*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی >  ویژه‌نامه‌ها > اکمال الدین 


اکمال الدین شماره خبر: ٤٠٨٨٣٩ ١٢:٤٥ - 1398/06/13   نوشتاری از حجت‌الاسلام و المسلمین عبدالکریم پاک‌نیااحتجاج به حدیث غدیر در کلام اهل‌بیت علیهم السلام ارسال به دوست نسخه چاپي


نوشتاری از حجت‌الاسلام و المسلمین عبدالکریم پاک‌نیااحتجاج به حدیث غدیر در کلام اهل‌بیت علیهم السلام

نوشتاری از حجت‌الاسلام و المسلمین عبدالکریم پاک‌نیا


حدیث غدیر یکی از متقن‌ترین دلائل حقانیت باورهای شیعی در طول تاریخ اسلام بوده و هست؛ چرا که حدیث غدیر به عنوان آخرین پیام رسالت پیامبر خاتم صلی الله علیه و آله و سلم و منشور ابدی امامت و حجتی قاطع برای تمامی مسلمانان جهان تا روز قیامت می‌‌باشد. نوشتار حاضر، در همین راستا کوشیده است به تلاش‌های اهل بیت علیهم السلام در احیای خاطره با‌شکوه غدیر و احتجاج به این برهان قاطع، نگاهی انداخته، موارد سودمندی را به خوانندگان گرامی هفته‌نامه افق حوزه تقدیم کند...


امام علی علیه السلامو احتجاج به حدیث غدیر

امام علی علیه السلام در هر فرصت ممکن به حدیث غدیر و ماجرای آن اشاره کرده و وصایت و خلافت بلافصل خویش را بعد از نبی مکرم اسلام صلی الله علیه و آله و سلم اثبات نموده است؛ به عنوان نمونه به موارد زیر توجه کنید:

◦ امام علی علیه السلام هنگامی که به اجبار در مراسم بیعت با خلیفه اول حاضر شده بود، به حدیث غدیر استناد کردند و فرمودند: «یا معاشر المهاجرین و الأنصار أنشدکم بالله أ سمعتم رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم یقول یوم غدیرٍ کذا و کذا؛ ای جمعیت مهاجر و انصار! شما را به خدا سوگند می‌‌دهم، آیا شنیدید که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در روز غدیر [در مورد ولایت و رهبری من] چنین و چنان گفت؟» و آن گاه تمام موارد خطبه پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را درباره وصایت و جانشینی خویش بعد از نبوت بیان کرد. 1

◦ ابن عباس می‌‌گوید: علی علیه السلام در هنگام خلافت خویش روزی در اجتماع بزرگ مردم کوفه به حدیث غدیر استناد کرد و با مردم اتمام حجت نمود. آن حضرت در آن خطابه مهم خویش فرمود: تمام فرد فرد مسلمانان را که در روز غدیر حضور داشتند، به خدا سوگند می‌‌دهم، آیا شنیدید آنچه را که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم درباره من در خطابه غدیر خم بیان کرد؟ هفده نفر از سرشناسان و اصحاب پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از میان جمع به پا خاستند و گفتند: آری! ما شاهد بودیم هنگامی که حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم در غدیرخم دست تو را گرفت و فرمود: ای مردم! آیا می‌‌دانید که من از خود شما بر شما اولویت دارم؟ گفتند: بلی. در آن هنگام پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه اللهم وال من والاه وعاد من عاداه؛ هر کس من مولای او هستم، این علی هم مولای اوست. خدایا! دوست بدار هر کس که او را دوست می‌‌دارد و دشمن بدار هر کس که او را دشمن می‌‌دارد!».2

◦ در خطبه «وسیله» نیز حضرت به حدیث غدیر و آیه اکمال دین استناد کرد. آن حضرت 7روز پس از وفات پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم خطبه ای بسیار طولانی ایراد کرده، در فرازی از آن فرمود: «وقتی گروهی گفتند: ما بعد از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم رهبران مردم هستیم، رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم برای حجة الوداع از مدینه خارج شد و پس از اعمال حج به وادی غدیر خم رفت و فرمان داد چیزی مانند منبر برایش تهیه کنند. سپس بالای آن رفت و بازوی مرا گرفت و بلند کرد و آن گاه جمله معروف خود «من کنت... » را به همه مسلمانان رسانید». 3

