*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار, خبر شماره خبر: ١١٦٧٤٥ ١٠:٠٥ - 1390/03/22   آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 313 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 313

دلایل‌الصدق از محمد‌حسن مظفر (م 1376ق)


محمد‌حسن بن محمد مظفر صیمرى نجفى، از اساتیدى چون آیات عظام شیخ محمد‌کاظم خراسانى، شیخ‌الشریعه اصفهانى، سید محمد‌کاظم طباطبایى‌یزدى و... بهره برد. از او آثار قلمى بسیارى به‌جا مانده که دلائل الصدق لنهج الحق، شرح القواعد، الإفصاح عن احوال رجال الصحاح، شرح کفایة‌الاصول آخوند خراسانى، وجیزة المسائل و دیوان شعر از آن جمله است.

دلایل‌الصدق لنهج الحق

علامه حسن‌بن یوسف بن‌مطهر حلی، فقیه و متکلم برجسته شیعی در قرن هفتم، بعد از آن‌که کتاب نهج‌الحق و کشف‌الصدق را در معرفى شیعه نگاشت، عالم اشعرى فضل بن روزبهان، کتاب ابطال نهج‌الباطل و اهمال کشف‌العاطل را در رد آن نوشت. سپس قاضی نور‌اللّه حسینی شوشترى (شهید ثالث) کتاب احقاق‌الحق را در رد کتاب روزبهان و تأیید مطالب علامه حلی به رشته تحریر در آورد.

شیخ آقا‌بزرگ درباره این کتاب نوشته است: «این کتاب تتمیم و تکمیل تحقیق قاضى نور‌اللّه شوشترى در کتاب «احقاق‌الحق» است که فاضل معاصر شیخ محمد‌حسن مظفر در نجف ... تألیف کرده است. این کتاب شامل مقدمه‌اى است که چند مطلب را در خود جاى داده است. در مطلب سوم مقدمه، مؤلف شرح حال بسیارى از راویان صحاح سته را آورده است. اینان افرادى هستند که احادیث‌شان را دو یا چند تن از صاحبان صحاح سته در کتاب‌هاى خود آورده‌اند...».

نویسنده با بحث درباره سند احادیثى که درباره فضایل اهل‌بیت علیهم‌السلام و مطاعن دشمنان ایشان در کتب صحاح سته آمده، چنین نتیجه‌گیرى مى‌کند که اگر چه ممکن است در بین این روایات اخبار صحیحى هم وجود داشته باشد، اما این اخبار مى‌تواند علیه خود اهل سنت و اثبات مناقب و فضایل اهل‌بیت علیهم‌السلام و مثالب و نقایص دشمنان ایشان مورد استدلال قرار گیرد.

مرحوم مظفر در این کتاب ابتدا کلام علامه حلى در «نهج‌الحق» را آورده و آن‌گاه گفته فضل‌بن روزبهان را در ردّ کلام علامه نقل نماید و سپس گفته فضل را رد مى‌کند. هم‌چنین هرجا مناسب دید، به برخى از کلمات ابن‌تیمیه که در ردّ کتاب «منهاج‌الکرامة» علامه حلّى نگاشته شده است، اشاره کرده و آن‌ها را جواب گفته است.

هر چند ردّیه فضل بر «نهج‌الحق» ناظر به کل کتاب است، اما آن‌چه مرحوم مظفر در «دلایل‌الصدق» بدان پرداخته،‌ تنها مسائل مربوط به اصول دین است.

مرحوم مظفر در ابتداى کتاب مقدمه‌اى نسبتاً مفصل در باب نقل روایات آورده و طی آن به بررسی صحاح سته پرداخته است. سپس به تفصیل، چهار مسئله ذیل را بررسی کرده و طی آن دیدگاه‌هاى شیعه و اشاعره را به گونه‌اى تطبیقی مورد بحث قرار داده است: مسئله اول: ادراک؛ مسئله دوم: نظر؛ مسئله سوم: صفات خداى تعالی و مسئله چهارم: نبوت.

آن‌گاه در پنج مبحث به مسئله امامت ‌پرداخته است:

مبحث اول: وجوب عصمت امام؛

مبحث دوم: امام باید از دیگران افضل و برتر باشد؛

مبحث سوم: راه تعیین امام؛

مبحث چهارم: تعیین امام پس از رسول خدا صلى‌اللّه‌علیه‌وآله‌وسلم، و دلالت عقل بر امامت امیرالمؤمنین علیه‌السلام؛

مبحث پنجم: ذکر برخی از فضایلی که وجوب امامت علی علیه‌السلام را به اثبات می‌رساند.

