*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی >  ویژه‌نامه‌ها > ره نامه 


ره نامه شماره خبر: ٣٩٣٧٩٨ ١٢:٢٣ - 1396/06/14   سیر مطالعه فلسفه در راهنمایی‌های استاد غلامرضا فیاضی ارسال به دوست نسخه چاپي


سیر مطالعه فلسفه در راهنمایی‌های استاد غلامرضا فیاضی

سیر مطالعه فلسفه در راهنمایی‌های استاد غلامرضا فیاضی


کسانی که می‌خواهند فلسفه بخوانند دو دسته‌اند؛ زیرا فلسفه یک اطلاعات عمومی دارد و یک تخصص؛ عمومی آن برای همه لازم است مانند منطق که لزوم آن در تمام رشته‌ها به‌عنوان ابزار کار وجود دارد. دسته دوم کسانی هستند که می‌خواهند در این رشته متخصص شوند و فلسفه را به صورت تخصصی بخوانند. ...


کسانی که میخواهند فلسفه بخوانند دو دستهاند؛ زیرا فلسفه یک اطلاعات عمومی دارد و یک تخصص؛ عمومی آن برای همه لازم است مانند منطق که لزوم آن در تمام رشتهها بهعنوان ابزار کار وجود دارد. دسته دوم کسانی هستند که میخواهند در این رشته متخصص شوند و فلسفه را به صورت تخصصی بخوانند.

 

1. اما دسته اول کسانیاند که میخواهند در رشتههایی از علوم انسانی اسلامی غیر از فلسفه متخصص شوند. در ابتدا کتاب «فلسفه مقدماتی» آقای عبودیت را بخوانند و بعد از آن کتاب «بدایۀ الحکمۀ» و بعد از آن «نهایۀ الحکمۀ» در خواندن متون فلسفی برای این دسته از افراد کافی است و بعد از طی این مرحله با یک استاد مسایل کاربردی و مهم فلسفه را که با رشته تحصیلیشان پیوند قوی دارد به صورت درس خارج بخوانند.

اگر افرادی هستند که میخواهند فلسفه را بهعنوان علمی که در خدمت فهم معارف دینی و تبیین و دفاع از معارف دینی استفاده کنند، در این سطح، همه فلسفه را بحث کردن و خواندن لازم نیست؛ فقط باید آن مباحثی را فراگیرند که به درد کارشان میخورد و کاربردی است. باید مباحثی از فلسفه را که ریشهای است و نقش اساسی در معارف دینی دارد با یک استاد به صورت درس خارج فرا بگیرد؛ باید استادی قوی داشته باشد که خودش مسلط بر مباحث باشد و بداند که کدام بحث را مطرح کند و نیز بداند که چگونه مطرح بکند و به چه بیان تبیین کند. به این صورت که اقوال و ادله در آن موضوعات بیان شود و نظر صحیح اثبات شود و مورد دفاع قرار گیرد. اگر چنین استادی را پیدا نکرد، باید در همان مباحثی که به کارش میآید در درسهای آزاد شرکت کند. البته به شرطی که هیچ روز از درس تعطیل نشود یعنی انسان در تمام جلسات درس حضور داشته باشد. شرط دوم این است که درس را مطالعه کند و راجع به سؤالات یا ابهامهایی که دارد فکر کند و شرط سوم این است که مباحثه بکند و شرط چهارم این که اگر در مباحثه بازهم مشکلی باقی ماند آنرا یادداشت کند و روی آن مطلب فکر کند و برای حل آن به کتابهای مختلف مراجعه کند و بالاخره جواب آنرا پیدا کند هرچند با پرسیدن از استاد باشد.

2. اما دسته دوم کسانی هستند که میخواهند فلسفه را به صورت تخصصی بخوانند؛ این گروه باید به همین مطالب بیان شده در مورد مطالعه ادبیات عرب و منطق، عمل نمایند. سپس کتاب دیگری در منطق بخواند؛ مثل الجوهر النضید یا کتابهای دیگری که در حوزه خوانده نمیشود. نکته مهم این است که حتماً باید تدریس منطق را شروع کنند. اما اگر زمینه تدریس فراهم نیست باید مباحثه بگذارند ولی فکر کنند که تدریس میکنند؛ یعنی بر مطالب کتاب همچون یک استاد مسلط باشند. این از ضروریات در مطالعه فلسفه است. به صورت کلی هر کس باید در رشته تخصصی خود استاد هم باشد؛ زیرا که 10 ساعت مطالعه خاصیت یک ساعت مباحثه را ندارد و 10 ساعت مباحثه خاصیت 1 ساعت تدریس را ندارد.