◦ آن حضرت در شورای شش نفره منتخب خلیفه دوم نیز به حدیث غدیر احتجاج کرد. 4

حضرت فاطمه علیها السلام واستناد به حدیث غدیر

حضرت فاطمه زهراء علیهم السلام نیز که خود حضور حماسی در ماجرای مهم غدیر داشته است، بارها به این دلیل متیقن ولایت استناد کرد و اتمام حجت نمود. آن حضرت در ضمن گفتاری، مسلمانان خفته را مورد خطاب قرار داد و یادآور شد: «انسیتم قول رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم یوم غدیر خم من کنت مولاه فعلی مولاه؛آیا سخنان رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم را در روز غدیر خم فراموش کردید که [فرمود: ] هر که را من مولای اویم، پس علی مولای اوست؟»5

حضرت زهراء علیهم السلامسپس عذرها و بهانه های واهی عده ای از مسلمانان سست عنصر را رد نمود و اضافه کرد: «پس از غدیر خم خداوند برای هیچ کس عذر و بهانه ای باقی نگذاشته است».

هنگامی که مهاجرین و انصار در عذرخواهی و پوزش اصرار می‌‌ورزیدند، دختر پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم آنان را سرزنش کرد و گفت: «دور شوید و مرا به حال خودم واگذارید! پس از کوتاهی و سهل انگاری، دیگر جایی برای عذر خواهی باقی نمانده است. آیا پدرم پس از حادثه با شکوه غدیر برای سکوت، بی تفاوتی و پوزش راهی باقی گذاشت؟» و آن گاه که کودتا گران سقیفه تصمیم گرفتند به خانه ولایت هجوم برند و مردم فریب خورده در اطراف خانه علی علیه السلام گرد آمدند، حضرت زهراء علیها السلام از خانه بیرون آمد و در کنار در ورودی منزل ایستاد و خطاب به مردم کوچه و بازار فرمود: «من ملتی را مثل شما ن می‌‌شناسم که این گونه عهد شکن و بد برخورد باشند. جنازه رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم را بر روی دست ما گذاشتید و رها کردید. عهد و پیمانهای بین خود را شکستید و ولایت و رهبری علی علیه السلام و ما اهل بیت را انکار کردید و حق مسلم ما را باز نگرداندید. گویا از آنچه رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در روز غدیرخم فرمود، آگاهی ندارید!

سوگند به خدا! رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم در آن روز، ولایت و رهبری امام علی علیه السلام را مطرح کرد و از مردم بیعت گرفت تا امید شما فرصت طلبان تشنه قدرت را قطع کند؛ ولی شما رشته های پیوند معنوی میان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و خودتان را پاره کردید. این را بدانید که خداوند در دنیا و آخرت بین ما و شما داوری خواهد کرد». 6

امام حسن مجتبی علیه السلام

حسن بن علی علیه السلام پس از موافقت در صلح معاویه، برای روشن شدن اذهان عمومی خطبهای خواند. آن حضرت بعد از حمد و ثنای الهی و تبیین جایگاه رسالت حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم به فضائل و مناقب اهل بیت علیهم السلامپرداخته، فرمود: «ما اهل بیتی هستیم که خداوند متعال ما را به اسلام گرامی‌‌داشت و از میان سایرین برگزیده و از ما پلیدی و آلودگیها را دور گردانیده و پاک و مطهرمان قرار داده است. از زمان آدم تا زمان جد من، حضرت محمد صلی الله علیه و آله و سلم مردم دو گروه نشدند، مگر آنکه ما را در بهترین آن دو گروه قرار داد. هنگامی که خداوند به پیامبرش دستور داد مردم را به سوی خدا دعوت کند، پدرم اولین کسی بود که خدا و رسول صلی الله علیه و آله و سلم را اجابت کرد و اول کسی بود که ایمان آورد».

