*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار, خبر شماره خبر: ١١٦١٦٠ ١٠:٠٥ - 1390/02/07   آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 307 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 307

عبقات‌الانوار از میر‌حامد حسین (م 1306ق)


ابو‌المظفر سید مهدى مشهور به میر‌حامد حسین، در پنجم محرم سال 1246قمرى متولد شد. میرحامد حسین نزد پدرش به فراگیرى علوم و معارف اسلامى پرداخت.

ادبیات و نهج‌البلاغه را نزد مفتى سید محمد عباسى، مقامات حریرى را از مولوى سید برکت‌على صاحب و حکمت و فلسفه را از سید مرتضى بن سلطان‌العلما سید محمد‌بن دلدار‌على فراگرفت.

میرحامد حسین، عالمى پرتتبع بود و بر آثار عالمان گذشته و اخبار و روایات تسلط و در این خصوص شهرت خاصى داشت. وى پس از کسب علوم معقول و منقول، عمر خویش را به بحث و پژوهش در اسرار اعتقادات دینى و حراست از ارزش‌هاى اسلام راستین و احیاى فلسفه سیاسى اسلام گذراند و در این راستا آثار گران‌سنگى مانند: کشف المعضلات فى حل المشکلات، اسفار‌الانوار، الدررالسنیه فى‌المکاتیب و المنشات العربیه و شوراق النصوص را از خود به یادگار گذارد که صاحب اعیان‌الشیعه (جلد 18، ص 373) آن‌ها را ذکر کرده است.

شیخ آقا بزرگ تهرانى مى‌نویسد: «امر عجیب این است، میرحامد حسین این همه کتاب‌هاى نفیس و این دایرة‌المعارف‌هاى بزرگ را تألیف کرده است، در حالى که جز با کاغذ و مرکب اسلامى (یعنى کاغذ و مرکبى که در سرزمین‌هاى اسلامى به دست مسلمانان تهیه مى‌شده است) نمى‌نوشته است و این به دلیل تقواى فراوان و ورع بسیار او بوده است؛ اصولاً دورى وى از به کار بردن صنایع غیر مسلمانان، مشهور همگان است».

عبقات‌الانوار

در اوایل سده سیزدهم هجرى، عالم سنى مولوى عبد‌العزیز دهلوى، کتابى به نام «التحفة الاثنا عشریة فى الرد على الإمامیة الإثنى عشریة» به زبان فارسى تألیف کرد و در آن اعتقادات شیعه در زمینه توحید، نبوت، معاد و به‌خصوص امامت را با دلایل غیر‌علمى و خلاف واقع، مورد نقد قرار داد. ‌دهلوى بر این باور بود، دلیل شیعه بر امامت ائمه علیهم‌السلام منحصر در شش آیه و دوازده حدیث نبوى مى‌باشد.

میرحامد حسین پاسخ خود را متوجه آیات و روایات مورد‌نظر عبدالعزیز دهلوى که در بخشى از تحفه اثناعشریه خود دلالت و سند آن‌ها را ضعیف دانسته بود، ساخت و به همین جهت کتاب خود، عبقات‌الانوار را در دو منهج تنظیم و تألیف کرد. وى در منهج اول به بحث و بررسى و اثبات دلالت آیات قرآن بر امامت پرداخت:

1. إنما ولیکم اللّه و رسوله و الذین آمنوا الذین یقیمون الصلاة و یؤتون الزکاة و هم راکعون (مائده: 55)؛

2. إنما یرید اللّه لیذهب عنکم الرجس أهل البیت و یطهرکم تطهیراً (احزاب: 33)؛

3. قل لا أسئلکم علیه أجراً إلا المودة فى القربى‌ (شورى: 23)؛

4. فمن حاجک فیه من بعد ما جاءک من العلم فقل تعالوا ندع أبناءنا و أبناءکم و نساءنا و نساءکم و أنفسنا و أنفسکم ثم نبتهل فنجعل لعنت اللّه على الکاذبین (آل عمران:61)؛

5. إنما أنت منذرٌ و لکل قوم هاد (رعد: 7)؛

6. و السابقون السابقون أولئک المقربون (واقعه: 10-11).

