*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی >  ویژه‌نامه‌ها > جهاد اقتصادی 


جهاد اقتصادی شماره خبر: ٤٠٠٤٣٣ ١٥:٥٥ - 1397/03/06   گفت‌وگو با حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدکاظم رجایی   عضو هیئت ‌علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیراهبردهای اقتصاد مقاومتی و حمایت از تولید ایرانی در کلام رهبری  ارسال به دوست نسخه چاپي


گفت‌وگو با حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدکاظم رجایی   عضو هیئت ‌علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیراهبردهای اقتصاد مقاومتی و حمایت از تولید ایرانی در کلام رهبری

گفت‌وگو با حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدکاظم رجایی عضو هیئت ‌علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی


گفت‌وگو با حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحمدکاظم رجایی عضو هیئت ‌علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی از ابتکارات مقام معظم رهبری این است که در ابتدای هر سال راهبردهای اساسی و اولویت‌های اول کشور را متذکر می‌شوند. ایشان از سال 1387 تا به حال روی مباحث اقتصادی متمرکز شده‌اند که این گویای این مسئله است که معظم‌له شرایط امروز ما را، از همان سال 1387 به‌خوبی می‌دیدند و لذا در هر سال یک راهبرد اساسی مانند اصلاح الگوی مصرف و کار، همت مضاعف و تولید ملی را بیان کردند. در سال 1394 بحث اقتصاد مقاومتی و سال 1395 سال اشتغال و تولید بود و امسال هم سال حمایت از کالای ایرانی را مطرح فرمودند که مجموعه این‌ها را می‌توانیم...


گفتوگو با حجتالاسلام والمسلمین سیدمحمدکاظم رجایی

 عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی

از ابتکارات مقام معظم رهبری این است که در ابتدای هر سال راهبردهای اساسی و اولویتهای اول کشور را متذکر میشوند. ایشان از سال 1387 تا به حال روی مباحث اقتصادی متمرکز شدهاند که این گویای این مسئله است که معظمله شرایط امروز ما را، از همان سال 1387 بهخوبی میدیدند و لذا در هر سال یک راهبرد اساسی مانند اصلاح الگوی مصرف و کار، همت مضاعف و تولید ملی را بیان کردند. در سال 1394 بحث اقتصاد مقاومتی و سال 1395 سال اشتغال و تولید بود و امسال هم سال حمایت از کالای ایرانی را مطرح فرمودند که مجموعه اینها را میتوانیم به راهبردهای اقتصاد مقاومتی نامگذاری کنیم. حجتالاسلام والمسلمین سیدمحمدکاظم رجایی، عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی قدس سره در گفتوگو با هفتهنامه افق حوزه به تبیین این اندیشه پرداخته است.