و در ادامه فرمود: «این امت از جد من شنیدند که در مورد علی علیه السلام فرمود: «أنت منی بمنزلة هارون من موسی إلا أنه لا نبی بعدی؛ تو نسبت به من همانند هارون نسبت به موسی هستی، جز اینکه بعد از من پیامبری نخواهد بود. » این امت دیدند و شنیدند که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در روز غدیر خم دست پدرم علی علیه السلام را گرفت و فرمود: «من کنت مولاه فعلی مولاه اللهم وال من والاه و عاد من عاداه! » و سپس به آنان فرمود: حاضرین به غایبین اطلاع دهند». 7

احتجاج امام حسین علیه السلام به حدیث غدیر

سلیم بن قیس هلالی در پیرامون سخت گیریها و مزاحمتهای خصمانه معاویة بن ابی سفیان بر شیعیان و وابستگان علی علیه السلام بعد از شهادت آن حضرت، سخنان جامعی ایراد کرده، می‌‌گوید:

دو سال قبل از مرگ معاویه، حسین بن علی علیهما السلام به همراه عبد الله بن عباس و عبد الله بن جعفر و گروهی از بنیهاشم و شیعیانش برای زیارت خانه خدا به مکه مشرف شد و در آنجا گروه دیگری نیز از تابعین انصار و مسلمانان پاکدامن را گرد آورد و سایر حجاج را نیز به یک همایش عمومی دعوت کرد و سخنان مبسوط و روشنگرانهای درباره شخصیت مولای متقیان علی علیه السلام بیان فرمود. امام حسین علیه السلام بعد از ذکر ثنای الهی به جنایات معاویه اشاره کرد و فرمود:

«شما فهمیدید که این ستمگر جنایتکار (معاویه) چه بر سر ما و شیعیان ما آورد! خبرهای ظلم و تعدی او در این مورد به همه شما رسیده است. من می‌‌خواهم از شما سؤالی بکنم؛ اگر صداقت و راستی مرا پذیرفتید، مرا تصدیق کنید و اگر بر خلاف حقیقت چیزی از من شنیدید، مرا تکذیب نمایید! سخنان مرا بشنوید و گفتار مرا بنویسید و سپس در مراجعت به شهر و دیار خود به انسانهای حقیقت جو و پاک سرشت و مورد اعتماد برسانید!»

حضرت در ادامه آیاتی را که در مورد اهل بیت علیهم السلام نازل شده، تلاوت کرد و توضیح و تفسیر آنها را بیان فرمود. آن گاه به ماجرای غدیر اشاره کرد و در مورد ولایت علی علیه السلام فرمود: «شما را به خدا سوگند می‌‌دهم، آیا آگاهی دارید که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم علی علیه السلام را در روز غدیرخم به رهبری امت و جانشینی خویش منصوب کرد؟ و ولایت او را با جمله معروف خود اعلام و تأکید کرد: حاضرین به غائبین اطلاع دهند؟ همه گفتند: بلی، به خدا که ما از این جریان باخبریم». 8

امام در سخنان ارزنده دیگری نیز شخصیت امام علی علیه السلام را از دیدگاه رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم بررسی کرده و شناسانده و در فرازی از سخنانش به شأن نزول آیه بلاغ پرداخته، سخن پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را خطاب به علی علیه السلام نقل کرد که «خدای بزرگ وقتی در این آیه فرمود: «یا أیها الرسول بلغ ما أنزل إلیک من ربک»؛ «ای پیامبر! آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده ابلاغ کن! » یعنی ولایت تو را یا علی! باید ابلاغ می‌‌کردم و خدا به من فرمود: اگر امروز ولایت علی را ابلاغ نکنی، رسالت خود را به پایان نرسانده ای. و اگر در روز غدیر ولایت تو را ابلاغ نمی‌‌کردم، اعمال گذشته ام نابود شده؛ چرا که هر کس خدا را بدون ولایت تو ملاقات کند، اعمال گذشتهاش نابود شده است. این وعده حتمی خدا به من است». 9

امام سجاد علیه السلام

امام سجاد علیه السلام سخن رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم را در روز غدیرخم که فرمود: «من کنت مولاه فعلی مولاه» این گونه تفسیر فرمود: «یعنی به مردم خبر داد که امام و رهبر مردم بعد از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم علی علیه السلام است». 10

امام باقر علیه السلام

امام باقر علیه السلام نیز بر اهمیت حادثه غدیر تأکید کرد و به ابان بن تغلب فرمود: «ای ابا سعید! مقصود پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از جمله معروف خود که در روز غدیر خم اعلام کرد، این است که امیر مؤمنان در میان مردم جانشین من خواهد بود».11

