*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار, خبر شماره خبر: ١١٤٧٤٧ ١٠:٠٥ - 1389/09/18   آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 292 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 292

دمع‌السجوم فى ترجمة نفس‌المهموم از علامه شعرانى(م1393ق)


نام و یاد کربلا و عاشورا، رمز حیات معنوى انسان‌ها است. در آن نیم روز، در آن بیابان چه گذشت که این همه گفته‌، شنیده و خوانده‌ایم، اما هنوز تازگى دارد و دل‌ها را به سوى خود مى‌کشاند؟ چه جاذبه‌اى است در این مغناطیس که پس از گذشت چهارده قرن، هم‌چنان کلیدى براى تحول روحى و بهسازى اخلاقى است؟

این راز پنهان و رمز ناگشوده، بسیارى از دانشوران را بر آن داشت تا گامى در آستان مقدس حسینى بردارند و مردم را با فرهنگ عاشورا آشنا کنند. محدث قمى نیز با نگارش کتاب نفس المهموم، گامى مهم در این راه نورانى برداشت. مرحوم علامه شعرانى در وصف کتاب در مقدمه ترجمه، آن را «کتابى جامع و موجز و مشتمل بر اکثر روایات صحیح و منقولات تواریخ معتبر» مى‌داند و آن را کتابى مى‌داند که «تا کنون مانند آن نوشته نشده است».

علامه شعرانى  

علامه میرزا ابوالحسن شعرانى عالمى وارسته و متقى، نویسنده‌اى توانا و بى‌اعتنا به زخارف دنیا بود. در حکمت، ریاضیات، نجوم و هیئت، ادبیات، تاریخ، فقه و اصول و حدیث و تفسیر دستى توانا و سهمى وافر داشت. او به زبان‌هاى فرانسه، عبرى و ترکى مسلط بود و به زبان انگلیسى نیز آشنایى داشت.

در تذکرى به طلاب مى‌فرماید: «آخرین نصیحت آن‌که علم بى‌تقوا و ورع را به چیزى نشمرند و سخن علماى دین را سست نگیرند و تعظیم آنان را چه مرده و چه زنده، موجب مزید توفیق دانند. و من فرصت را این جا غنیمت مى‌شمرم و طلاب علوم دینى را که مانند خود من به کمال علم نرسیده‌اند، بر حذر مى‌دارم که هرگز سوء ظن به بزرگان علماى دین نبرند که کمترین کیفر این عمل محرومیت از فیض علوم آنهاست...»

آثار قلمى

اصطلاحات فلسفى (فلسفه اولى یا مابعد الطبیعة)، تجوید قرآن مجید، تحقیق و تصحیح جامع الرّواة به امر حضرت آیة‌الله‌العظمى بروجردى، ترجمه الامام على صوت العدالة الانسانیة،

ترجمه و شرح دعاى عرفه امام حسین علیه‌السلام، ترجمه و شرح مفصل صحیفه کامله سجادیه به فارسى، تصحیح تفسیر صافى و شرح اصول کافى ملا صالح مازندرانى، حاشیه بر مجمع البیان و تألیف راه سعادت (اثبات نبوت خاتم الانبیا و حقانیت دین اسلام) بخشى از آثار قلمى ایشان هستند.

دمع السجوم فى ترجمة نفس المهموم

نفس المهموم دو ترجمه به فارسى دارد: 1. ترجمه مرحوم محمد‌باقر کمره‌اى که یک بار با عنوان «رموز الشهادة» در 1363 شمسى و بار دیگر با عنوان «در کربلا چه گذشت؟» در 1372 چاپ شده است.

ترجمه دیگر، «دمع السجوم فى ترجمة نفس المهموم» است که مرحوم علامه میرزا ابوالحسن شعرانى ترجمه کرده و در سال 1374 قمرى در کتابفروشى علمیه اسلامیه چاپ شده و بارها نیز به چاپ رسیده است.

نکات و حواشى علمى و توضیحى علامه شعرانى

بعضى از این نکات و حواشى در حد یک مقاله و جستار است و شایستگى بحث و بررسى و نشر مستقل دارد، مانند:

معناى امامت و وجوب لطف خدا.

توجیه سفر امام حسین علیه‌السلام به کربلا با اینکه بزرگانى چون ابن‌عباس ایشان را از این سفر برحذر مى‌داشتند.