• تجربه بسیج در هشت سال دفاع مقدس، الگویی تمامعیار در عرصه جنگ اقتصادی

مقام معظم رهبری زمینهها و مقدمات لازم برای جنگ سنگین اقتصادی را بهدقت ترسیم کردهاند، ایشان امسال این نامگذاری را با دو هدف متذکر شدند؛ یکی اینکه بهعنوان سیاست اصلی و اولویت ما برای سال جاری باشد و هدف دوم، توجه دادن افکار عمومی به مسائل مهم کشور است تا مردم به صحنه بیایند و عنایت داشته باشند که مسئله اصلی کشور چیست؟ آنچه بهعنوان مقدمه باید مطرح کنیم این است که ما در یک نبرد سنگین اقتصادی قرار داریم که البته از ابتدای انقلاب شروع شده و گاهی فشارهای سنگینی از طرف دشمن وارد گردید؛ مانند سالهای 90 و 91 که تحریمهای گزنده بانکی، نفتی و حصر سنگین اقتصادی به کشور ما تحمیل شد. گاهی دشمن تاکتیکهایی را برای ضربه زدن به کشور ما به کار میبرد، مانند افزایش قیمت دلار و کاهش قدرت پول ملی که در پایان سال قبل و ابتدای امسال شروع شد، اما خوشبختانه ما تجربههایی داریم و باید از تجربههای گذشته استفاده کنیم. تجربه هشت سال دفاع مقدس به ما میگوید که اگر تمام دنیا در مقابل ما بایستند و با تمام تجهیزاتشان در برابر ما قرار بگیرند ما اگر بخواهیم میتوانیم بر آنها غلبه کنیم، آن سالها اولویت اول دولت ما جبهه و جنگ بود، عدهای ایثارگر و مؤمن و فداکار و از جان گذشته در صف مقدم حضور داشتند و بقیه مردم هم پشت سر آنها بودند. بسیجیان حداقل امکانات مبارزه را هم نداشتند، اما حمایت و مقاومت مردم باعث شد تا امروز در صنعت دفاعی به نقطهای رسیدیم که موشکهای نقطهزن ما بالاتر از موشکهای کشورهای پیشرفته قرار گرفتند. در عرصه صنعت هم اوضاع به همین نحو است و ما در موقعیت جنگی هستیم و در حال حاضر فعالان اقتصادی، کارگران، کشاورزان و معدنکاران در صف مقدم جنگ حضور دارند و مردم باید از آنها پشتیبانی کنند. اولویت اول کشور ما باید مسئله جنگ اقتصادی باشد، البته جنگ و تهاجم فرهنگی همچنان پابرجاست و نباید از آن غافل باشیم. به هر حال دشمن روی جنگ اقتصادی متمرکز شده و ما باید پشتیبان مدافعان صف اول عرصه جنگ اقتصادی باشیم. چرخ دندههای شهرکهای صنعتی ما، زمانی به چرخش در میآید که ما از آنها حمایت کنیم، در این صورت آنها میتوانند در این جنگ اقتصادی ایستادگی کنند و بر دشمن غلبه کنند که آیه میفرماید: «ان تنصر الله ینصرکم». اینجا تحقق «ان تنصر الله» به این است که ما وارد عرصه حمایت و پشتیبانی از تولیدکنندگان داخلی بشویم. با خرید کالای ایرانی، سود به حساب تولیدکننده خواهد رفت و او میتواند ضریب کیفیت کالای تولیدی خود را افزایش دهد، اما با فاصله گرفتن از خرید کالای ایرانی و حرکت به سمت کالای خارجی موجب خواهیم شد که کالای ایرانی قابلیت رقابت پیدا نکند و در مقابل، تولید خارجی از نظر کاهش هزینه تولید، بازدهی نیروی انسانی و دانش فنی ارتقا مییابند.

• چرا ما کیفی بودن کالای داخلی را نسبت به کالای خارجی قبول نداریم؟

 دلیلش خیلی واضح است، کافی است شما حرکت کنید و کالای خارجی در داخل کشور را بهصورت تحت لیسانس ببینید، که ما بخش قابل توجهی از کالاهایی را که بهعنوان کالای خارجی حتی در مارکهای معروف خریداری میکنیم کالاهای تولید داخل هستند، مانند کارخانههای تولید لوازم خانگی که فرآیند تولید آنها از صفر تا صد در داخل کشور انجام میشود، اما با پرداخت درصدی از فروش، از مارک شرکت خارجی استفاده میشود. اساساً ما از خرید کالای تولید خارجی لذت میبریم و اثر روحی و روانی خرید کالای خارجی به این صورت در جامعه ما وجود دارد که اگر عیبی در کالای با مارک ایرانی ببینیم نسبت به آن حساسیت داریم، اما همان کالای تولید داخل با برند خارجی را میپسندیم، پس اینطور نیست که بگوییم کیفیت کالای ایرانی پایین است. تأکید ما به تولیدکنندگان این است که تلاش کنند تا کیفیت را ارتقا بدهند و این زمانی محقق میشود که تولیدکننده سرمایه لازم را داشته باشد تا بتواند دانش فنی خود را ارتقا بدهد و کار خود را دانش بنیان کند. لازمه این کار به خدمت گرفتن یک گروه علمی، برای کار روی ارتقا کیفیت تولید و ظرفیت تولید و کاهش هزینه تولید است و برای این کار به سرمایه نیاز است که این مسئله هم نیازمند فروش کالای تولیدی است. اگر موجودی انبار تولیدکننده داخلی بدلیل واردات کالای خارجی و عدم خرید کالای داخلی روز به روز افزایش پیدا کند، تولیدکننده دچار کمبود سرمایه و ضعف تکنولوژی و دانش فنی خواهد بود و قدرت رقابت آنها کمتر و کمتر خواهد شد. ما در تئوری میتوانیم به سرعت پیش برویم و با توجه به تجربه گذشته خیلی سریعتر میتوانیم عمل کنیم.