همچنین آن حضرت روزی در جمع یاران خویش که فضل بن یسار، بکیر بن اعین، محمد بن مسلم، برید بن معاویه و ابو الجارود نیز در میان آنان دیده می‌‌شدند، ولایت علی علیه السلام را تشریح کرد و با اشاره به حادثه تاریخی غدیر فرمود: «خداوند پیامبرش را به ولایت علی علیه السلام مأمور کرد و این آیه شریفه را نازل فرمود: «إنما ولیکم الله و رسوله و الذین آمنوا الذین یقیمون الصلاة و یؤتون الزکاة و هم راکعون» 12 با نزول آیه فوق، ولایت اولی الامر واجب گردید ولکن عده ای نفهمیدند اولی الامر چه کسانی هستند؟ خداوند به محمد صلی الله علیه و آله و سلم دستور داد تا آن را توضیح دهد و همانند نماز و زکات و روزه و حج، مصادیق خارجی آن را روشن سازد. در آن هنگام، اضطراب او را فرا گرفت و از تکذیب گروهی و خروج عده ای از دین اسلام به واسطه نپذیرفتن این فرمان ترسید و به خداوند پناهنده شد. خداوند نیز برای آرامش و اطمینان خاطر رسولش آیه بلاغ [یعنی] «یا أیها الرسول بلغ ما انزل الیک»13 را نازل کرد. پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم نیز از دستور خداوند متعال اطاعت کرد و در غدیرخم فرمان داد تا مردم و زائرین خانه خدا اجتماع و به دستور الهی گوش کنند. آن گاه علی بن ابیطالب علیه السلام را ولی و سرپرست مردم بعد از خود قرار داد و امر کرد آنان که در آنجا حاضرند، به دیگران نیز این حکم الهی را بیان کنند».

آن حضرت آن چنان مسئله غدیر و اهمیت آن را مورد تأکید و عنایت قرار می‌‌داد که در جلسات او موضوع غدیر معمولاً مطرح می‌‌شد. کمیت بن زید اسدی شاعر اهل بیت علیهم السلام در یکی از آن جلسات، قصیده بلیغ خود را در زمینه غدیر انشاء کرد. 14

امام صادق علیه السلام

حسان جمال می‌‌گوید: همراه امام صادق علیه السلام از مدینه به مکه مسافرت کردم. در نزدیکی میقات جحفه چون به مسجد غدیر رسیدیم، امام علیه السلام به جانب چپ مسجد نگریسته، فرمود: «آنجا محل قدمهای پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم است؛ مکانی است که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم در روز غدیر علی علیه السلام را جانشین معرفی کرد و فرمود: «من کنت مولاه فعلی مولاه» آن گاه امام علیه السلام به جانب دیگر نگاه کرد و فرمود: «محل استقرار خیمه های ابی فلان و فلان و سالم غلام ابو خدیفه و ابو عبیده جراح نیز در آنجا بود. گروهی از مردم چون علی علیه السلام را بر روی دست پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم دیدند، با حسادت بر وی نگریستند و به یکدیگر می‌‌گفتند: به دو چشم او (پیامبر) نگاه کنید! چگونه همانند دیوانه به اطراف خویش می‌‌نگرد و قرار ندارد! در این هنگام، جبرئیل علیه السلام نازل شد و این آیه را بر رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم آورد: «و إن یکاد الذین کفروا لیزلقونک بأبصارهم لما سمعوا الذکر و یقولون إنه لمجنونٌ و ما هو إلا ذکرٌ للعالمین»؛ 15 «کافران هنگامی که آیات قرآن را شنیدند، نزدیک بود با چشم زخم خود تو را از بین ببرند و آنها می‌‌گفتند: او واقعاً دیوانه است؛ در حالی که آیات قرآن جز مایه بیداری برای جهانیان نیست».

