*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار, خبر شماره خبر: ١١٣٥١٥ ١٠:٠٥ - 1389/06/18   آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 280 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 280

دلائل الامامة طبرى (از علماى قرن پنجم)


ابو‌جعفر محمد بن جریر بن رستم طبرى‌آملى معروف به طبرى صغیر از علماى قرن پنجم است.

وصف طبرى صغیر را شیخ طوسى براى او به کار برده است تا شاید بین او و همنامش (صاحب المسترشد، طبرى کبیر) تمایزى باشد. مشترکین در نام طبرى در حدود قرن چهارم و پنجم افراد ذیل هستند:

1-‌ ابو جعفر محمد بن جریر بن یزید طبرى، صاحب تاریخ طبرى و تفسیر طبرى، متوفاى 310‌قمرى از علماى اهل سنت؛

2- ابو‌جعفر محمد بن جریر بن رستم طبرى آملى کبیر؛ که معاصر طبرى صاحب تاریخ بوده است. از آثار اوست المسترشد فى الإمامة، الإیضاح و الرواة عن أهل‌البیت علیهم‌السلام.

3-‌ محمد بن جریر از روات حدیث که به واسطه ثقیف البکّا از امام حسن(ع) روایت نقل کرده است.

از تاریخ تولد و وفات طبرى اطلاعى نداریم، اما از تاریخ نقل روایات کتاب دلائل‌الامامة مى‌توان او را در شمار علماى نیمه دوم قرن چهارم و اوایل قرن پنجم ذکر کرد؛ از جمله حدیثى در دلائل امام زین‌العابدین(ع) به تاریخ جمعه 25 جمادى 395 و در دلائل امام عصر عجل‌اللّه‌تعالى‌فرجه‌الشریف حدیثى را به تاریخ 385 و رجب 370 هجرى ‌قمرى نقل کرده است. نیز از ابو‌عبد‌اللّه حسین غضائرى (متوفاى 411) حدیث نقل کرده است. از مشایخ او مى‌توان علماى ذیل را برشمرد: قاضى ابو‌اسحاق ابراهیم بن احمد طبرى مقریء (373 ـ 324‌ق)؛ قاضى ابو‌اسحاق ابراهیم بن مَخلَد باقَرحى (متوفاى 410ق)؛ ابو على حسن بن حسین بن عباس بَرَدانى (431 - 346ق)؛ ابو‌مُفضّل محمد بن عبداللّه شیبانى (387-297ق) و ... .

تصنیفات:

از طبرى دو کتاب به دست ما رسیده است:

1‌. دلائل الامامه؛

2‌. نوادر المعجزات؛ مؤلف در این کتاب فضایل، کرامات و معجزات ائمه اطهار علیهم‌السلام و حضرت فاطمه سلام‌اللّه‌علیها را نقل کرده است. نقل معجزات بدون اشاره به ذکر احوال و زندگانى ائمه است، بر‌خلاف کتاب دلائل الامامه. این کتاب را انتشارات دلیل ما، با تحقیق باسم محمد الأسدى چاپ کرده است.

دلائل الامامه

این کتاب شامل فضایل، کرامات و معجزات ائمه اطهار علیهم‌السلام و حضرت فاطمه سلام‌اللّه‌علیها و شرح احوال و زندگانى آنان است. از این کتاب در منابع کهن با عناوین الإمامه، دلائل الأئمه، دلائل الإمامه، مسند فاطمه و مناقب فاطمه و ولدها یاد شده است. نسخه‌هاى کتاب از آغاز افتاده است؛ به همین جهت معلوم نیست که مؤلف کدام عنوان را برآن نهاده بود، ولى از آن‌جا که سید‌بن‌طاوس بر عنوان دلائل‌الإمامه تصریح کرده و شاید نسخه کاملى در دست داشته است، این کتاب به دلائل‌الامامه شهرت یافته است. بنا بر نقل سید‌بن‌طاوس از جلد اول و تصریح علامه مجلسى بر جلد دوم این کتاب، دلائل‌الإمامه در دو جلد بوده است، اما قسمت موجود از "مسند فاطمه" تا "معرفة رجال مولانا صاحب الزمان" را شامل است. ساختار کتاب، جز شرح زندگانى حضرت فاطمه سلام‌اللّه‌علیها و حضرت ولى‌عصر عجل‌اللّه‌تعالى‌فرجه‌الشریف بدین گونه است: معرفة ولادته، نسبه، کناه، ألقابه، اُمّه، بوابه، نقشه خاتمه، ذکر ولده، ذکر معجزاته. این 9 عنوان در تمام بخش‌هاى مربوط به ائمه توضیحات خود را دارند. نکته قابل توجه عنوان "بواب" است که در منابع متأخر نشانى از آن دیده نمى‌شود که در این بخش بواب یا اصحاب خاص هر امامى نام برده شده‌اند. شرح زندگانى حضرت فاطمه سلام‌اللّه‌علیها با مسند حضرتش آغاز مى‌شود (این قسمت شامل 16 حدیث است و چه بسا از آغاز افتادگى دارد)؛ سپس خبر ولادت و معناى محدثه بودن ایشان، ماجراى هجرتش، ازدواجشان با امیرالمؤمنین(ع) و سخنان دیگر خواستگاران ایشان، خطبه عقد ایشان در جمع مسلمانان، مقدار کم مهریه ایشان، خبر دو فرشته محمود ملک و النثار، خبر ولیمه و زفاف ایشان، خبر مصحف و دعاى ایشان، ماجراى فدک، عیادت زنان مدینه از حضرتش، وصیت ایشان، روِیاى ایشان قبل از شهادت و روایاتى در مناقب ایشان احادیثى آمده است.

بخش آخر کتاب نیز در عناوین مطالب با دیگر بخش‌ها متفاوت و بدین قرار است: شناخت وجود قائم و این‌که حتما باید باشد، روایت مادر قائم و ماجراى خریده‌شدنش، خبر وقوع ولادت در کدام شب و ماه و چه شهرى، نسب، کنیه، القاب، شناخت کسانى که امام(ع) را در حیات پدرش دیده‌اند، علمایى که حضرتش را در مدت اقامتش در "سرمن رأى" با دلائل روشن شناخته‌اند، روایتى که بر وجوب غیبت دلالت دارند، اشخاصى که حضرتش را در زمان غیبت مشاهده کرده‌اند، دعاى امام زمان، و اسامى یاران حضرت، پایان‌بخش کتاب است.

چاپ‌هاى دلائل الامامه

1‌. چاپ مطبعة الحیدریه" نجف به سال 1369ق / 1328ش؛

2‌. انتشارات نشر حیدرى نجف، به سال 1383ق؛

3‌. دارالذخائر قم، به سال 1383ق / 1963م؛

4‌. مؤسسه الاعلمى للمطبوعات بیروت، به سال 1408ق؛

5‌. چاپ مؤسسه بعثت قم، 1413ق که چاپ بسیار منقحى از آن ارائه کرده است. از ویژگى این چاپ، افزودن بخشى از شرح زندگانى امیرالمؤمنین(ع) با عنوان "المستدرک" در اوّل کتاب است. محققین مؤسسه بعثت بر اساس نقل سید بن طاوس در کتب خود (الیقین و فرج‌المهموم) از دلائل‌الإمامة، این بخش را احیا کرده‌اند.

تهیه و تنظیم: عباسعلى مردى


انتهای پیام


خروج