• تأثیر سیستم بروکراسی اداری در فرایند تولید

اعتماد به نفس جوانان و سطح دانش در کشور بهشدت افزایش پیدا کرده است. وضعیت امروز با وضعیت سابق بسیار متفاوت است. اگر تولید و جنگ اقتصادی اولویت اول قرار بگیرد و فعال اقتصادی ما، مدافع صف مقدم جبهه اقتصادی و همه مردم هم مدافع آنها بشوند و دولت هم وارد عرصه شود موفق خواهیم بود. روزگاری تولید، مسئله سادهای بود و هر انسانی مانند کشاورز میتوانست تولیدکننده باشد، اما امروزه فرآیند تولید پیچیدهتر شده و اگر کسی بخواهد مؤسسه تولید نان را تأسیس کند، در ابتدای امر نیاز به دوندگی بسیار زیاد برای اخذ مجوز برای مکان تولید نیاز به اجازه از شهرداری و برای مسائل بهداشتی، نیاز به مجوز از بهداشت و درمان سپس نوبت به وزارت صنعت و معدن و تجارت میرسد و بعد باید وارد عرصه سیستم معماری و شهرسازی بشود تا بتواند یک کارگاه ساده کوچک تولید نان را راهاندازی کند. راجع به اینکه چه کنیم تا بهرهوری تولید را افزاش بدهیم، تقاضای ما از دولت جمهوری اسلامی این است که حمایت او همین باشد که اجازه بدهد شروع کارها ساده باشد، اگر توقعمان از دولت در همین حد باشد که سیستم بروکراسی اداری را از جلوی راه تولیدکننده بردارد تا مردم وارد عرصه تولید بشوند، مشکلات زیادی حل خواهد شد، البته اگر دولت توانایی نظارت دارد وارد عرصه نظارت شود.

• تأکید مبانی دینی و فقهی در امر تولید

ما در فقه، اصلی داریم تحت عنوان «واجبات نظامیه» که میگوید: اگر کالا یا خدمتی، ضرورت جامعه باشد؛ بهگونهای که نبود یا کمبود آن کالا یا خدمت در جامعه باعث اختلال در زندگی میشود، بر آحاد مؤمنین جامعه واجب است تا وارد عرصه تولید آن کالا یا خدمت بشوند و اگر تولید این کالا یا خدمت بر زمین بماند، همه خطاکار هستند، این یک واجب کفایی و یک قاعده فقهی است. حالا اگر این کمبود از طریق کشورهای دیگر تأمین شود، این یک حالت عادی است، ولی اگر ما در جنگ اقتصادی قرار داشته باشیم و دشمن بهواسطه کمبود این کالا بر جامعه اسلامی سلطه پیدا میکند، در این صورت این واجب، دو چندان و روی آن تأکید میشود و میتوانیم بگوییم واجب مؤکد میشود. بهگونهای که برخی از فقها میگویند مجاز به اخذ دستمزد برای تولید این کالا نیستیم و دولت باید دستمزد آن را بپردازد؛ مانند آموزش عمومی و بهداشت و درمان که دولت وارد عرصه شده و کمک میکند و مخارج زندگی فعالان این بخشها را تأمین میکند. حالا در این جنگ اقتصادی اگر تولیدکننده وارد عرصه تولید شده و کالاهای ضروری جامعه را تولید کرده است، آیا من مجاز هستم کالای خارجی خریداری کنم؟ بنده بهعنوان کسی که با مباحث اقتصادی و معارف اسلامی تا حدودی آشنا هستم عرض میکنم که در این شرایط خرید کالای خارجی حرام است. سال گذشته رهبر معظم انقلاب نسبت به این مسئله حکم حکومتی داشتند که واردات کالاهایی که در داخل به حد کفاف تولید میشوند، حرام شرعی است و ایشان هم تأکید کردند.