بعد از منطق، معرفتشناسی بخواند. روش مطالعهاش همچون مطالعه منطق باشد یعنی یک بار درس بگیرد، بار دوم مباحثه بکند، و در صورت امکان تدریس نماید. خیلی جدی شبهاتش را یادداشت کند و آنها را تعقیب کند تا بالاخره به پاسخ صحیحش برسد. برای مطالعه معرفتشناسی و انتخاب کتاب مناسبی در این زمینه میتوانید از آقای حسینزاده راهنمایی بگیرید.

بعد از معرفتشناسی، «اشارات» بوعلی را بخواند. پس از آن اگر استادی یافت حکمت اشراق را بخواند؛ البته این ضرورت ندارد اما اهمیت دارد لکن «اشارات» ضروری است. بعد از آن، «الهیات» شفاء را بخواند. بعد از گذراندن این مراحل، نوبت فراگیری کتاب اسفار است. غیر از جلد چهار و پنج اسفار همه را بخواند و اینها را به همان شیوهای که بیان شد مطالعه، بحث و پیگیری نماید. کسی که میخواهد فلسفه را به صورت تخصصی بخواند، باید عرفان را هم بخواند؛ و کتبی که باید محور قرار داده شود؛ «تمهید القواعد» و شرح فصوص یا حداقل دوازده فصل مقدمه شرح فصوص خوانده شود.

یکی از فلسفههای خیلی مؤثر و مورد حمایت دانشمندان فلسفه ملاصدرا است. فهم فلسفه ملاصدرا بدون فهم عرفان نظری بهطور دقیق میسر نیست. یعنی شما فلسفه ملاصدرا را قبل از عرفان که میخوانید برای خودتان فهمهایی از آن دارید که چه بسا اصلاً احتمال هم نمیدهید خطا باشد اما بعد از اینکه عرفان نظری خواندید تازه آن وقت میفهمید که آن فهمی که از فلسفه ملاصدرا داشتهاید، درست نبوده و فلسفه ملاصدرا چه میخواهد بگوید. روح فلسفه ملاصدرا عرفان است و تا کسی عرفان نظری را نخوانده باشد اصلاً نمیفهمد ملاصدرا چه میخواهد بگوید.

بنابراین اول باید اسفار را خواند بعد از آن عرفان خواند در این مرحله، دوباره بعد از خواندن عرفان سراغ اسفار بیایید و اسفار را مطالعه یا بحث نمایید که آن وقت میفهمید که حقیقت سخن ملا صدرا چیست.

آفتهایی که در مطالعه یک علم وجود دارد

اولین آفت، آفت تعبد است. ما دو حجت بیشتر نداریم؛ یکی عقل است که اولین حجت است و تا آخر هم حجیتش باقی است. زیرا حجیت عقل از جایی گرفته نشده که بتواند آنرا محدود کند حجیت عقل ذاتی است. و عقل اساس حجت دوم هم است؛ یعنی کلام خداوند و کلام معصوم حجت است اما همه این ها را عقل میفهمد چون اصل وجود خدا را عقل میفهمد، عصمت پیامبر، ضرورت نبوت، را عقل میفهمد. آری یک حجت عقل است و حجت دیگر هم کلام خداوند و معصوم است. آفت بزرگ این است که آدم مقهور شخصیت ها بشود و فکر کند همه حرفهای آنها درست است. شخصی که نویسنده کتاب است میخواهد ابنسینا، خواجه، شیخ اشراق و یا ملاصدرا باشد، حرفشان حجت نیست. تنها حجت همان عقل و کلام معصوم است. باید انسان حرفهای شخصیتها را با کمال احتیاط بخواند یعنی اگر عقلش به این رسید که آن حرف درست است آنرا بپذیرد اما اگر نرسید نپذیرد و آنرا دنبال کند تا حق در مسئله را بفهمد. پس بزرگترین آفتی که در خواندن علوم عقلی است تعبد به گفته بزرگان آن علم است. این اشتباه است که فکر کنیم مثلاً حرف ملاصدرا تمام است؛ بلکه بر عکس باید آدم فکر کند که همه حرفهایی که ملاصدرا زده باطل است مگر آنچه را که خود ما صحتش را با عقل بفهمیم.

ملاصدرا خودش میگوید دانشمند حکیم وقتی مقصودی دارد سعی میکند ظاهر کلامش هم با مقصودش هماهنگ باشد و بهگونهای حرف بزند که از کلامش همان مقصودش فهمیده بشود. بنابراین باید ظواهر کلام حکما را گرفت و در صورت امضا عقل و وحی آنرا پذیرفت و اگر عقل یا وحی آنرا تأیید نکرد توقف کرد و سپس محققانه مسئله را دنبال کرد تا حق آشکار شود.

پایگاه اطلاعرسانی مرکز آموزش تخصصی فلسفه اسلامی

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA


خروج




شنبه ٠٤ خرداد ١٣٩٨
جستجوی وب
کانال تلگرام
با افق حوزه به روز باشید
با
کانال تلگرام