*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی >  ویژه‌نامه‌ها > اربعین 2 


گروه خبری: اربعین 2  | تاریخ:1397/08/15 | ساعت:١٣:٣٥ | شماره خبر:٤٠٣٦٥١ |  


    نگاهی به تاریخچه زیارت بارگاه ائمه‌ اطهار‌ علیهم السلام با پای پیاده‌

نگاهی به تاریخچه زیارت بارگاه ائمه‌ اطهار‌ علیهم السلام با پای پیاده‌

 شاه عباس صفوی و علمای بزرگ عصر وی هم‌چون شیخ بهایی، برای رواج فرهنگ زیارت در بین مردم، در سال ۱۰۰۹ه.ق از اصفهان عزم مشهدالرضا‌ علیه السلام کرده و با پای پیاده به زیارت امام علی‌بن موسی‌الرضا‌ علیه السلام رفت. مطلب حاضر به بررسی فضیلت، اهمیت، تاریخچه زیارت اماکن مقدسه و قبور ائمه‌ علیهم السلام از زمان حضرت آدم تا به امروز پرداخته که در ادامه می‌خوانید... 

  


 

شاه عباس صفوی و علمای بزرگ عصر وی همچون شیخ بهایی، برای رواج فرهنگ زیارت در بین مردم، در سال ۱۰۰۹ه.ق از اصفهان عزم مشهدالرضا علیه السلام کرده و با پای پیاده به زیارت امام علیبن موسیالرضا علیه السلام رفت.

مطلب حاضر به بررسی فضیلت، اهمیت، تاریخچه زیارت اماکن مقدسه و قبور ائمه علیهم السلام از زمان حضرت آدم تا به امروز پرداخته که در ادامه میخوانید.

زیارت خانه خدا و مراقد مطهر ائمه اطهار علیهم السلام، از امور مهم معنوی شمرده شده و روایات بسیاری درباره آن وارد شده است. پاداشهای اخروی مختلفی برای زیارت بیان شده و در روایت آمده است که اهلبیت علیهم السلام به زیارت زوار رفته و هول و هراس قیامت را از آنها دور کرده(1) و ایشان را مورد شفاعت خود قرار میدهند(۲). زیارت امام حسین علیه السلام نیز مورد سفارش فراوانی قرار گرفته و روایات و پاداشهای زیادی برای آن وارد شده است. زائر آن حضرت علیه السلام از آتش دوزخ در امان است(۳) و زیارت ایشان، برابر با هزار حج و هزار عمره و آزاد کردن هزار بنده است، اجر هزار شهید از شهداى بدر و هزار روزهدار و هزار صدقه مقبوله به زائر امام حسین علیه السلام عطا شده(۴) و آمرزش گناهان گذشته و آینده‏، کمترین ثوابی است که به او کرامت میشود.

برای زیارت، علاوه بر پاداشهای اخروی، فواید و ثمرات مختلفی از جمله تزکیه نفس و خداشناسی، بیداری دلها و یاد آخرت بیان شده و زیارت، بیانگر اعلام وفاداری و ابراز ادب و ارادت به مراد است. شاخصترین ثمره زیارت را میتوان تعظیم و بزرگداشت جایگاه خداوند و ائمه اطهار علیهم السلام دانست و این نکوداشت زمانی که با پای پیاده صورت گیرد، علاوه بر تعظیم فراوانی که در این حرکت وجود دارد، سبب ایجاد ارتباط معنوی عمیقی شده و جلوهای عاشقانه از بندگی را به رخ میکشد. به فرموده مرحوم دربندی: زائر پیاده، خود را در برابر سلطان اقلیم جوانمردی و خورشید سپهر عصمت و شهادت، کوچک میشمارد.

