*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار, خبر شماره خبر: ١١٦٥٢٧ ١٠:٠٥ - 1390/03/04   آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 311 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 311

ریاض‌السالکین از سید على‌خان مدنى (م 1118 یا 1120ق)


سید صدرالدین على‌بن احمد‌بن محمد معصوم حسینى دشتکى شیرازى، معروف به سید على‌خان مدنى، در نیمه جمادى‌الاولى سال 1052 قمرى در مدینه متولد شد.

پس از مدتى با خانواده‌اش به مکه‌ مهاجرت کرد و تا سال 1066 قمرى دروس مقدماتى ادبیات عرب و بعضى از ابواب فقه و ریاضى را از پدرش سید احمد نظام‌الدین و شیخ جعفر بحرانى و شیخ محمد‌بن على‌شاه فرا ‌گرفت. در سال 1085 قمرى که پدرش وفات کرد، از حیدرآباد به برهان‌پور که تحت تسلط سلطان محمد بود، فرار کرد.

در سال 1113 قمرى به بهانه زیارت خانه خدا و مرقد شریف رسول اکرم صلى‌اللّه‌علیه‌وآله‌وسلم از مناصب خود کناره‌گیرى کرد. پس از مدتى توقف در مکه، به دلیل تغییر شرایط اجتماعى مکه، آن شهر را ترک کرده و در سال 1117 قمرى (دوران حکومت سلطان حسین صفوى) به اصفهان رفت. پس از مدتى به شیراز (شهر اجدادى) رفته و در مدرسه منصوریه آن شهر به تدریس پرداخت و تا آخر عمر در شیراز ماند. او به القاب سید، مدنى، شیرازى، ابن‌معصوم، سید على‌خان و سید على‌خان کبیر یا سید على شارح صحیفه سجادیه شناخته مى‌شود.

آثار

1. ریاض‌السالکین فى شرح صحیفة سید‌الساجدین علیه‌السلام یا شرح صحیفه سجادیه؛

2. سلافة‌العصر فى محاسن أعیان‌العصر یا سلافة‌العصر فى محاسن الشعراء بکل عصر؛

3. کتاب احوال الصحابة و التابعین و العلماء؛

4. الدرجات الرفیعة فى طبقات الإمامیة من‌الشیعة؛

5. الکلم‌الطیب و الغیث‌الصیب فى الادعیة المأثورة عن النبى و اهل‌البیت علیهم‌السلام؛

6. التذکرة فى‌الفوائد النادرة؛

7. الحدائق الندیة فى شرح الصمدیه شیخ بهایى در علم نحو؛

8. موضح الرشاد فى شرح الارشاد، در علم نحو؛

9. الطراز الاول فیما علیه من لغة العرب؛

10. رسالة فى اغلاط الفیروزآبادى فى القاموس؛

11. المخلاة و ... .

صحیفه سجادیه‌

صحیفه سجادیه کنونى، داراى 54 دعا مى‌باشد که گویا در ابتدا 75 دعا بوده و به مرور 21 دعا از آن کم شده است. کتاب‌هاى فراوانى به جمع و تدوین مجدد و یا استدراک و تکمیل صحیفه پرداخته‌اند که برخى از دعاهاى منسوب به امام سجاد علیه‌السلام نیز در آن‌ها به چشم مى‌خورد:

- الصحیفة السجادیة الثانیة، شیخ حرّ عاملى، مؤلف «وسایل الشیعة»؛

- الصحیفة السجادیة الثالثة، میرزا عبداللّه افندى، مؤلف «ریاض العلماء»؛

- الصحیفة السجادیة الرابعة، میرزا حسین نورى طبرسى، مؤلف «مستدرک الوسایل»؛

- الصحیفة‌السجادیة الخامسة، سید محسن امین عاملى، مؤلف «اعیان الشیعة»؛

- الصحیفة السجادیة السادسة، شیخ محمدصالح مازندرانى، شارح اصول کافى‌.

سرانجام آقاى سید محمدباقر ابطحى اصفهانى با جمع این صحیفه‌ها و انضمام پنج مستدرک مذکور به‌هم، کتابى به نام «الصحیفة السجادیة الکاملة» (شامل 270 دعا با مآخذ و منابع)، تدوین و چاپ کرد.

