخ ابوالعباس، احمدبن اسماعیل‌بن عثمان، حلب (۴۳۶ق).

از دیگر مشایخ وی می‌توان: علی‌بن محمد ابوالحسن بساط بغدادی، (۴۱۰ق)، احمدبن حمزه الشریف ابومنصور حسینی عریضی، احمدبن محمدبن احمد هالینی هروی (۴۱۰ق)، ابوالعباس‌بن نوح‌بن محمد حنبلی، (۴۱۱ق)، عبدالله‌بن عثمان‌بن حماس ابومحمد، و سیدمرتضی انصاری، بغداد (۴۳۶ق) را نام برد.

وی دارای آثار قلمی چندی است که برخی از آن‌ها چاپ شده‌اند. محقق کتاب الرسالةالعلویة، بیش از هفتاد عنوان از آثار او را برشمرده است. برخی از عناوین چاپ شده از این قرارند: التعجب من اغلاط‌العامّة (تحقیق شیخ حسون کریم)؛ الاستبصار فی‌النص علی‌الأئمةالأطهار (چاپ 13۵6ق؛ نیز دارالاضواء 140۵ق)؛ القول‌المبین عن وجوب مسح‌الرجلین (تحقیق موسی کعبی، آل‌البیت(ع))؛ معدن‌الجواهر و ریاضةالخواطر (تحقیق سیداحمد حسینی، مهراستوار، 1394ق)؛ التعریف بوجوب حق‌الوالدین (چاپ 1370ق/ 1329ش) التفضیل (چاپ 1370ق / 1329ش).

الرسالةالعلویة

التفضیل، تفضیل امیرالمؤمنین(ع)، تفضیل علی(ع) علی غیره، الرسالةالعلویة فی فضل امیرالمؤمنین(ع) علی سائرالبریّة عناوینی هستند که به کراجکی در فهارس و کتب تراثی نسبت داده شده‌اند؛ اما ظاهراً همه این‌ها عنوانی هستند که بر یک کتاب اشارت دارند. از آن‌جایی که عنوان اخیر در مقدمه آمده، محقق کتاب آن‌را عنوان اصلی کتاب برگزیده است.

کتاب درباره برتری امیرالمؤمنین و ائمه(ع) بر دیگر خلایق به‌جز رسول‌خدا(ص) است. مؤلف گفته است که آن را برای نقیب طالبیین نگاشته تا اخلاص خود را در دوست داشتن امیرالمؤمنین نشان دهد و اعتقاد دوستان حضرت را تقویت کند. مؤلف، کتابش را با تأکید بر این‌که امیرالمؤمنین(ع) افضل از همه بشر ـ گذشتگان و آیندگان ـ به‌جز رسول‌الله(ص) است و امامیه بر این مطلب اجماع دارند، آغاز کرده است.

وی بیان می‌کند که فضیلت مورد نظر درباره امیرالمؤمنین(ع) از دو جهت است:

یکی، فضایلی که ایشان خود کسب کرده؛ و دیگر، فضایل و اختصاصاتی است که خداوند به ایشان بخشیده است.

مؤلف با نقل آیه مباهله و شأن نزول آن، فضیلت امیرالمؤمنین(ع) را آغاز می‌کند و سپس در سه بخش کتاب را تدوین می‌کند.

بخش نخست استدلال به روایات است؛ در این بخش روایاتی را نقل می‌کند که مسلمانان بدان اجماع دارند از جمله:

1ـ روایت مؤاخات (برادری) که رسول‌خدا(ص) بین صحابه پیمان برادری بست امیرالمؤمنین علی(ع) را به‌عنوان برادر خود برگزید.

2ـ روایت طیر؛ که رسول‌خدا(ص) برای هم‌غذایی محبوب‌ترین خلق خدا را برگزید. این روایتی است که امیرالمؤمنین علی(ع) در روز عاشورا به آن احتجاج کرده است.

3ـ روایت همانندی با رسول‌خدا(ص) هم‌چون انگشتان مسبحه؛ که رسول‌خدا(ص) انگشتان را جمع کرد و فرمود: من و علی هم‌چون این دو انگشتیم...