زیارت با پای پیاده، بزرگداشتی است که از گذشته بوده و اختصاص به زمان خاصی ندارد، همانگونه که نقل شده، حضرت آدم هزار بار به زیارت خانه خدا رفت، در حالی که این مسیر را بهوسیله قدمهایش پیمود و این شیوه، اختصاص به دین و فرهنگ خاصی هم ندارد(5)، همانگونه که قیصر، پادشاه روم با خدا پیمان بسته بود که هر گاه در نبرد با امپراتوری ایران پیروز شود، به شکرانه این پیروزى بزرگ، از مقر حکومت خود (قسطنطنیه)، پیاده به زیارت بیتالمقدس برود و پس از پیروزى، به نذر خود عمل کرده و پاى پیاده رهسپار بیتالمقدس شد.(6)

در دین مبین اسلام نیز زیارت با پای پیاده، سنتی حسنه شمرده شده و سفارش بسیاری بر آن شده است. امام صادق علیه السلام، محبوبترین وسیله تقرب بنده به خداوند را زیارت خانه او با پای پیاده دانسته و میفرمایند: یک حج با پای پیاده، برابر با هفتاد حج است.(7) تشرف با پای پیاده به بارگاه ائمه اطهار علیهم السلام نیز مورد تأکید بسیاری قرار گرفته و امام صادق علیه السلام میفرمایند: هر که پیاده به زیارت امیرمؤمنان علیه السلام رود، به هر گامى ثواب یک حج و یک عمره براى او نوشته میشود و اگر پیاده برگردد، به هر گامى، براى او ثواب دو حج و دو عمره مینویسند.(8) زیارت امام حسین علیه السلام نیز با پای پیاده مورد سفارش بسیاری قرار گرفته و امام صادق علیه السلام میفرمایند: هر که پیاده به زیارت او رود، هر گامى که بردارد و بگذارد، ثواب آزاد کردن بندهاى از اولاد اسماعیل را دارد و در روایت دیگری نیز میفرمایند: هر که پیاده به زیارت قبر امام حسین علیه السلام رود، خداوند متعال به عدد هر گام برای او هزار حسنه نوشته و هزار گناه را از او محو مىکند(9) و روایات در این باب، بسیارند.

اهلبیت علیهم السلام نیز به این سنت نیکو اقدام کردهاند و نقل شده است که امام حسن علیه السلام بیستوپنج مرتبه از مدینه با پای پیاده به زیارت خانه خدا رفتند.(10) امام حسن علیه السلام در مسیر زیارت خانه خدا، از مرکب پیاده شده و مسافت بین مدینه تا مکه را با پای پیاده طی نموده و تمام کاروان نیز به تأسی از ایشان از مرکب پیاده شدند؛ بهگونهای که دیگر سوارهای در کاروان وجود نداشت(11) و در روایت دیگری نیز بیان شده است که امام حسین علیه السلام در راه زیارت خانه خدا راه را پیاده میپیمود، در حالی که محملها و جهازها در کنار ایشان حرکت میکردند.(12)

از نقلهای تاریخی اینگونه بهدست میآید که تشرف به بارگاه ائمه اطهار علیهم السلام با پای پیاده، از زمان حضور ائمه رایج بوده(13) و در نقاط مختلف سرزمین اسلامی صورت گرفته است(14)؛ ولی در قرنهای گوناگون اسلامی و به مقتضای حکومتهای مختلف، مشکلات بسیاری به خود دیده و همانگونه که زیارت ائمه اطهار علیهم السلام در زمانها و مکانهای مختلف دچار سختیهای فراوان بوده، این سنت نیز دارای فراز و نشیب بوده است.

حاکمان حکومتهای شیعی مانند حکومت آلبویه و حکومت صفویه، به این سنت حسنه اقدام کرده و سعی در تبلیغ آن بین شیعیان داشتهاند. بنا به نوشته ابنجوزی، جلالالدوله، یکی از نوادگان عضدالدوله(15)، در سال ۴۳۱ه.ق با فرزندان و جمعی از یاران خود برای زیارت، رهسپار نجف شده و از خندق شهر کوفه تا مشهد امیرالمؤمنین علیه السلام در نجف را که یک فرسنگ فاصله بود، پیاده و با پای برهنه پیمود.(16) در زمان حکومت صفویه نیز اهتمام بسیاری بر زیارت با پای پیاده صورت گرفته است. شاه عباس صفوی و علمای بزرگ عصر ایشان همچون مرحوم شیخ بهایی، برای رواج فرهنگ زیارت در بین مردم، در سال ۱۰۰۹ه.ق از اصفهان عزم مشهد کرده و با پای پیاده به زیارت امام علیبن موسیالرضا علیه السلام رفت.(17) نقلهای دیگر تاریخی نیز شهادت بر این مطلب میدهد.(18)