شرح حال کمیل بن زیاد نخعى و... .

در برخى موارد هم به ذکر نکته یا توضیحى درباره مطالب ذکر شده پرداخته‌اند، از جمله:  

محاسبه روزهاى تاریخى با استفاده از زیج، ایشان مى‌گوید که تمام تواریخ ذکر شده در کتاب را با زیج استخراج کرده است.  از همین رو ایشان واقعه عاشورا را روز دوشنبه مى‌داند.

ضرورت نقل کامل مطالب تاریخى، باید مطالب سخیف را که ناقلین روایت کردند طورى ذکر کرد که هم معنا پوشیده نماند و هم رعایت ادب شده باشد، اما هیچ نقل نکردن پسندیده نیست و اگر مورّخان احساسات و عواطف را در نقل وقایع به کار برند، هیچ داستانى چنان که واقع شده است به سمع متاخّرین نمى‌رسد.

مقام رأس الحسین در قاهره؛ خلفاى فاطمى سرى از شام به قاهره بردند و آوازه در انداختند سر حسین  علیه‌السلام را آوردیم براى سیاست ملک و توجّه دادن مردم به قاهره؛  

ضرورت تردد شیعیان در زیارتگاه‌هاى مصر، ...و مناسب است شیعیان به آن قبور متبرّکه (مزار سیده نفیسه) توسّل جویند و گاهى به زیارت آن‌ها روند تا به برکت آن‌ها مذهب تشیّع در مصر هم رواجى گیرد و مردم مصر شیعیان را ببینند و بشناسند و ندانسته تهمت‌هاى ناروا به آن‌ها نزنند...؛ ردّ سخنان سیوطى در لعن منجّمان؛ طعن سیوطى و امثال وى بر منجمّین از جهل است یا تجاهل، حساب کسوف و خسوف مانند حساب بهار و پاییز و ایام هفته است و هم‌چنان که نمى‌توان گفت شب بیست و هفتم، ماه نو روِیت شد، هم‌چنین نمى‌توان گفت در غیر وقت معیّن کسوف اتّفاق افتاد.

تعصب نداشتن عالمان شیعه در پذیرش نظر عالمان اهل سنت؛آن‌ها که ابن ادریس در کتاب سرائر نام برده است ... و از این کلام واضح مى‌شود که اگر کسى در فن خود بصیر و ماهر و موثق باشد هر چند از اهل سنت بود، ابن ادریس قول او را بر قول عالم شیعى که بدان مرتبه بصیرت و مهارت نباشد مرجّح مى‌شمارد، و چنان که بعضى مى‌پندارند، مطلقا روایات اهل سنت در تواریخ و سیر مردود نیست.

ترجمه‌ها و گزیده‌هاى دمع السجوم

نفس المهموم به چند زبان ترجمه شده و این ترجمه‌ها در واقع از طریق دمع السجوم مرحوم شعرانى برگردان شده‌اند.

1. ترجمه فرانسوى، از فریده مهدوى دامغانى، 408ص، قم، انصاریان، 1428ق.

2.  ترجمه انگلیسى، از اعجاز على الحسینى، قم، انصاریان، 2009م.

3.  ترجمه اردو به قلم علامه سید صفدر حسینى نجفى.

4. ترجمه بنگالى، در دوجلد، از عرفان الحق، تصحیح و ویرایش رشیدالزمان و فاطمه منوره، انتشارات وایزمن بنگلادش، 2009 ؟ 2010م.

گزیده و بازنگارى

1. مثل باران گریستن: تلخیص دمع السجوم، مؤسسه شمس الضحى، 176 ص، قم، 1383 ش.

2. معرفى، تلخیص و بازنویسى على کاشفى خوانسارى، ویراستار روزبه کمالى، 234ص، تهران، کانون پرورش فکرى کودکان و نوجوانان، 1384.

3. کتاب آه: بازخوانى مقتل حضرت حسین بن على، ویرایش یاسین حجازى، 579 ص، تهران، حکمت؛ جام طهور، 1387 (بازخوانى کتاب دمع السجوم ترجمه ابوالحسن شعرانى)

4. آواز سرخ باران، حسین جلایر، تهران، نیستان، 1389 ش.

تهیه و تنظیم: عباسعلى مردى


انتهای پیام


خروج