*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار, خبر شماره خبر: ١١٧١٥١ ١٠:٠٥ - 1390/05/13   آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 317 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 317

عدّة‌الداعى از ابن‌فهد حلى (م 841ق)


ابوالعباس جمال‌الدین احمد بن شمس‌الدین محمد‌بن‌‌فهد حلى‌، فقیه و محدث شیعى، مشهور به ابن‌فهد حلى در سال 757 هجرى‌قمرى در شهر حله به دنیا آمد.

از وقایع زندگى او سفرش به جبل عامل‌ در سال 826 قمرى و دیدار با فرزند شهید اول در روستاى جزین و دریافت اجازه روایت از او مشهور است. هم‌چنین شهید قاضى نور‌اللّه شوشترى در «مجالس‌المؤمنین» از مناظره او با علماى اهل‌سنت در سال 840 قمرى در حضور حکمران بغداد (اسپند میرزا) و غلبه‌اش بر علماى اهل سنت و تشیع اسپند‌میرزا حکایت مى‌کند که پس از آن حاکم بغداد به نام دوازده امام سکه زد و مذهب شیعه را مذهب رسمى حوزه حکمرانى‌اش قرار داد. محدث نورى (مستدرک‌‌الوسائل، 3/434) ابن فهد را چنین مى‌ستاید: «صاحب مقامات عالى در میدان علم و عمل و دارنده خصال روحى و باطنى‌اى که در کمتر انسانى یافت مى‌شود...».

شایان ذکر است، عالمى دیگر از «احساء» همنام ابن‌فهد در زمان او مى‌زیسته است، که همنامى این دو عالم گاهى موجب اشتباهاتى شده است. ابن‌فهد حلى، افزون بر این‌که فقیهى نام‌آور است، از معلمان اخلاق و سیر و سلوک به شمار مى‌رود،‌اما شهرت ابن‌فهد احسایى، تنها در فقه است. «فهد» نام جد ابن‌فهد حلى و نام پدر ابن فهد، احسایى است. ترجمه روضات‌الجنات، محمدباقر ساعدى، 1/‌109و110.

آثار

ابن‌فهد حلى آثار علمى بسیارى از خود به جاى گذاشته است، که 42 کتاب و رساله ‌از ایشان را نام برده‌اند. برخى از آثار وى بدین قرار است: الادعیة و الختوم‌، استخراج ‌الحوادث، اسرار‌الصلاة، بغیة‌الراغبین‌، تاریخ‌الائمه‌، التحصین فى صفات ‌العارفین، الدر‌الفرید فى‌التوحید، الدر‌النضید، رساله‌اى به اهل جزایر، رساله‌اى در فضیلت نماز جماعت‌، رساله‌اى مختصر در واجبات حج‌، شرح ارشاد علامه‌حلى، شرح ‌الفیه و نفلیه شهید اول‌، مصباح‌‌المبتدى و هدایة المقتدى، المقتصر من شرح ‌المختصر، مهذب البارع و نبذة الباغى (خلاصه عدّة‌الداعى).

عدّة الداعى

این کتاب مشهورترین اثر ابن‌فهد حلى و یکى از مهم‌ترین کتاب‌ها در ادعیه و اخلاق است. او در مقدمه با اشاره به این نکته که در مناجات با خداوند، دعا وسیله نجات و کلید عطاست و این‌که براى اجابت دعا اسباب و خصوصیاتى است، به تألیف این اثر دست یازیده و آن‌را «عدّة‌الداعى و نجاح‌الساعى» نام نهاده است.

علامه حسن‌زاده‌آملى توصیه کرده‌اند: «طلابى که مى‌خواهند در دعا دقت و تأمل کنند، در خدمت استادى اهل صفا کتاب‌هاى دعا را بدین ترتیب درس بگیرند: اول، مفتاح ‌الفلاح شیخ بهایى؛ دوم، عدّة‌الداعى ابن‌فهد حلى؛ سوم، قوت‌‌القلوب ابوطالب مکى؛ چهارم، اقبال‌الاعمال سید‌بن طاووس».