علما و بزرگان نیز به تأسی از ائمه اطهار علیهم السلام، اهتمام زیادی به این سنت حسنه داشتهاند و نقل شده که زیارت کربلا با پای پیاده، تا زمان مرحوم شیخ انصاری مرسوم بوده(19) و حتی نقل شده است که ایشان طبق نذری که داشته، با پای پیاده به زیارت امام علیبن موسیالرضا علیه السلام رفتهاند(20) و مرحوم آخوند خراسانی نیز به همراه اصحابشان با پای پیاده به زیارت کربلا مشرف میشدند.(21) میرزا حسین نوری اهتمام بسیاری به این امر مهم داشته و هر سال در روز عید قربان به همراه جمعی از زائرین امام حسین علیه السلام به پیادهروی از نجف تا کربلا اقدام میکردند و این سفر، سه روز به طول میانجامید.(22)

تشرف به کربلا با پای پیاده، تا زمان محدث نوری بین طلاب و فضلای حوزه نجف رسم بود، ولی با وارد شدن اولین نوع از اتومبیلها به منطقه، سفرهای کاروانی تعطیل شده و بهدنبال آن، زیارت با پای پیاده نیز بسیار کمرنگ و به فراموشی سپرده شد. ولی پس از مدتی و با مطرح شدن آیتاللهالعظمی سیدمحمود شاهرودی بهعنوان یکی از اساتید و مدرسان با نفوذ معنوی حوزه نجف، به علت التزام و اصرار ایشان در پیاده رفتن به کربلا، مجدداً مسئله پیادهروی به کربلا بهعنوان یک سفر مقدس رایج شد و با توجه به اینکه در این سفر، بعضی از ایرانیان نیز گاهی اوقات، ایشان را همراهی میکردند، رفته رفته مردم عراق به این مسئله توجه نموده و اینگونه سفرهای مقدس رواج یافت.(23)

ایشان حدود ۲۶۰ مرتبه(24)، مسیر کربلا را با پای پیاده پیموده و در این سفر معنوی، جمعی از اطرافیان و شاگردان، ایشان را همراهی میکردند. این امر سبب شد تا پیادهروی کربلا بین طلاب و حوزویان رواج بسیاری پیدا کند و نقل شده است که مرحوم علامه امینی در زیارتهایی که به کربلای معلی داشتهاند، براى کسب پاداش بیشتر، بارها مسیر بین نجف تا کربلا را با پای پیاده پیمودهاند.(25) این امر، چنان بین روحانیون ساکن در نجف اشرف رواج پیدا کرده بود که غالب طلاب بارها مسیر این شهر تا بارگاه امام حسین علیه السلام را پیاده پیموده و حتی در غیر زمان اربعین و عرفه(26) نیز گروههایی از طلاب، پیاده به سمت کربلا حرکت میکردند. غالب علمای معاصر نیز در سفر پیاده کربلا شرکت کرده و کرامات و خاطرات زیبایی از این سفرها نقل شده است.(27)

زیارت اربعین در سال 1356

 سفر پیاده تا کربلا، به مرور زمان در عراق گسترش بسیاری پیدا کرد و در مناسبتهای مختلف، زائران امام حسین علیه السلام از سراسر این کشور، به سمت کربلا حرکت کرده و با پای پیاده مسیر شهرشان تا کربلای معلی را میپیمودند و در بین آن مناسبتها، پیادهروی اربعین از جایگاه ویژهای برخوردار بود. با روی کار آمدن دولت بعث عراق، حکومت با این مسئله بهشدت برخورد نموده و بسیاری از زائرین پیاده را اسیر و اعدام کرد و این مراسم مذهبی را به تعطیلی کشانید، ولی بعداز سقوط صدام، عشق حسینی، دلباختگان امام حسین علیه السلام را به سمت خود کشانده و دوباره این سنت حسنه و ارزشمند را برپا کرده است. شیعیان و عاشقان سالار شهیدان علیه السلام، در مناسبتهای مختلف، بهویژه در اربعین حسینی، بسیار پرشورتر از قبل، از شهرها و کشورهای مختلف، به سمت کربلا روانه شده، قدم در مکان گامهای اسیران کربلا قرار داده و مسیرهای منتهی به شهر کربلا را با پای پیاده میپیمایند.

