*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار شماره خبر: ٣٦٠٤٩٠ ١٠:٠٢ - 1394/02/03   الصوارم‌المهرقة فى نقدالصواعق‌المحرقة آثار ماندگار شماره 413 ارسال به دوست نسخه چاپي


الصوارم‌المهرقة فى نقدالصواعق‌المحرقة آثار ماندگار شماره 413

الصوارم‌المهرقة فى نقدالصواعق‌المحرقة از شهید قاضى نورالله شوشترى (شهادت 1019 ق)


قاضی نورالله‌بن سیدشریف‏الدین شوشترى مرعشى مشهور به قاضی نورالله شوشتری یا شهید ثالث (شهادت 1019ق) از مفاخر عالم تشیع و معاصر با شاه‌عباس صفوی، در حدیث، فقه، رجال، کلام و ادبیات سرآمد بوده است. در زمان اكبرشاه هندى به هند رفت و در لاهور به منصب قضاوت رسید؛ در ترویج تشیع کوشید و کتاب نوشت و سرانجام به‌دست متعصبان سنی به وضع فجیعى شهید شد. مزارش در آگره هند (اكبرآباد) است.

  قاضی نورالله‌بن سیدشریف‏الدین شوشترى مرعشى مشهور به قاضی نورالله شوشتری یا شهید ثالث (شهادت 1019ق) از مفاخر عالم تشیع و معاصر با شاه‌عباس صفوی، در حدیث، فقه، رجال، کلام و ادبیات سرآمد بوده است.

در زمان اكبرشاه هندى به هند رفت و در لاهور به منصب قضاوت رسید؛ در ترویج تشیع کوشید و کتاب نوشت و سرانجام به‌دست متعصبان سنی به وضع فجیعى شهید شد. مزارش در آگره هند (اكبرآباد) است.

کتاب‌های احقاق‌الحق و ازهاق‌الباطل، الصوارم‌المهرقه، مصائب‌النواصب، و مجالس‌المؤمنین از مشهورترین کتاب‌های او هستند.

 

الصوارم المهرقة فی نقد الصواعق المحرقة

  مبارزه فکری پیرامون خلافت امام علی(ع) و شایستگی آن‌حضرت برای این منصب از زمان صحابه آغاز شد. از نمونه‌های آن می‌توان به مباحثات بین عمر و ابن‌عباس اشاره کرد. آن‌گاه این مبارزه شکل سیاسی به خود گرفت و به سرعت به سمت خونریزی، قتال، تعقیب و طرد شیعه امیرالمؤمنین علی(ع) و یاران ایشان تبدیل شد. این امر از زمان معاویه و حکومت اموی شروع شد و تا قرن پنجم و حکومت سلجوقی ادامه داشت و به حوادث خونبار، و قتل شیعیان انجامید.

در کنار کشتار شیعیان، برخی از دانشمندان اهل‌سنت کتاب‌هایی علیه شیعه و آرمان تشیع نگاشتند و حقایق بسیاری را از تاریخ اسلام کتمان کردند. موضع شیعه در این سال‌ها، موضع دفاع و جلوگیری از هجوم مخالفان بوده است. هر زمان کتابی علیه شیعه نوشته می‌شد، شیعه کتاب‌هایی در پاسخ آن، برای دفاع از اصول و آرمان تشیع می‌نوشت.

از جمله در قرن دهم، ابن‌حجر هیثمی (درگذشته سال 973ق) در سال 950 کتابی به نام الصواعق‌المحرقه در مکه مکرمه نوشت که ـ به گفته خودش در خطبه کتاب ـ کثرت افراد شیعه آن  دیار مقدس، او را به نگارش این کتاب واداشته است.

وى در كتاب خود اصول اولیه شیعه را بررسى كرده، ادله شیعه در اثبات امامت امیرالمؤمنین(ع) و روایات پیامبر  اکرم(ص) را بر ولایت مولاى متقیان ذكر كرده و آن‌ها را رد كرده است!

علاوه بر این‌ها، تهمت‏هاى ناروایى به شیعیان زده، از جمله این‌كه شیعیان را اهل بدعت و غلو به شمار آورده است.

ابن‌حجر، سعى فراوانى كرده تا ثابت كند که ابوبکر سزاوارترین و آگاه‏ترین مردم براى خلافت بوده است.

ابن‌حجر در كنار این بحث‏هاى اصلى، بسیارى از نكات ریز تاریخى و عقیدتى مورد اختلاف بین شیعه و سنى را مطرح كرده و به عقیده خود هیچ راهى براى پاسخ‏گویى شیعه به آن اشكالات باقى نگذاشته است!

در کشور یمن، احمدبن محمدبن لقمان (درگذشته سال 1029ق) کتابی به‌نام البحارالمغربة در رد آن نوشته است که شوکانی در بدرالطالع (1: 118) از آن نام می‌برد.

 یکی دیگر ردیه‌های آن کتاب الصوارم‌المهرقة نوشته قاضى نورالله شوشترى است.

درباره این کتاب نکات ذیل شایسته ذکر است:

1- قاضی نورالله این کتاب را در اواخر عمر خویش نگاشته است؛ چرا که در این کتاب به «إحقاق‌الحق»، كه در سال 1014 تألیف کرده ارجاع داده است.

2- كتاب الصوارم‌المهرقه، تا پایان فصل مربوط به ابوبکر است؛ و قاضى بحث پیرامون خلافت عمر و عثمان را مطرح نكرده است؛ زیرا با اثبات شرعى نبودن خلافت ابوبكر و مسجل شدن غصب خلافت توسط او، نیازى به ابطال خلافت عمر و عثمان نیست، چرا كه با باطل شدن خلافت اولى، خلافت دومى و سومى هم باطل خواهد بود و بدین‌سان اثبات قول شیعه ضرورى مى‏شود.