امام کاظم علیه السلام

حضرت موسی بن جعفر علیهما السلام نیز در مناسبتها و فرصتهای به دست آمده، به حدیث غدیر و ماجرای شورانگیز و تاریخی آن اشاره می‌‌کرد و مردم را از حقیقت ماجرا مطلع می‌‌ساخت. عبد الرحمن بن حجاج از جمله افرادی است که امام در سخنانش او را از این حقیقت مسلم تاریخی آگاه کرد. عبد الرحمن برای خداحافظی به خاطر سفر به مکه نزد امام کاظم علیه السلام آمد و از نماز در مسجد غدیرخم پرسید. امام فرمود: «صل فیه فان فیه فضلاً و قد کان ابی یأمر بذلک؛ در آن مکان [مقدس] نماز بخوان که فضیلتی بس عظیم دارد و پدرم همواره به نماز خواندن در آنجا دستور می‌‌داد».16

امام رضا علیه السلام

احمد بزنطی از یاران امام رضا علیه السلام سخنان آن بزرگوار را در احتجاج و اهتمام به ماجرای غدیر چنین نقل کرده است: روزی به همراه گروه بسیاری در منزل حضرت علی بن موسی الرضا علیهما السلام بودم. سخن از غدیر و اهمیت آن به میان آمد. برخی آن را از شعائر اسلامی دانستند و عده ای نیز چنین مناسبتی را انکار کردند. بعد از گفتگوی دیگران، حضرت رضا علیه السلام لب به سخن گشود و فرمود: «آسمانیان روز غدیر را بهتر از اهل زمین می‌‌شناسند. خداوند در بهشت برین کاخ با عظمتی را برای خود اختصاص داده است. این قصر بهشتی تمام زیباییهای عالم را در خود دارد. روز غدیر، درب این قصر بزرگ باز می‌‌شود. فرشتگان و اهل آسمانها تسبیحگویان به آنجا داخل می‌‌شوند و در فضای معطر و نورانیاش به نام فاطمه زهراء علیها السلام به یکدیگر هدیه می‌‌دهند. چون روز غدیر به پایان می‌‌رسد، به فرشتگان گفته می‌‌شود: به جایگاههای خویش برگردید! شما تا سال آینده مثل چنین روزی از اشتباه و لغزش در امان خواهید بود و بدانید همه این عطایا و موهبتهای الهی به خاطر عظمت پیامبر ما محمد صلی الله علیه و آله و سلم و وصی او علی بن ابی طالب علیه السلام است». امام در ادامه سخن خویش خطاب به ابی نصر بزنطی فرمود: «ای فرزند ابو نصر! هر جا که باشی روز غدیر به سمت مرقد مطهر امیر مؤمنان علی علیه السلام بشتاب! چرا که خداوند متعال گناهان60 ساله زائران با ایمان آن گرامی را می‌‌بخشد. در روز غدیر به برادران دینی خود اکرام و احسان کن و مردان و زنان با ایمان را خوشحال و مسرور گردان!»17

امام جواد علیه السلام

امام جواد علیه السلام نیز برای احیای حماسه غدیر اهتمام جدی داشت. ابن ابی عمیر می‌‌گوید: حضرت جواد علیه السلام در تفسیر آیه شریفه «یا أیها الذین آمنوا أوفوا بالعقود»؛ «ای اهل ایمان! به عهدهای خود وفا کنید!»18 فرمود: «رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در ده مورد برای خلافت علی علیه السلام از مردم پیمان گرفت و بهدنبال آن خداوند برای تثبیت و تأکید خلافت علی علیه السلام فرمود: «یا أیها الذین آمنوا أوفوا بالعقود»؛ یعنی به پیمانهایی که در مورد امیر المؤمنین علیه السلام با شما بسته شده، وفادار باشید!»19

امام هادی علیه السلام

هنگامی که معتصم عباسی امام هادی علیه السلام را در روز غدیر احضار کرد، آن حضرت در آن موقعیت حساس به زیارت جد بزرگوارش امام علی علیه السلام شتافت و با نوای ملکوتی و عبارات خویش، فضائل و مناقب علی علیه السلام را بار دیگر در خاطرهها زنده کرد. محتوای این زیارت درباره فرهنگ غدیر و زندگی ارزشمند و با شکوه امیر مؤمنان علی علیه السلام است. در این زیارت، محورهای مهم امامت مورد توجه و تأکید امام هادی علیه السلام قرار گرفته است. فضائل علی علیه السلام در قرآن، از جمله آیات ولایت، شراء، بلاغ، جهاد و سایر آیاتی که به عظمت کمالات امیر مؤمنان علیه السلام اشاره دارد، در فرازهای آن مطرح گردیده است. از همه مهم تر پرداختن به واقعه تاریخی و حماسی غدیر است.