کتاب عدّة‌الداعى در یک مقدمه و شش باب و یک خاتمه تنظیم شده است.

مقدمه: در علت تألیف و معانى لغوى و اصطلاحى دعا؛

باب اول: در ترغیب به دعا؛ امر به اکثار دعا، الحاح و پافشارى در درخواست از خداوند، رضا به قضاى الهى و...؛

باب دوم: عوامل استجابت دعا؛ این باب در چند قسم تدوین شده است؛ از جمله این‌که:

الف) آن‌چه به زمان دعا کردن مربوط است؛

ب) آن‌چه به مکان دعا‌کردن مربوط است؛

ج) مواردى که دعا شامل آن است تا به مظان اجابت برسد؛ مثلاً دعا به همراه ذکر اسم اعظم باشد؛

د) اوقات دعا؛

ه) دعا در مکان‌هاى خاص، از جمله کنار قبر مطهر امام هادى علیه‌السلام؛

در این باب موضوعاتى چون: صدقه، علم، وظایف عالم و متعلم، آداب کسب، توکل و معناى آن، صله رحم، انفاق، دعاى مریض به عیادت‌کننده و ... که همه در اجابت دعا نقش دارند، مطرح شده‌اند.

باب سوم: آداب و شرایط دعا‌کننده؛ در این باب کسانى که دعایشان به اجابت مى‌رسد (مثل کسى که فقط به خدا اعتماد دارد) و کسانى که دعایشان مستجاب نیست (مثل کسى که سنگدل است، یا مدام گناه مى‌کند و یا مال حرام مى‌خورد) معرفى شده‌اند.

باب چهارم: چگونگى دعا؛ امورى که به هنگام دعا‌کردن شایسته است رعایت شوند؛ مثل طهارت، استعمال بوى خوش، رو به قبله بودن، ادخال سرور به قلب مؤمن، گریه و خوف از گناه، شوق قلبى به دعا و ... . این باب داراى خاتمه‌اى درباره ریا و علاج علمى و عملى آن است؛ او سپس تذنیبى درباره عجب و علاج خود‌بینى آورده است.

باب پنجم: ذکر؛ استحباب ذکر در همه اوقات را متذکر شده و سپس بعضى از اذکار را از جمله ذکر تحمید، تهلیل و تکبیر، تسبیحات اربعه و... برشمرده است؛

باب ششم: تلاوت قرآن؛ قرآن در خانه داشتن و قرائت آن، قرائت قرآن قبل از خواب، شفا‌گرفتن به قرآن و...‌.

خاتمه: اسماى حسناى الهى؛ مؤلف با استناد به آیه شریفه «ولله الاسماء الحسنى فادعوه بها»، یکصد فقره از اسماى الهى را برمى‌شمارد و سپس آن‌را فقره به فقره شرح مى‌دهد.

ترجمه‌هاى عدّة‌الداعى:

1. ترجمه نصیر‌الدین محمد بن عبد‌الکریم انصارى، معاصر شاه طهماسب به سال 967ق؛

2. ترجمه مولى على بن حسن زواره‌اى، با عنوان «مفتاح النجاح»؛

3. ترجمه سیدصادق بن حسین توشخانگى به سال 1301ق؛

4. ترجمه محمد‌حسین نائیچى با عنوان «آداب راز و نیاز به درگاه بى‌نیاز»، قدس، چاپ دوم 1386ش؛

5. ترجمه حسین فشاهى، کتابفروشى جعفرى، مشهد؛

6. ترجمه شیخ حسین غفارى ساروى با عنوان «آیین بندگى و نیایش»، مؤسسه معارف اسلامى، 1417ق، قم؛

چاپ‌هاى عدّة‌الداعى:

1. چاپ سنگى 1274ق، ایران؛

2. تحقیق احمد موحدى‌قمى،

3. تحقیق مؤسسه معارف اسلامى، 1420ق، قم.

منابع:

مقدمه مؤسسه معارف اسلامى؛

دانشنامه آزاد ویکى پدیا.

تهیه و تنظیم: عباسعلى مردى


انتهای پیام


خروج