• خرید کالاهای تولید داخل، مهمترین اولویت راهبردی نظام

ما معتقد هستیم حکم امسال مقام معظم رهبری که لازمه آن، تمرکز بر خرید کالای داخلی و عدم خرید کالای خارجی است همه ویژگیهای حکم حکومتی را دارد؛ چراکه اولاً ، این حکم از ناحیه حاکم حکومتی و ولیفقیه صادر شده است، ثانیاً، اینکه این حکم در مقام حاکمیت صادر شده است و ایشان در صحن مطهر امام هشتم علیه السلام اولویت اول و راهبرد و استراتژی اصلی نظام را بهعنوان شعار سال مطرح میکنند، بنابراین نیازهای ضروری جامعه نباید روی زمین بماند؛ چراکه آنها جزو واجبات کفاییه است.

اصل فقهی: استفاده بهینه از موهبتهای الهی

ما اصلی در فقه داریم به نام اصل استفاده بهینه از موهبتهای الهی. خداوند در قرآن میفرمایند: «وَ الَّذینَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ یُسْرِفُوا وَ لَمْ یَقْتُرُوا وَ کانَ بَیْنَ ذلِکَ قَواماً»؛ (فرقان/67) یعنی کسانی که هر گاه انفاق میکنند، نه اسراف مینمایند و نه سختگیری، بلکه در میان این دو، حد اعتدالی دارند و همچنین امام باقر علیه السلام میفرمایند: «الکَمالُ کُلُّ الکَمالِ اَلتَفَقَّهُ فی الدّین وَ الصَّبرُ عَلی النائِبَة وَ التَقدیرِ المَعیشَة»؛ (بحارالانوار/ج78/ص172؛ تحفالعقول/ص301) کمال حقیقی انسان عبارتاند از فهم در دین (دینشناسی)، صبر و بردباری در برابر ناگواریها و اندازهگیری زندگی و یا این که امام علی علیه السلام میفرمایند: «حُسنُ التَّدبیرِ یُنمِی قَلیلَ المالِ و سُوءُ التَّدبیرِ یُفنی کَثِیرَهُ»؛ (غررالحکم/4833) تدبیر و مدیریت خوب، سرمایه اندک را افزون میکند، اما تدبیر و سوء مدیریت، سرمایه انبوه را نابود میسازد. ما امکاناتی در کشور داریم اعم از سرمایهها و منابع اولیه ثروت و منابع طبیعی و نیروی انسانی جوان، اما سؤال این است که آیا ما مجاز هستیم اینها را رها کنیم تا از بین بروند؟ بهعنوان مثال ما روزانه چند صد هزار ذبح گوسفند داریم، پوست و پشم این گوسفندان چه میشود؟ اینها در مناطق کوچک مانند روستاها و شهرهای کوچک دفن میشوند! در حالیکه یک کیف چرمی زنانه خارجی کوچک که با یک پوست ساده گوسفند تبدیل به چند کیف از این دست میشود، در بازار به قیمت 250 تا 300 هزار تومان قیمت دارد، اما ما این پوست را به کناری میاندازیم، در حالیکه خداوند در قرآن میفرمایند: «وَاللَّهُ جَعَلَ لَکُمْ مِنْ بُیُوتِکُمْ سَکَنًا وَجَعَلَ لَکُمْ مِنْ جُلُودِ الْأَنْعَامِ بُیُوتًا تَسْتَخِفُّونَهَا یَوْمَ ظَعْنِکُمْ وَیَوْمَ إِقَامَتِکُمْ وَمِنْ أَصْوَافِهَا وَأَوْبَارِهَا وَأَشْعَارِهَا أَثَاثًا وَمَتَاعًا إِلَى حِینٍ»؛ (نحل/80) یعنی خدا برای سکونت (دائم) شما، منزلهایتان را مقرر داشت و (برای سکونت موقت مثل سفر)، از پوست و موی چهارپایان خیمهها