در بخشی از آن، امام هادی علیه السلام خطاب به جد بزرگوارش امیر مؤمنان علیه السلام عرض می‌‌کند: «أشهد یا أمیر المؤمنین أن الشاک فیک ما آمن بالرسول الأمین و أن العادل بک غیرک عائدٌ عن الدین القویم الذی ارتضاه لنا رب العالمین و أکمله بولایتک یوم الغدیر و أشهد أنک المعنی بقول العزیز الرحیم و أن هذا صراطی مستقیماً فاتبعوه و لا تتبعوا السبل؛ ای امیر مؤمنان! شهادت می‌‌دهم که هر کس در مورد [امامت] تو تردید داشته باشد، به رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم که امین خداوند است، ایمان نیاورده و کسی که از ولایت تو به سوی غیر تو عدول کند، از دین استوار خداوند - که پروردگار جهانیان برای ما برگزیده و در روز غدیر با ولایت تو آن را کامل کرده - برگشته است و گواهی می‌‌دهم که معنی این آیه تو هستی که فرمود: این راه مستقیم من است. از آن پیروی کنید و راههای دیگر را پیروی نکنید!»20

و این گونه امام هادی علیه السلام با حماسه جاویدان غدیر بر مخالفان احتجاج کرد و به خلیفه ستمگر عباسی فهماند که حکومت اسلامی باید بر محور فرهنگ غدیر که همان رهبری امامان معصوم علیهم السلام است، اداره شود و غیر این مسیر به بیراهه و خروج از اسلام منتهی خواهد شد. امام در ادامه فرمود:

«خداوند متعال به پیامبرش وحی کرد: «یا أیها الرسول بلغ ما أنزل إلیک من ربک و إن لم تفعل فما بلغت رسالته و الله یعصمک من الناس»؛ «ای پیامبر! آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده، به مردم برسان! و اگر این عمل را انجام ندهی، رسالت او را انجام نداده ای. خداوند تو را از خطرات احتمالی مردم، نگاه می‌‌دارد».21 آن حضرت نیز تمام سختیها، مشکلات و ناراحتیها را به جان خرید و پیام الهی را به مردم ابلاغ کرد. سپس از آنان پرسید: آیا من پیام خدا را به شما رساندم؟ همگی گفتند: آری. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم فرمود: خدایا! شاهد باش! سپس به مردم فرمود: آیا من برای اهل ایمان از خودشان برتر نیستم؟ گفتند: بلی، ای رسول خدا! آن گاه به دستور خداوند متعال دست او را گرفت و فرمود: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه اللهم وال من والاه ... . » فقط عده اندکی به این فرمان خدا و پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم ایمان آوردند و بسیاری به خسران ابدی گرفتار آمدند». 22

امام حسن عسکری علیه السلام

علامه مجلسی در کتاب ارزشمند بحارالانوار می‌‌نویسد: حسن بن طریف به امام عسکری علیه السلام نامهای نوشت و درباره معنی کلام معروف رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم در روز غدیر - من کنت مولاه فعلی مولاه - سؤال کرد. امام فرمود: «مقصود پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم از این جمله قراردادن نشانه ای بود تا حزب خدا از دیگر احزاب ساختگی و غیرالهی جدا گردد و در زمان اختلاف، حزب الله شناخته شود». 23

در روایتی دیگر، امام عسکری علیه السلام با استناد به آیه اکمال به اثبات حماسه غدیر پرداخته، به اسحاق ابن اسماعیل نیشابوری می‌‌نویسد: «خداوند متعال با رحمت و نعمتهای بیکران خویش واجبات شرعی را بر شما مقرر کرد و این عمل خداوند نه به خاطر نیاز به شما، بلکه رحمت و لطفی بود که برایتان عنایت کرد. خدایی که جز او معبودی نیست، با این کار خود خواست تا پاکان از بد سیرتان جدا گردند و اندرون شما آزموده شود تا شما به سوی رحمت او بشتابید و درجات و منازل شما در بهشت معلوم گردد. به همین جهت، حج، عمره، اقامه نماز، پرداختن زکات، گرفتن روزه و عشق به ولایت را به شما واگذار کرد و بدین گونه دری موسوم به فرائض فرا رویتان نهاد تا کلید راه شما به سوی پروردگارتان باشد.