4ـ روایت حسنین جوانان اهل بهشتند و پدرشان از آنان برتر است؛

۵ـ روایت «علی خیرالبشر»؛

6ـ روایت خلق رسول‌خدا و امیرالمؤمنین علیهماالسلام از نور واحد؛

7ـ روایت رؤیت آدم، اشباح اهل‌بیت(ع) را در سر در بهشت؛

8ـ‌ امامت مهدی(عج) بر مسیح و دلالت آن بر افضلیت اهل‌بیت(ع) بر دیگر خلایق؛

9ـ چندین روایت در فضیلت امیرالمؤمنین(ع) که به سال 412ق در مکه از اهل سنت شنیده؛ آنان صد منقبت از امیرالمؤمنین(ع) نقل کرده‌اند که چندین روایت آن در این بخش با ذکر طرق نقل شده است از جمله مقام شفاعت امیرالمؤمنین، شایستگی ازدواج با حضرت زهرا(ره)و...؛

10ـ‌ روایتی که دلالت دارد خدا خودش قبض روح رسول‌الله(ص) و امیرالمؤمنین(ع) را می‌نماید؛

11ـ روایتی که می‌گوید رسول‌خدا(ص) به امیرالمؤمنین(ع) فرمود: خانه من خانه توست، پس برای داخل شدن نیاز به اذن نداری و سپس سفارش‌هایی به آن‌حضرت فرمود...

12ـ‌ روایت تشبیه که اهل‌سنت نقل کرده‌اند؛

در پایان این بخش می‌گوید که هر متتبعی می‌داند که برای آن‌حضرت فضایلی است که به شماره نمی‌آید و...

بخش دوم با نگاهی به عملکرد حضرت علی(ع) و روایاتی درباره فضایل آن‌حضرت بیان شده است. مؤلف بیان می‌کند که اسلام برترین دین و عمل به آن برترین اعمال است؛ سپس در این راستا برخی از فضایل حضرت را نقل کرده است، از جمله جانفشانی‌های حضرت در گسترش اسلام، ماجرای لیلةالمبیت، جانفشانی و ایستادگی حضرت در جنگ احد، حدیث رایت، و نیز روایاتی که دلالت دارند هیچ‌کس در عمل به اسلام و معارف الهی قابل مقایسه با امیرالمؤمنین علی(ع) نیست.

هم‌چنین روایاتی از رسول‌خدا(ص) که بیان داشته است فضایل امیرالمؤمنین علی(ع) به شماره نمی‌آید و...

نویسنده در پایان این بخش، نامه سیدمرتضی علم‌الهدی را به خودش نقل می‌کند که در آن بیان داشته، یکی دیگر از دلایل افضلیت حضرت علی(ع)، اجماع است.

بخش پایانی کتاب پاسخ به شبهه و جواب از اعتراضی است که گفته‌اند امیرالمؤمنین علی(ع) نبی نیست، پس چگونه می‌تواند افضل از انبیاء باشد.

مؤلف با در نظر گرفتن دیدگاه سؤال‌کننده که معتزلی باشد یا شیعی و... جواب در خور و قابل قبول هر گروه می‌دهد و افضلیت امیرالمؤمنین علی(ع) بر انبیاء را به اثبات می‌رساند.

از ویژگی کتاب این است که مؤلف طرق خویش را در نقل احادیث ذکر کرده، و گاهی به تاریخ اخذ حدیث از شیخ خود اشاره می‌کند از جمله به شنیدن صد روایت در منقبت امیرالمؤمنین علی(ع) در مکه از اهل‌سنت در حضور ابوالحسن محمدبن أحمدبن شاذان به سال 412ق.

دیگر این‌که مؤلف تلاش کرده بیشتر، از علمای اهل‌سنت روایات را نقل کند.

چاپ‌های الرسالةالعلویة

1ـ‌ تحقیق زنده یاد استاد جلال‌الدین محدث ارموی، اسلامیه، سال 1370ق، تهران.

2ـ‌ تحقیق سیدعبدالعزیز کریمی، دلیل ما، 1427ق / 138۵ش، قم. این چاپ شامل مقدمه مفصل، پاورقی‌های مناسب و فهارس فنی است و بر اساس دو نسخۀ خطی (کتابخانه آیة‌الله‌العظمی گلپایگانی(ره)، کتابت 10۵7، و نسخه عکسی احیاءالتراث اسلامی کتابت 1026) و یک نسخه چاپی (چاپ زنده یاد استاد محدث ارموی) تحقیق شده است.

تدوین: عباسعلی مردی


خروج