را برای شما قرار داد تا وقت حرکت و سکون سبک وزن و قابل انتقال باشد. از پشم و کرک و موی آنها نیز اثاثیه منزل (مانند گلیم، نمد و قالی) و متاع و اسباب زندگانی (و لباسهای فاخر) برای شما خلق فرمود که تا زمان معینی از آن استفاده کنید. متأسفانه ما این نعمت الهی را دفن میکنیم و دور میاندازیم؛ در حالیکه به سرعت میتواند تبدیل به فرآورده شود. آیا از نظر منابع دینی، ما مجاز به این کار هستیم؟ امام صادق علیه السلام میفرمایند: «من اشترى الحنطة زاد ماله ومن اشترى الدقیق ذهب نصف ماله ومن اشترى الخبز ذهب ماله»؛ (وسایلالشیعه (آلالبیت)/ج١٧/ص٤٣٩؛ تهذیبالأحکام/ج٧/ص١٦٢) امام صادق علیه السلام سه کالا را کنار هم میگذاردند؛ گندم، آرد و نان که این سه، در حقیقت نماد سه کالا یعنی منابع و مواد اولیه، کالای واسطهای و کالای نهایی آماده مصرف هستند، لذا من حدیث را اینطور ترجمه میکنم که واردات کالای نهایی باعث بر باد رفتن مال تو میشود، اگر روسری و پوشاک و کیف و کفش آماده وارد کشور شود همانطور که مقام معظم رهبری فرمودند، برای کشور مایه شرم است. در روایت دیگری فرمود: «شراء الحنطة ینفی الفقر و شراء الدقیق ینشیء الفقر» (کافی/ج5/ص166/ح1)؛ یعنی خریدن گندم، فقر را از بین میبرد و خریدن آرد، فقر را پدید میآورد. گندم کالای واسطه و آرد و نان کالای نهایی است، پس خرید نان یعنی خرید کالای نهایی که آماده مصرف و علامت فقر است. وارداتی امثال پوشاک، کیف و کفش که کالای نهایی و مصرفی معلوم است که چرا فقر است؛ زیرا همه پول و سرمایه را برای خرید میدهیم و ارزش افزوده آن در جیب بیگانه میرود و با این کار تولید داخلی دچار رکود و بیکاری وارد جامعه میشود. منابع ما چقدر زیبا سخن گفته است. امام صادق علیه السلام سه کالا را کنار هم چیدهاند و میفرمایند که اگر کسی گندم بخرد زاد ماله، یک کیلو گندم را به قیمت دو هزار تومان میخرد و تبدیل به فرآوردهای میکند که هم ایجاد اشتغال میکند و هم باعث میشود ارزش افزوده آن به جیب خود شخص برود، اما کسی که برود و نان بخرد چه؟ منظور ایشان این نیست که نان نخرید، بلکه ایشان میفرمایند: نان نمادی از کالای نهایی است. ما با خرید کالای خارجی از فروش آنها و تولیدکننده خارجی حمایت میکنیم و مرتباً به قدرت او افزوده میشود، اما از این طرف نیروی کار ما بیکار شده و سرمایهگذار ما ورشکست میشود و کسی رغبت به سرمایهگذاری نمیکند و دانش فنی و اعتماد به نفس آنها پایین میآید، جسارت و شهامت ورود به عرصه تولیدکننده داخلی کم میشود و در نهایت از عرصه اقتصاد حذف میشود که منشأ اینها خودمان هستیم.

 

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA


خروج




شنبه ٠٤ خرداد ١٣٩٨
جستجوی وب
کانال تلگرام
با افق حوزه به روز باشید
با
کانال تلگرام