ریاض‌السالکین

صحیفه سجادیه، شرح‌ها و تفسیرهاى گوناگونى بر خود دیده است که برخى از آن‌ها در دو مجله کتاب ماه دین و مجله سفینه معرفى شده‌اند؛ یکى از شروح کامل و جامع آن، ریاض‌السالکین است. این شرح آکنده از مباحث مختلف ادبى، قرآنى، فقهى، کلامى و تاریخى است، به گونه‌اى که این کتاب را به دایرة‌المعارفى از معارف ارزشمند اسلامى تبدیل کرده است. سید على‌خان، به جز شرح ادعیه صحیفه، کتابى در ادعیه مأثور از پیامبر‌اکرم صلى‌اللّه‌علیه‌وآله‌وسلم و اهل‌بیت علیهم‌السلام نگاشته است که گویا به انجام نرسیده است. مؤلف در مقدمه ریاض‌السالکین، ضمن معرفى کتاب «صحیفه سجادیه» و ارزش و مقام آن، مختصرى از شروح صحیفه از جمله شرح شیخ بهایى را بررسى کرده، ضمن بیان نقاط قوت و ضعف آن‌ها، هدف خود را در تألیف کتاب بیان مى‌کند. در جاى جاى مختلف کتاب نیز هماره از شرح شیخ بهایى یاد مى‌کند. همین امر موجب شد ارتباط و تأثیر شرح شیخ بهایى بر «ریاض‌السالکین» مورد توجه محققان قرار گیرد.

چاپ منقح و مصحح ریاض‌السالکین در هفت جلد به انجام رسیده که فهرست اجمالى مطالب آن به شرح ذیل است:

جلد اول: از آغاز بررسى سند صحیفه تا پایان دعاى دوم؛

جلد دوم: از شرح دعاى سوم صحیفه تا پایان دعاى دوازدهم؛

جلد سوم: از شرح دعاى سیزدهم تا پایان دعاى بیست و دوم؛

جلد چهارم: از شرح دعاى بیست و سوم تا پایان دعاى سى و یکم؛

جلد پنجم: از شرح دعاى سى و دوم تا پایان دعاى چهل و سوم؛

جلد ششم: از شرح دعاى چهل و چهارم تا بخشى از دعاى چهل و هفتم؛

جلد هفتم: از ادامه شرح دعاى چهل و هفتم تا پایان صحیفه سجادیه.

روش مؤلف در بسط و شرح مطالب صحیفه، بدین گونه است که پس از تقطیع قسمت‌هاى مختلف هر دعا، مفردات هر قسمت را توضیح مى‌دهد و سپس در قالب «تنبیه» و «تبصره» نکاتى را ذکر مى‌کند. تسلط و تبحر مؤلف در علوم و فنون مختلف، در جاى جاى کتاب به چشم مى‌خورد. از بحث «مراتب توحید» گرفته (ریاض‌السالکین، 1/323) تا مباحثى هم‌چون «اشتقاق لفظ ملائکه» (همان‌جا، ص 351) و «تحقیق در جواب لو» (همان/382)، همگى نشانه تبحر مؤلف در مجموعه علوم اسلامى است. از آن‌جا که مطالب کتاب بیش از یک شرح معمولى است و مطالب مختلفى در آن به چشم مى‌خورد، کتاب نیازمند فهرستى موضوعى است. همین نیاز باعث شده است که فهارسى براى آن نوشته شود که از آن میان مى‌توانیم به فهارس ریاض‌السالکین از محمدحسین مظفر اشاره کنیم که نشر اسلامى وابسته به جامعه مدرسین در سال 1419قمرى آن‌را در دو جلد چاپ کرده است.

چاپ‌هاى ریاض‌السالکین

1. چاپ انتشارات رسالت، 1271ق، اصفهان؛

2. چاپ سید محمد بن سید جعفر لاریجانى با کتابت زین‌العابدین خوانسارى و تصحیح و مقابله محمدعلى و محمدحسن آقا میرزا کوچک ساوجى، 1334ق، تهران؛

3. تصحیح محسن حسینى امینى، نشر اسلامى وابسته به جامعه مدرسین، 1411ق، قم.

تلخیص ریاض

تلخیص‌الریاض أو تحفةالطالبین: المقتطف من ریاض‌السالکین فى شرح صحیفه، ابوالفضل حسینى، مطبعة حیدرى، 1381ق / 1338ش، تهران؛ شایان ذکر است، پایان‌نامه‌اى نیز درباره ریاض‌السالکین با عنوان زیر نوشته شده است: روش‌شناسى سید على‌خان مدنى در ریاض‌السالکین، زهرا سادات امیرى تهرانى‌زاده، استاد راهنما محمدعلى مهدوى‌راد و استاد مشاور عبدالهادى مسعودى، دانشکده علوم حدیث شهررى، 1388ش.

تهیه و تنظیم: عباس‌على مردى


انتهای پیام


خروج