*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی >  ویژه‌نامه‌ها > اربعین 2 


گروه خبری: اربعین 2  | تاریخ:1397/08/15 | ساعت:١٢:٤٣ | شماره خبر:٤٠٣٦٣٤ |  


     منشور اخلاقی و تربیتی زائرین اربعین حسینیگفتاری از حجت‌الاسلام والمسلمین سیدریاض حکیم

گفتاری از حجت‌الاسلام والمسلمین سیدریاض حکیم

  پیاده‌روی اربعین، حماسه است؛ حماسه عاشقی در سکوت، حماسه صبر و استقامت، حماسه ایثار و محبت حماسه تحمل دشواری‌ها برای رسیدن به محبوب خدا؛ و شاید به این دلایل و هزاران دلیل نادانسته دیگر است که امام حسن عسکری‌ علیه السلام، زیارت اربعین را یکی از پنج علامت مؤمنین بیان کرده‌اند... 

  



پیادهروی اربعین، حماسه است؛ حماسه عاشقی در سکوت، حماسه صبر و استقامت، حماسه ایثار و محبت

حماسه تحمل دشواریها برای رسیدن به محبوب خدا؛

و شاید به این دلایل و هزاران دلیل نادانسته دیگر است که امام حسن عسکری علیه السلام، زیارت اربعین را یکی از پنج علامت مؤمنین بیان کردهاند.

لذا با توجه به آغاز پیادهروی زائران اربعین حسینی و اینکه بسیاری از هموطنانمان خود را برای پیادهروی عظیم اربعین آماده میکنند

نکاتی که در این سفر معنوی بیشاز پیش به کار میآید، استفاده از دانش و تجربیات کسانی است که بارها این سفر معنوی را درک کردهاند

از این روی در ادامه گفتاری از حجتالاسلام والمسلمین سیدریاض حکیم از اساتید حوزه علمیه قم و رئیس دفتر آیتالله‌‌العظمی حکیم در قم

که به تبیین توصیههای ضروری برای زائران اربعین حسینی پرداخته تقدیم میشود.

قدردان فرصت راهپیمایی عظیم اربعین باشیم

خوب است که مردم و مؤمنین متوجه این نکته باشند که فرصت راهپیمایی عظیم و مراسم اربعین به آسانی فراهم نشده است و در این راه شهدای زیادی در عراق تقدیم شده است. در برهههای متوالی فشارهای زیادی از طرف نیروهای مستبد و ظالم و بهخصوص رژیم حزب بعث بر شیعیان عراق وارد شده و قربانیهای زیادی در این مسیر تقدیم کردهاند. صرف نظر از تاریخ قدیم، مسایل زیادی را در حدود چهل سال اخیر مشاهده و لمس کردهایم. در این دوران از دهها ملیت و کشور مختلف در مسیر نجف به کربلا حرکت میکردند و این مسیر مملو از نیروهای نظامی و تانک و زره پوش بود، با اینکه در مقابل کسی سلاحی در اختیار نداشت اما رژیم بعث با مواکب راهپیمایی بهوسیله ارتش برخورد میکرد و بنده شاهد این قضایا بودهام، حتی رژیم بعث برای مقابله با پیادهروی از هواپیماهای جنگی استفاده میکرد و هواپیماها در نزدیکی زائرین پرواز میکردند تا بهوسیله شکستن دیوار صوتی زائرین را بترسانند و مانند جبهه جنگ رفتار میکردند، در حالی که در مقابل آنها نیروهای نظامی حضور نداشتند و فقط زائرین حضرت اباعبدالله بودند.

بعد هم به زائرین حمله کردند که منجر به زخمی شدن و شهادت برخی از زائرین شد. گروههای زیادی زندانی و حتی اعدام شدند و هیچ بهانهای هم وجود نداشت و تنها جرم ایشان زائر بودن اباعبدالله الحسین علیه السلام بود، رژیم بعث دادگاههای صحرایی بر پا میکردند و زائرین را اعدام میکردند، در همین قضیه اربعین ، شهید سیدمحمدباقر حکیم را هم میخواستند اعدام کنند که بهدلیل هراس از عکسالعمل مردم به حکم حبس ابد اکتفا کردند. این مسایل در طول حکومت حزب بعث ادامه پیدا کرد. مردم بهطور مخفیانه این مسیر را طی میکردند که گاهی منجر به دستگیری و شکنجه و حتی اعدام آنها میشد. بنابراین در این مسیر قربانیهای زیادی تقدیم شده است و لذا لازم است شیعیان قدر این حرکت عظیم را بدانند.

