*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار, خبر شماره خبر: ١١٥٨٦١ ١٠:٠٥ - 1390/01/17   آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 304 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 304

منهاج‌الصلاح از علامه حلى (د 726ق)


ابو‌منصور جمال‌الدین حسن‌بن یوسف بن مطهر، علامه حلى (د 726ق) از علماى نامدار شیعه و صاحب کتاب‌هاى بسیار و تأثیر‌گذار در مجامع علمى شیعه است.

درباره علامه حلى در معرفى قواعدالاحکام و باب حادى‌عشر، چندى قبل سخن رفت؛ در این مجال تنها به این نکته اکتفا مى‌کنیم که خانم زابینه اشمیتکه اندیشه‌هاى کلامى علامه حلى را به‌نگارش درآورده است.

این کتاب‌ شامل ‌شرح حال ‌‌و معرفى استادان ‌و شاگردان علامه حلّى است و به بررسى دوران‌ حضور او در دربار اولجایتو و ‌رساله‌ها و کتاب‌ها و اندیشه‌هاى کلامى علامه پرداخته است‌.

شایان ذکر است، خانم اشمیتکه نیز مانند سلف خویش آقاى مارتین مکدرموت درباره اندیشه‌هاى کلامى شیخ مفید، بر این باور است که شیعه، کلام خود را از معتزله اخذ کرده است؛ حال این‌که پیشینه کلامى شیعه به قبل از شکل‌گیرى کلام معتزله بر‌مى‌گردد. علامه شیخ محمدرضا جعفرى که به تازگى جامعه علم را به سوگ خود نشاند، تحقیقات بسیارى در رد نظریه این اندیشمندان انجام داد که امید است بازماندگان ایشان در چاپ و نشر آن بکوشند.

منهاج الصلاح فى اختصار المصباح

کتاب مصباح‌المجتهد تألیف شیخ طوسى مى‌باشد که علما آن‌را تلخیص کردند و یکى از بهترین تلخیص‌هاى مصباح‌المتهجد، از علامه حلى است که به خواهش وزیر محمد‌بن محمد قوهدى که شخصى نیک‌سیرت بوده، دست به اختصار مصباح‌المتهجد شیخ طوسى رحمةاللّه‌علیه زده است.

گفتنى است، تلخیص در میان علماى گذشته، با آن‌چه امروزه از آن تعبیر مى‌کنیم، متفاوت است؛ بخشى از ویژگى‌هاى منهاج‌الصلاح را بر کتاب مصباح‌المتهجد بر‌مى‌شماریم:

1. اضافات: علامه حلى قدس‌سره مطالب بسیارى در تلخیص افزوده است که به تعبیر خودشان: «مما لابد منه ولا یستغنى عنه» بوده است. این اضافات شامل موارد زیر است:

الف) مقدمات و توضیحاتى بر برخى از ادعیه؛

ب) تکمیل برخى از ادعیه که مختصر بوده؛

ج) باب اول با عنوان مقدمه‌اى در ماهیت دعا؛

د) افزودن بابى در اصول دین؛ این بخش که به باب حادى‌عشر معروف است، به طور مستقل چاپ شده و شروح فراوانى بر این بخش نوشته شده است که در همین ستون، ذیل باب حادى‌عشر تعدادى از آن‌ها نام برده شدند؛

ه) افزودن برخى از احادیث که با ادعیه و موضوعات دعاها تناسب داشته‌اند و... .

2. ترتیب و تبویب: علامه حلى کتاب را در 11 باب تدوین کرده و هر بابى را به سه قسمت: مطلب، قطب، فصل تقسیم کرده است؛ برخلاف شیخ طوسى که کتاب را به فصول تقسیم کرده بود؛

3. فتاواى فقهى؛ برخى از ابواب کتاب، فتاواى علامه را در بردارد. این فتاوا از آن جهت داراى ارزش‌اند که بدانیم شیخ طوسى، مصباح را در اواخر عمر خویش نوشته بود.

منهاج‌الصلاح در یازده باب به شرح ذیل است:

باب اول: در مقدمات دعا که در هفت فصل است: ماهیت دعا و فضیلت آن، اخلاص در دعا، آداب دعا، اوقات اجابت دعا، کسانى که دعایشان مستجاب است و کسانى که دعایشان مستجاب نیست، شرایط دعا، اقسام دعا؛

باب دوم: در طهارت شامل آداب‌الخلوه، آداب وضو، آن‌چه به اغسال متعلق است و تیمم؛

باب سوم: در نمازها، شامل تعداد، اوقات و شرایط نمازها و اذان و اقامه؛

باب چهارم: در کیفیت نمازهاى یومیه و افعال مستحب؛

باب پنجم: در نوافل و تعقیبات نمازهاى یومیه؛

باب ششم: در دعاهایى که هر صبح و شام خوانده مى‌شود؛

باب هفتم: در دعاهاى روزها و هفته‌ها و دعاى سمات؛

باب هشتم: در اعمالى که شایسته است در طول سال به‌جا آورده شود؛ این باب افزون بر آن‌چه متعلق به شهور دوازدگانه است، شامل دعاى افتتاح، زیارت ائمه بقیع و دعاى کمیل است؛

باب نهم: فیما لا یختص بوقت من العبادات، شامل نماز کسوف، نماز نذر و شبه آن، نماز‌جمعه و عید و نماز اموات و استسقا و زکات است؛

باب دهم: در دعاهاى حاجات که شامل دعاهاى مختصرى در طلب رزق و دعاى مظلوم بر ظالم است؛

باب یازدهم: در آن‌چه بر عموم مکلفین واجب است. این باب در هفت فصل و اثبات واجب‌الوجود، صفات ثبوتیه، صفات سلبیه، عدل، نبوت، امامت و معاد را شامل است.

چاپ منهاج‌الصلاح

تنها چاپى که از این کتاب پیدا کردیم، به تصحیح آقاى سید عبد‌الحمید میردامادى بود که کتابخانه علامه مجلسى آن‌را در سال 1430هجرى قمرى منتشر کرده بود.

منابع:

مقدمه آقاى میردامادى بر تصحیح منهاج‌الصلاح؛

سایت lib.ir‌

تنظیم عباس‌على مردى


انتهای پیام


خروج