میلیونها عزادار حسینی، چنان نمادی برای شیعه معرفی کردهاند که همانند آن در هیچ آیین و مذهبی پیدا نمیشود و چنان تعظیم شعائری برپا کردهاند که جهانیان در عظمت آن مبهوت ماندهاند و به برکت نام و یاد حسین علیه السلام این جمعیت ملیونی سال به سال افزونتر و پرعظمتتر میشود.

.........................................................

پینوشت‌‌ها

1. کاملالزیارات، ابنقولویه/۱۱

2. همان/۱۲

3. همان/۱۲۲

4. همان/۱۴۲ و ۱۴۳ و ۱۶۴

5. دانشنامه ایران، موسوی بجنوردی محمدکاظم/ج۲۳۹: ابنخرداد به درباره شیز مىگوید: آتشکده آذرجشنس (آذر گشنسپ) در آنجا بوده است و این آتشکده در نزد مجوسان گرانقدر بود و هر گاه کسى از ایشان به شاهى مىرسید، از مداین پیاده به زیارت آن مىرفت.

6. فروغ ابدیت/ص۶۹۶

7. من لایحضره الفقیه/ج۳۵۳

8. فرحه الغری، ابن طاووس عبدالکریمبن احمد/۷۵

9. کاملالزیارات/۱۸۳ و ۱۸۴ و ۱۸۵

10. فضایل الخمسه من الصحاح السته، حسینی فیروزآبادی مرتضی/ج۳۳۵۱

11. صلح الحسن علیه السلام، آل یاسین راضی/۲۷ و ۲۸

12. من لایحضره الفقیه/ج۳۵۴

13. تاریخ کربلا و حایر حسینی علیه السلام، کلیددار عبدالجواد/۸۶: گزارشى است که به حسین، نوه دخترى ابوحمزه ثمالى مربوط مىشود. او حرکت پیاده خود از کوفه، به قصد زیارت امام حسین علیه السلام را گزارش کرده است.

14. رحله ابنبطوطه، تحفه النظار فی غرائبالأمصار و عجائبالأسفار، ابنبطوطه محمدبن عبدالله/ج۳۱۳۳ ترجمه سفرنامه ابنبطوطه، موحد ابطحی محمدعلی/ج۲۵۹

15. ابوشجاع عضدالدوله یا فناخسرو (پناهخسرو) یکی از امرای خاندان آلبویه در ایران و عراق بود. او بزرگترین امیر این خاندان شمرده میشود.

16. المنتظم فی تاریخ الملوک و الأمم، ابنالجوزی/ج۸۱۰۵

17. ایران در عصر صفوی، راجر سیوری/۹۷

18. ایران در زمان شاهصفی و شاهعباس دوم، واله اصفهانی/۱۷۶؛ تاریخ جهان آرای عباسی، وحید قزوینی محمدطاهر بن حسین/۲۰۶؛ خلاصه التواریخ، منشی قمی احمدبن حسین‏/ج۲۱۰۷۳

19. نجم ثاقب در احوال امام غایب عجل الله تعالی فرجه الشریف، نوری حسین/۲۵

20. مردان علم در میدان عمل، حسینی سیدنعمتالله/ج۲۳۷۵

21. روح مجرد، حسینی طهرانی/۵۵۳

22. نجم ثاقب، همان/۲۶

23. زندگی و مبارزات آیتاللهالعظمی سیدمحمود حسینی شاهرودی به روایت اسناد/۴۱

24. سیمای شاهرود، بوستان کویر، رعایتی جعفر/۱۰۱

25. فرهنگ زیارت، محدثی جواد/۶۷

26. مانند اول رجب، نیمه رجب، نیمه شعبان، تمام ایام زیارتی امام حسین علیه السلام بهویژه شب عاشورا و شبهای جمعه

27. عمرم چگونه گذشت؟ زندگینامه حضرت آیتالله شیخ علی آزاد قزوینی، آزاد قزوینی علی/۵۵

......................................................... منبع: پایگاه اطلاعرسانی سازمان حج و زیارت

 

 

 

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





پنج شنبه ٠١ آذر ١٣٩٧
جستجوی وب
کانال تلگرام
با افق حوزه به روز باشید
با
کانال تلگرام