اگر محمد صلی الله علیه و آله و سلم و جانشینان او از فرزندانش نبودند، شما همانند حیوانات حیران و سرگردان می‌‌ماندید و هیچ واجبی از فرائض شرعیه را یاد نمی گرفتید. اساساً مگر ممکن است به یک مکانی بدون عبور از درب آن وارد شد! هنگامی که خداوند متعال با برانگیختن اولیای خویش بعد از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم بر شما منت نهاد و نعمت خود را کامل گردانید، فرمود: «الیوم أکملت لکم دینکم و أتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الإسلام دیناً»؛ «امروز دین شما را کامل کردم و نعمتم را برایتان تمام نمودم و اسلام را به عنوان آیین (جاودان) شما راضی شدم».24

و متقابلاً بر گردن شما نسبت به اولیایتان حقوقی مشخص کرد و شما را در ادای آن امر فرمود تا همسران، اموال، خوراک و پوشاکتان بر شما حلال باشد». 25

امام زمان علیه السلام

امامت و پیشوایی دوازده معصوم علیهم السلامبر امت مسلمان در روز غدیر توسط خاتم الانبیاء صلی الله علیه و آله و سلم با اعلام امامت علی علیه السلام آغاز گردید و در وجود مقدس حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف به عنوان خاتم الاوصیاء پایان می‌‌پذیرد؛ چرا که ظهور حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف تجلی پیام غدیر و اجرای کامل فرامین خداوند در روز غدیر محسوب می‌‌شود. همچنان که در این مقاله ملاحظه شد، هر یک از معصومین علیهم السلام به نوبه خود در احیای فرهنگ غدیر که همان پیشوایی معصومین علیهم السلام بر امت مسلمان می‌‌باشد، تلاش کردهاند. اوج ارتباط غدیر را با فرهنگ مهدویت می‌‌توان در فرازهایی از دعای ندبه به نظاره نشست. در بخشی از دعای ندبه در مورد عظمت غدیر می‌‌خوانیم: «فلما انقضت أیامه أقام ولیه علی بن أبی طالبٍ صلواتک علیهما و آلهما هادیاً إذ کان هو المنذر و لکل قومٍ هادٍ فقال و الملأ أمامه من کنت مولاه فعلی مولاه اللهم وال من والاه و عاد من عاداه و انصر من نصره و اخذل من خذله و قال من کنت انا ولیه فعلی أمیره؛ 26

..............................................

پینوشتها

1. . الغدیر، علامه عبد الحسین امینی، ج 1، ص 159 به بعد.

2. ینابیع المودة، شیخ سلیمان قندوزی، ج 1، ص 106.

3. روضة الکافی، محمد بن یعقوب کلینی، ج 8، ص 27.

4. امالی، محمد بن حسن طوسی، ص 333.

5. خلاصة عبقات الانوار، سید حامد نقوی، ج 7، ص 188.

6. الامامة و السیاسة، ابی محمد بن قتیبه دنیوری، ج 1، ص 12؛

7. الغدیر، ج 1، ص 198.

8. الغدیر، ج 1، ص 199.

9. تفسیر برهان، سید هاشم بحرانی، ج 1، ص 488؛

10. معانی الاخبار، شیخ صدوق، ص 65.

11. همان، ص 66.

12. مائده / 55.

13. همان / 67.

14. مناقب، محمد بن شهرآشوب، ج 2، ص 36.

15. قلم / 51 و 52.

16. الکافی، کلینی، ج 4، صص 566 - 567، ح 2.

17. بحارالانوار، ج 94، ص 9، با تلخیص.

18. مائده / 1.

19. موسوعة کلمات الامام جواد علیه السلام ، ص 22.

20. المزار، محمد بن المشهدی، ص 266.

21. مائده / 67.

22. المزار، ص 271.

23. بحارالانوار، ج 5، ص 290.

24. مائده / 3.

25. علل الشرائع، ج 1، ص 25.

26. المزار، محمد بن المشهدی، ص 576.


 


خروج




جمعه ٠٢ اسفند ١٣٩٨
جستجوی وب
کانال تلگرام
با افق حوزه به روز باشید
با
کانال تلگرام