مباحث اول و دوم کتاب مختصراً به بحث عصمت و اثبات وجوب معصوم بودن و نیز وجوب افضل‌بودن امام می‌پردازند.

مبحث سوم با بیان این‌که از نظر شیعه، امام فقط به دو طریق می‌تواند تعیین شود: یکی نص صریح خداوند یا پیامبر یا امامی که بر امامتش نص وجود دارد و یا ظهور معجزه به دست او و دیگرى دلالت عقل، به بررسی راه تعیین امام می‌پردازد.

مبحث چهارم، مفصل‌ترین مبحث کتاب است و تمامی آیات و روایاتِ اثبات‌کننده امامت امیرالمؤمنین علیه‌السلام را نقل می‌کند. علامه حلی 84 آیه را در کتاب خود ذکر کرده و با نقل روایاتی از عالمان و مفسران بزرگ اهل سنت، دلالت آن‌ها بر امامت حضرت امیر علیه‌السلام یا فضایل ایشان و اهل‌بیت علیهم‌السلام را به اثبات رسانده است. مرحوم مظفر شانزده آیه دیگر را نیز خود می‌افزاید و با همان سبک و استناد به مصادر اهل‌سنت، همان نتیجه را می‌گیرد.

پس از ذکر آیات، به مسئله تعیین امام از طریق سنت می‌پردازد. در این بخش 28 حدیث از طرق اهل سنت نقل شده است و مرحوم مظفر پس از نقل سخنان علامه حلی رحمةاللّه‌علیه و روزبهان، با افزودن توضیحاتی تفصیلی، به خوبی اصل مطلب و چگونگی دلالت احادیث را روشن کرده است.

مبحث پنجم به ذکر فضایل امیرالمؤمنین علیه‌السلام در هنگام ولادت و پس از ولادت می‌پردازد. فضایل پس از ولادت حضرت به سه بخش تقسیم شده‌اند: نفسانی، بدنی و خارجی. فضایل نفسانی تحت عناوین ایمان، علم، خبر‌دادن از غیبت، شجاعت، زهد، کرم، استجابت دعا و حسن خلق و حلم مورد بررسی قرار گرفته‌اند. به فضایل بدنی در دو بخش عبادت و جهاد پرداخته شده است. و فضایل خارجی تحت عنوان این چهار مطلب بررسی شده‌اند: نسب، همسر و فرزندان، محبت آن حضرت و این‌که آن حضرت صاحب حوض و لواء و صراط و اذن است.

در مجموع، کتاب به گونه‌اى نسبتاً جامع به مسئله امامت و مباحث آن پرداخته - گرچه سه مبحث اول کتاب مختصرترند - و به شیوه‌اى علمی و دور از تعصب، با استناد به مصادر اهل سنت و نیز دلایل مسلّم عقلی به اثبات امامت امیرالمؤمنین علیه‌السلام و نیز فضایل آن حضرت پرداخته است.

ترجمه دلایل‌الصدق

ترجمه محمد سپهرى، انتشارات امیرکبیر، 1374 و 1386ش، تهران؛ بخش مطاعن آن چاپ نشده است.

چاپ‌هاى دلائل‌الصدق

1. نسخه چاپ تهران؛ در زمان حیات مؤلف با اشراف ایشان در سه جزء به طبع رسیده است: جزء اول، چاپخانه بوذرجمهرى، سال 1369ق؛ جزء دوم، مطبعه حیدریه نجف، 1372ق و جزء سوم چاپخانه بوذرجمهرى و مروى چاپخانه عالى علوى، 1373ق؛

2. تصحیح مرحوم آیةاللّه شیخ محمدرضا جعفرى، نشر دار‌العلم، 1396ق / 1355ش، قاهره؛

3. با مقدمه طاهر آل الشیخ راضى، نشر بنیاد فرهنگ اسلامى (کوشان‌پور)، 1396ق؛ افست از چاپ قاهره؛

4. تصحیح مؤسسه آل‌البیت لإحیاء التراث، 1422ق، قم؛ این چاپ با مقدمه‌اى به قلم آیةاللّه سید على حسینى میلانى با عنوان «اجلى البرهان فی نقد کتاب ابن‌روزبهان» (تاکنون 7 جلد) به چاپ رسیده است.

5. دراسة علمیه عن الدلایل ضمیمه دلایل الصدق، مرحوم آیةاللّه سید مرتضى حکمى، نشر دارالعلم، 1396ق / 1355ش، قاهره؛

منابع:

الذریعه شیخ آقا‌بزرگ تهرانى؛

پایگاه اطلاع‌رسانى lib.ahlolbait.ir‌

مقاله فرزانه امینی؛ lib.ir‌


انتهای پیام


خروج