اربعین، بزرگترین حرکت مسالمتآمیز بینالمللی

امروزه قضیه اربعین تبدیل به یک پدیده بینالمللی شده است و مخصوص یک ملت یا دو ملت نیست. تا جایی که خبر داریم حدود هفتاد الی هشتاد ملیت در راهپیمایی این مسیر شرکت میکنند و رسانههای مختلف و معتبر جهان روزنامهنگار و نمایندگانی برای منعکس کردن اخبار این حرکت در طول مسیر قرار دادهاند. به قول رسانههای معتبر جهان، اربعین بزرگترین حرکت مسالمتآمیز بینالمللی است. ذکر عبارت مسالمتآمیز بسیار اهمیت دارد. یعنی شیعیان توانستهاند پدیدهای را ایجاد کنند که در سطح بینالمللی مطرح بشود و از آن بهعنوان یک پدیده مسالمتآمیز یاد شود.

امروزه گروههای افراطی و وهابیها چهره اسلام را مخدوش کردهاند و در ذهنیت عمومی مردم جهان اجتماع مسلمانان به معنای خشونت و کشتار و دعوت به دشمنی و بغض است. اما وقتی میبینند تعداد زیادی از مردم از ملیتهای مختلف جمع میشوند و همه با محبت و بهصورت مسالمتآمیز حرکت میکنند و حتی گروههایی که شیعه نیستند و یا حتی مسلمان نیستند در این مسیر مشارکت دارند این نگاه تغییر میکند.

امروزه گروههای غیرشیعه و حتی غیرمسلمان حتی اگر کم هستند در این مسیر حرکت میکنند و در عین حال از همه آنها با محبت و با مسالمت استقبال میشود و به آنها خدمت میکنند. همه ما باید مفتخر باشیم که توانستهایم این پدیده را بهوجود آورده و مدیریت کنیم و این در حالی است که شیعه در جهان در اقلیت به سر میبرد.

بینالمللی بودن این پدیده هم لزوم درک این موقعیت از طرف ما را ایجاب میکند. بنابراین باید از هر کاری که جنبه منفی داشته باشد اجتناب کنیم، چراکه به سرعت در رسانهها منعکس میشود. لذا لازم است تمامی زائرین و خدام زائرین که در مسیر هستند متوجه باشند که این حرکت تنها یک امر مستحبی نیست، بلکه پدیدهای است که جهان آن را زیر نظر دارد، بنابراین باید مسئولیتپذیر باشند و لازم است از هرگونه عکسالعمل و کار منفی پرهیز کنند تا بتوانند پیام مثبت حرکت اباعبدالله را بهوسیله رفتار خود به جهانیان منعکس کنند. کما اینکه در روایت آمده است «کونوا دعاة للناس بغیر ألسنتکم»، (میزانالحکمة/ج4/ص٣٦٠٢) لازم است با رفتار و برخوردتان مردم را به این فرهنگ دعوت کنید.

اربعین، یک پدیده مردمی

اربعین یک پدیده مردمی است و هویت آن مردم هستند و خود مردم پیش قدم شدهاند و از قدیم هم به همین صورت بوده است. حتی با اینکه علما و مراجع جایگاه ویژهای در بین مردم عراق دارند، اما نظرات خودشان را بر مردم تحمیل نکردهاند و فقط اقدام به هدایت و توجیه کردهاند. لذا ملاحظه میکنید که در اربعین تمامی فعالیتها مردمی است، نه دولت و نه گروههای سیاسی تنظیمکننده این حرکت نیستند. البته همه مشارکت میکنند و دولت هم خدمات خوبی ارائه میدهد و شرایط خوبی را فراهم میکند که مورد تقدیر است، اما در هدایت مردم و اداره این پدیده دخالت نمیکنند. لذا میبینیم که موکبها مردمی هستند و لذا بر طبق فرهنگها و امکاناتی که در اختیار مردم هست، تفاوت زیادی بین موکبها ملاحظه میکنیم. بنابراین لازم است خصوصیت مردمی این پدیده حفظ شود و در نظریهپردازی اغراق نشود که منجر به تحمیل نظریات بر مردم نشود. چراکه وقتی پدیدهای مردمی باشد، مردم بهصورت خودجوش شرکت میکنند. اما زمانی که احساس کنند نظریاتی بر آنها تحمیل میشود کمکم سست میشوند و آثار منفی بر آن مترتب میشود. لذا به همه نهادها و شخصیتها توصیه داریم که در نظریهپردازیها اغراق نشود و جنبه مردمی حرکت از هر کشوری که هستند حفظ بشود و مردم خودشان حرکت کرده و سهیم شوند.