سپس منهج دوم را به بحث سند و دلالت احادیث دوازده‌گانه درباره امامت ائمه علیهم‌السلام و پاسخ به اعتراضات و شبهات اختصاص داد:

1. بررسى حدیث غدیر؛

2. بررسى حدیث تشبیه (تشبه امیر‌المؤمنین علیه‌السلام به پیامبران اولوالعزم علیهم‌السلام)؛

3. بررسى حدیث منزلت؛

4. بررسى حدیث نور (کنت انا و على بن ابى طالب نوراً بین یدى اللّه عزوجل...)؛

5. بررسى حدیث ولایت؛

اجل به او مهلت نداد تا کتاب را تکمیل کند و احادیث دیگر را پسرش، سید ناصر حسین (احادیث 1-4) و نوه‌اش سید محمدسعید (احادیث 5 و 6) به همان اسلوب میر‌حامد حسین تتمیم کردند:

1. بررسى حدیث طیر؛

2. بررسى حدیث باب علم پیامبر؛

3. بررسى حدیث ثقلین؛

4. بررسى حدیث سفینه؛

5. بررسى حدیث مناصبه (من ناصب علیا الخلافة فهو کافر) (به زبان عربى)؛

6. بررسى حدیث خیبر (به زبان عربى).

شیوه نگارش

میرحامد حسین - که کتاب را به فارسى نوشته است - در نگارش کتاب ابتدا، مطلب مورد ادعاى صاحب تحفه اثناعشریه را به همراه مستندات او دقیق و کامل نقل مى‌کند؛ آن‌گاه به پاسخ و رد آن مى‌پردازد که در این رد و پاسخ، نخست سند حدیث مورد بحث را بررسى مى‌کند و آن‌گاه به اثبات تواتر و قطعى‌الصدور بودن، تنها از طریق اهل سنت و کتاب‌ها و مدارک معتبر آنان مى‌پردازد. او در این مورد، اسامى راویان آن حدیث را از قرن دوم تا قرن سیزدهم (عصر خود) براساس قرن و با ذکر تاریخ وفاتشان بیان و سپس حدیث مورد روایت آن راوى را ذکر مى‌نماید؛ بعد به معرفى راوى، اعم از صحابى، تابعى، عالم و مؤلف مى‌پردازد و نظریات صاحبان تراجم و شرح‌حال‌نگاران را در خصوص او بیان و حتى بعضى از کتاب‌ها، مانند مسند احمد و الامامة والسیاسة ابن‌قتیبه را نیز معرفى مى‌کند. آن‌گاه متن حدیث و چگونگى دلالت آن‌را بر وفق نظر شیعه تحلیل مى‌کند و در پایان به یکایک شبهات و اعتراضات عامه پاسخ مى‌دهد. ایشان پس از نقل مطالب یا حدیث، نشانى دقیق مصدر را، حتى باب و فصل و صفحه را مى‌نگارد. ‌این روش نگارش میرحامد حسین در عبقات‌الانوار را فرزندان و نوه او، که بعضى از مجلدات عبقات‌الانوار را کامل کردند، پى گرفتند.

نامه‌هاى علما به میر‌حامد حسین

پس از انتشار کتاب عبقات‌الانوار در کشورهاى اسلامى، میرحامد حسین مورد تقدیر علماى دین واقع شد و براى او نامه‌هاى تقدیر و تشکر ارسال داشتند، که تعدادى از آن‌ها با عنوان «سواطع الانوار فى تقریظات عبقات‌الانوار» به کوشش سید‌مظفر حسن در 56 صفحه در لکهنو در سال 1304قمرى منتشر شد و سپس در سال 1323 با افزودگى‌هایى به همت مولوى سید‌مظفر حسین در 124 صفحه به چاپ رسید.

ترجمه‌ها

از ترجمه‌هاى عبقات به عربى مى‌توان «نفحات‌الازهار فى خلاصه عبقات‌الانوار» سید على حسینى میلانى را نام برد که بارها ترجمه و چاپ (انتشارات مهر، 1414 ق، قم) شده است.

هم‌چنین ترجمه بخش‌هاى مختلف آن به قلم آقایان حسن افتخارزاده، محمدباقر محبوب‌القلوب، مرتضى نادرى و ... چاپ شده است.

چاپ‌هاى عبقات

عبقات به صورت کامل چاپ نشده است، اما برخى از مجلدات آن را بنیاد بعثت تهران و نیز چاپ کتابخانه عمومى امام امیر‌المؤمنین علیه‌السلام، اصفهان در 23 جلد و ... چاپ کرده‌اند.

منابع:

سایت الاثر www.al-athar.ir،

مقاله «معرفى کتاب عبقات ‌الانوار»، محمدرضا حسینى؛

سایت: lib.ir‌

تنظیم: عباس على‌مردى


انتهای پیام


خروج