3- شیوه نگارش کتاب به‌صورت «قال، أقول» است؛ یعنی قاضى ابتدا عبارات ابن‌حجر را با عنوان «قال...» آورده، سپس با عنوان «أقول...» به آن پاسخ داده است. این مطالب را می‌توان در این موضوعات دسته‌بندی کرد:

1-3- رد احادیث ساختگی؛ برخی از احادیث ساختگی که از نظر محتوا و یا سند دارای اشکال بوده‌اند، بدین قرارند: سند حدیث «أصحابى كالنجوم»؛ متن حدیث «أصحابى كالنجوم»؛ حدیث «هذان سیدا كهول أهل‌الجنة»؛ برخی از احادیثی که دلالت بر فضیلت ابوبکر و عمر داشته‌اند؛ حدیث امر رسول‌خدا(ص) به اقتدای به ابوبکر و عمر؛ «أن النبیّ(ص) قد أمر بسد الأبواب عن مسجده إلا باب أبى‌بكر»؛ ادعای ابن‌حجر درباره شجاعت ابوبکر که حتی از امیرالمؤمنین(ع) نیز شجاع‌تر بوده است! رد ادعای «أن أبابكر كان أعلم‌الصحابة»؛ «ابوبکر كان محراب مدینةالعلم»؛ «أن أبابكر كان یقضى بالكمال‌الاسنى».

2-3- تبیین برخی از آیات و احادیث که ابن‌حجر به نادرستی از آن‌ها استفاده کرده است؛ مانند تبیین مراد حدیث «من سب أصحابى فعلیه لعنةالله».

3-3- رد ادعاهای ابن‌حجر؛ مانند سخن ابن‌حجر در عدم دلالت آیه «إنما ولیّكم الله و رسوله والذین آمنوا، ...» بر خلافت امیرالمؤمنین(ع)؛ رد ادعای ابن‌حجر در این‌که حدیث غدیر تواتر ندارد. رد ادعای ابن‌حجر در وجوب نصب امام از طرف امت. ادعای ابن‌حجر در اهل بدعت بودن شیعه؛ ادعای وی بر این‌که: أن علیا قال: «خیرالناس بعد الرسول ابوبکر و عمر»؛ ادعای ابن‌حجر نزول «واللیل إذا یغشی، ...» فی أبى‌بكر؛ ادعای ابن‌حجر أن‌ المراد من «صدق به» فی‌الآیة ابوبکر؛

4-3- استدلال به کتب اهل‌سنت: مثلاً استناد به سخنان تفتازانی و بیهقی در عدول صحابه از حق؛ استناد به سخن فیروزآبادی که هرچه از فضایل ابوبکر وارد شده افتراست.

 5-3- تبیین عقاید شیعه از جمله مشروعیت تقیه؛ تنزه شیعه از غلو وشرک.

6-3- تضعیف برخی از کتاب‌های اهل‌سنت از جمله بخاری و مسلم و رد آن دو؛

7-3- نقل اوصاف و فضایل امیرالمؤمنین(ع)؛

8-3- نقل طعن و ضعف‌های ابوبکر و عمر از جمله خطبه عمر به هنگام برگشت از حج؛

9-3- نقد و تضعیف برخی از راویانی که ابن‌حجر به احادیث آنان استشهاد کرده، از کتب اهل‌سنت از جمله انس‌بن مالک، و ابوهریره.

10-3- اثبات وجود حضرت مهدی(عج) و استشهاد به آیه استخلاف برای ‌آن‌حضرت.

11-3- استناد به عصمت اهل‌بیت(ع) به آیه تطهیر؛

12-3- تبیین و بیان وجه دلالت برخی از احادیثی را که ابن‌حجر پذیرفته، اما دلالت آن‌ها را قبول نمی‌کند؛ مثل: دلالت حدیث منزلت بر امامت و ولایت امیرالمؤمنین(ع).

شایان ذكر است كه یكى از شاگردان ابن‌حجر به‌نام «ملا كاسه‏گر» كتاب ابن‌حجر یعنى «الصواعق‌المحرقة» را ترجمه كرده و مقدماتى به اول آن افزوده و در این مقدمات نیز ادله‏اى براى اثبات مدعاى خود و استادش ذكر كرده است.

 قاضى نورالله شوشترى نیز در رد او كتاب «الرد على مقدمات ترجمة الصواعق‌المحرقة» نوشت و در آن باطل بودن استدلال‏هاى شاگرد را مانند استادش ثابت كرد.

 

چاپهای الصوارم

  تنها چاپ محقق این کتاب به کوشش زنده‌یاد محدث ارموی است که برای نخستین‌بار در سال 1327ش/1367ق شرکت سهامی طبع کتاب، و نهضت منتشر کرد و تازه‌ترین چاپ آن از سوی نشر مشعر در سال 1385ش منتشر شد.

مؤسسه بلاغ بیروت نیز در سال‌های 1427ق/2006م، و 1430ق/2009م دو بار الصوارم را چاپ کرده است.

شایان ذکر است که محدث ارموی رساله‌ای در شرح حال قاضی نورالله شوشتری با عنوان «فیض‌الإله فی ترجمة القاضی نورالله» نگاشته است.

  منابع: مقاله «موضع شیعه در برابر حملات (فرهنگی) دشمن و خلاصه‌ای از کتاب عبقات‌الانوار» از علامه سیدعبدالعزیز طباطبایی ترجمه غلامرضا فدایی (از مجموعه مقالات کتاب و کتابخانه، مدیریت و توسعه فرهنگی)؛ سایت lib.ir

تدوین: عباسعلی مردی


خروج