مسایل مربوط به جریان اربعین و پیادهروی آن، حرکتی اعتقادی و عبادی است و مربوط به باورهای مردم است و لازم است مردم خودشان سهیم بشوند و ما فقط به آنها کمک میکنیم و اگر نهادها قصد خدمت دارند، فقط کمک کنند و توصیههایی از دور داشته باشند. اما اینکه حرکت را رهبری کرده و اداره کنند صحیح نیست، چراکه اداره کردن به معنای تحمیل است و آهسته آهسته منشأ اختلاف میشود.

مراعات این نکته بسیار اهمیت دارد. چراکه در طول تاریخ حتی در برابر فشارهایی که از طرف رژیمها بر این پدیده تحمیل شده، بهدلیل مردمی بودن آن، مردم خودشان توانستهاند در برابر آنها مقاومت کرده و حتی شهدایی را تقدیم کردهاند.

زیارت اربعین، نماد وحدت شیعیان و محبان اهلبیت

{ امروزه زیارت اربعین بهعنوان نماد وحدت شیعیان و محبان اهلبیت شناخته میشوند. همانطور که حج گذشته از تفاوتها و اختلاف نظرات و مذاهب و وجود گرایشهای زیاد، نماد وحدت امت اسلامی است، این مسیر هم بهعنوان نماد محبین اهلبیت شناخته میشود. پیامبر اکرم در حدیث ثقلین امت را به تمسک به دو مستمسک وصیت فرمود که قرآن و عترت هستند و امروزه نماد وحدت محبین و شیعیان اهلبیت زیارت اربعین است. لذا لازم است اشخاص متوجه باشند تا مسایل اختلافآمیز بههیچوجه مطرح نشود. مناسبتهای زیادی هست که میتوانیم نظریات و اجتهادهای خودمان را مطرح کنیم. ولی در این مسیر همه باید سعی کنند که بر مشترکات تکیه کنند. حتی ممکن است گاهی برخی از مسایل مورد قبول هم باشد، اما این حرکت جای مطرح کردن این نظریات نیست، چراکه این موسم، موسم اظهار اتحاد محبین و شیعیان اهلبیت است و باید از هر کاری که موجب اختلاف و درگیری و اختلاف نظر بین محبین میشود پرهیز شود. }

زائر و خدمه زائر بر اساس باورهای دینی عمل کنند

هم زائر و هم خدمه زائر باید بر اساس باورهای دینی عمل کنند. این حرکت بعد عبادی و دینی دارد و ما در حال انجام ادای تکلیف نسبت به اهلبیت و یک عمل قربةالی الله هستیم. لذا زائران نباید از خدمه توجه بیجا داشته باشند و خدمه هم به همین صورت از زائرین نباید توقع بیجا داشته باشند و هر کدام با نیت تقرب الی الله کار خودشان را انجام بدهند. کسی هم مجبور به انجام نیست، نه زائر مجبور به طی کردن راه است و نه خدمه زائر مجبور به ارائه خدمات هستند و همه این امور اختیاری است. اگر زائر خسته شد و شرایط را برای خودش مناسب ندید میتواند سوار وسیله نقلیه شده و برود و کسی هم او را مجبور به پیادهروی نمیکند. خدمه هم اگر احساس کردند نمیتوانند خدمتی به زائرین داشته باشند، میتوانند خدمت را رها کرده و به منازل خودشان برگردند، کسی مجبور نیست و همه چیز اختیاری است، لذا گاهی برخی از موکبها امکانات محدودی دارند. اینها افراد فقیری هستند که طبق رسم مردم عراق تمامی مردم و حتی مردم فقیر تمام امکانات خود را جمع میکنند و صندوقهایی دارند که هر روز هر مقداری که اضافه دارند در آن قرار میدهند و در طول سال این مبالغ برای خدمت به زائرین جمع میشود و ارائه این خدمات به آسانی انجام نمیشود. بر اساس برخی از آمارها در طول این مسیر حدود 400 میلیون وعده غذایی تقسیم میشود که رقم قابل توجهی است، در مسایلی مانند زلزله یا دیگر بلایا هیئتهای کمکرسانی از همه کشورهای جهان حتی از کشورهای ثروتمند جمع میشوند و یک وعده غذا به اشخاص بلادیده تقسیم میکنند و در انتها میبینیم فقط چند میلیون وعده غذایی تقسیم شده است. اما در اربعین مردم بهصورت خودجوش 400 میلیون وعده غذا را فراهم میکنند. همینطور وسایل آسایش نسبی، وسایل اسکان، خیمهها، حسینیهها و... همه اینها هزینه بر است. لذا نه زائر باید توقع بیجا داشته باشد، چراکه حقی بر گردن دیگران ندارد و نه خدمه باید توقع بیجا از زائرین داشته باشند. شاید گاهی برخورد برخی از زائرین مناسب نباشد، لذا خدمه باید تحمل کنند و اگر نمیتوانند تحمل کنند مجبور به خدمت نیستند. این آزادی زائرین و خدمه منشأ قوت و منشأ خیر در این مسیر است.

