*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی > نمایش اخبار 


آثار ماندگار, خبر شماره خبر: ١١٣١٩٨ ١٠:٠٥ - 1389/05/06   آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 277 ارسال به دوست نسخه چاپي


آثار ماندگارآثار ماندگار شماره 277

کامل بهائى از عمادالدین طبرى


عمادالدین حسن‌بن‌على بن محمد بن على بن حسن طبرى مازندرانى از نویسندگان امامى فارسى ‌زبان است که در چهار دهه پایانى قرن هفتم آثار فراوانى را در دفاع از تشیع امامى پدید آورد.

او را عماد، عمادالدین، عمادالاسلام نیز خوانده‌اند. از مولد و زادگاه، سال ولادت و چگونگى تربیتِ او اطلاعى نداریم، تا آن‌گاه که از اقامت او پیش از سال 672 هجرى قمرى در قم یاد شده است. در سال 672  قمرى به خواهش بهاءالدین محمد، صاحب دیوان وزیر، از قم به اصفهان رفت و هفت ماه در آن‌جا ماند و جمع کثیرى از مردم اصفهان، شیراز، ابرقو، یزد و بلاد آذربایجان به محضرش راه یافته و در انواع معارف الهى به تحصیل و استفاده پرداختند. او توانست در سایه حمایت‌هاى بهاءالدین محمد بن محمد جوینى (متوفاى 678 قمرى) کتاب‌هایى را در دفاع از تشیع پدید آورد.

عمادالدین، بهاءالدین محمد را وزیرى با تدبیر وصف مى‌کند، اهتمام او را در بزرگ‌داشت سادات و علماى شیعه مى‌ستاید و وجود امثال او را براى بسط عقاید شیعه مؤثر مى‌شمارد، چنان‌که در مقدمه "کامل بهائى" مى‌نویسد: "در ملک مازندران که مولد مصنف این کتاب است، صد سال قبل از این پانصد تن شیعى نبودند و امروز که سنه خمسة و سبعین و ستمأه (675) است در وى پانصد تن مخالف نمى‌باشد"؛ لذا عمادالدین، چهار کتاب خود را به نام او نوشته است.

طبرى از بزرگان متکلمین و فقها به‌شمار مى‌رود و علماى متأخر در کتب فقهى، فتاواى او را نقل کرده‌اند. او یکى از متفکران شیعى بوده که با حجت و برهان، اصلِ تولا و تبرا را مطرح کرده، و کتاب "مناقب‌الطاهرین" را در اثبات تولا و به قول محدث قمى، "کامل بهائى" را در اثبات تبرا نوشته است.

وى هم‌چنین در خصوص الهیات صاحب‌نظر بوده و پیوسته در تنزیه خداى تعالى از تشبیه، با مردم سخن مى‌گفته که داستان مناظره‌اش را در این مورد به سال 670  هجرى قمرى با مردم بروجرد نقل کرده است.

آثار

عمادالدین طبرى یکى از نویسندگان پرکارِ سده هفتم است که در خصوص مسایل کلامى، حکمى، حدیث و فقه، آثار گران‌بهایى به فارسى و عربى نگاشته است. نثر فارسى نگاشته‌هاى او بسیار ساده و روان و نزدیک به فهم همگان است؛ تا آن‌جا که گویا وى در ساده‌نویسى عمد داشته است. از آثار او آن‌چه که چاپ شده :

1. اربعین؛ رساله مختصرى درباره فضایل امیرالمؤمنین علیه‌السلام است؛

2. تحفةالأبرار فى مناقب الأئمة الأطهار علیهم‌السلام؛

3. معتقد ال…مامیه؛

4. مناقب الطاهرین؛

5. اسرار ال…مامه؛

6. کامل بهائى.

کامل بهائى

مشهورترین اثر عمادالدین، کامل بهائى است. وى این کتاب را در اصفهان به پاس تجلیل و احترامى که بهاءالدین صاحب دیوان از او به‌عمل مى‌آورده، براى او تألیف و به نام او موسوم کرده است. این کتاب به فارسى است. مؤلف در مدت دوازده سال مشغول تألیف آن بود، ولى در اثناى آن، کتب دیگرى هم تصنیف کرده که "نقض معالم فخر رازى" از آن جمله است. کتاب ابتدا با الفاظى مشکل و عباراتى سنگین نوشته شده بود، که مؤلف در بازنویسى آن را با عباراتى ساده مى‌نگارد تا به فهم همگان نزدیک باشد: "و اول وضع این کتاب را بر الفاظ مشکل و عویص جمع کردم، اما چون نظر کردم در حیز تقلیل افاده و استفاده یافتم؛ ثانیاً صلاح در آن دیدم که تبدیل کنم عویصات را به واضحات و معضلات به مبینات تا فایده در زمین عجم عام گردد و در اکناف عالم شایع شود".

عمادالدین طبرى، کامل بهائى را درباره حقوق از دسته رفته حضرت شاه ولایت و سایر ائمه معصومین علیهم‌السلام در امر زمام‌دارى مسلمین به رشته تألیف کشیده است.

مقدمه کتاب با برشمارى عقاید شیعه و اوصاف شیعیان آغاز مى‌شود و در 28 باب به سامان مى‌رسد. باب اول در اقسام علم، باب دوم در اقسام نعم الهى، باب سوم در بیان مذاهب اهل سنت... و باب بیست و هشتم در خروج امام حسین علیه‌السلام از مکه است. برخى از مطالب تاریخى و نکات کلامى در این کتاب دیده مى‌شود که منحصر به آن مى‌باشد و منشأ و منبعى هم براى آن‌ها ذکر نکرده است. دیگر از ویژگى‌هاى کتاب، بهره‌گرفتن از آثار ضد اموى و نویسندگان محب اهل‌بیت علیهم‌السلام است که برخى از آن آثار از بین رفته‌اند؛ کتاب‌هاى: "حاویة فى مذمات المعاویه" و "مثالب بنى‌امیه" از آن جمله‌اند.

چاپ‌هاى کامل بهائى

1- چاپ سنگى بمبئى؛

2- چاپ مؤسسه طبع و نشر قم در دو جلد، به سال 1376ق /1334ش؛

3- چاپ مکتب مرتضوى در دو جلد، سوق بین‌الحرمین، بى‌تا؛

4- چاپ مکتبه مصطفوى، بى‌تا، بى‌جا؛

5- تحقیق وتصحیح اکبر صفدرى قزوینى، انتشارات مرتضوى، تهران به سال 1382، چاپ دوم، 1386ش.

منابع:

کامل بهائى، مقدمه مؤلف؛

مفاخر اسلام، ج 4 از على دوانى؛

مقالات تاریخى از رسول جعفریان، دفتر چهارم؛

رساله اربعین، چاپ‌شده در مجله مشکوة، شماره 12و 13، پاییز و زمستان 1365 به تصحیح آقاى نجیب مایل هروى.

تهیه و تنظیم: عباسعلى مردى


انتهای پیام


خروج