احترام به عرف و آداب ملتها و قومیتهای مختلف

نکته دیگر اینکه عرف ملتها و قومیتهای مختلف شرکتکننده در مسیر پیادهروی متفاوت است. گاهی زائری عملی انجام میدهد که طبق عرف خودش عملی منفی به شمار نمیرود و قصد بدی ندارد، نباید گمان کنیم که او قصد توهین دارد. ما باید بپذیریم که در این مسیر عرفها و عادتهای مختلفی وجود دارد. حج هم به همین صورت است و مردم با عرفها و گرایشهای مختلف وجود در آن حضور دارند که باید آنها را بپذیریم. چراکه عملی است که ملیتهای مختلف در آن شرکت میکنند.

پاسخ به بعض شبهات اربعینی

گاهی برخی از افراد با مقاصد مختلف بحثهایی را مطرح میکنند. از جمله اینکه میگویند بهتر است به جای اینکه این مبالغ در این مسیر هزینه شود، صرف کمک به فقرا شود. اگر این خرجها، پیشینه و ادامه نداشت، میتوانستیم بگوییم بجای اینکه به زیارت برویم، مبلغ زیارت را برای کمک به همسایه نیازمندان هزینه کنیم. اما اگر با پدیدهای مواجه هستیم که پیشینه و ادامه دارد باید بهگونهای دیگر مسئله را ملاحظه کنیم. در هر دولتی اقشار ضعیف وجود دارند، حتی در کشورهای غنی و کشورهای حوزه خلیج فارس نیز مردم فقیری وجود دارند که نیازمند هستند حتی در کشورهای اروپایی و آمریکا هم فقرای زیادی وجود دارند. گروههای زیادی از مردم اروپا و آمریکا در خیابانها زندگی میکنند و کسانی که به آن کشورها سفر کردهاند آنها را دیدهاند. ولی میبینیم که بودجههای این دولتها متمرکز بر هزینههای فقرا نیست. مخارجی برای دانشگاهها، ورزش، هنر، مسایل تفریحی و... از بودجه عمومی هزینه میشود. اما چرا در آنجا گفته نمیشود بجای هزینه برای هنر یا ورزش برای فقرا هزینه کنیم؟!

آثار و برکات سیاحت دینی

جامعه نیازهای متعددی دارد و نمیتوانیم همه هزینهها را متمرکز بر بخش خاصی قرار دهیم چراکه در این صورت جامعه فلج خواهد شد. لذا متخصصین بودجهنویسی در کشورها بهگونهای بودجه را تقسیم میکنند که به عدالت نزدیک باشد، یعنی هم به قشر فقیر و آسیبپذیر رسیدگی شود و هم نیازهای دیگر جامعه تأمین بشود.

نکته دیگر این است که گاهی پدیدهای عبادی مانند زیارت را ملاحظه میکنیم که مردم برای انجام عملی مستحب به زیارت میروند. اما اگر بیشتر دقت کنیم متوجه میشویم که علیرغم اینکه این پدیده بعد عبادی دارد، اما برکات اقتصادی زیادی هم بر جامعه دارد. بهعنوان مثال وقتی مردم برای زیارت امام هشتم به مشهد مقدس میروند این حرکت عبادی آثار اقتصادی زیادی نیز به همراه دارد.

آمارهای رسمی میگویند واردات ایران از سیاحت حدود 6 میلیارد دلار است. سؤال ما این است که انگیزه کسانی که برای سیاحت به ایران میآیند چیست؟ چند درصد آنها برای بازدید از آثار باستانی به ایران مسافرت میکنند و چند درصد آنها برای زیارت عتبات مقدسه به ایران مسافرت میکنند؟ آمارهای رسمی میگویند حدود 95 درصد گردشگران با انگیزه زیارت به ایران سفر میکنند. یعنی به برکت بارگاه امام رضا حدود 5 میلیارد و 500 میلیون دلار وارد ایران میشود که این به نفع مردم است.

دولت هم که پول ویزا را میگیرد به نفع مردم است. زائری که به ایران میآید از تاکسی و هتل و مسافرخانه و... استفاده میکند که همه اینها به برکت امام رضا علیه السلام است و اگر این بارگاه نبود و اگر فرهنگ زیارت نبود چنین برکات اقتصادی هم وجود نداشت.

سؤالی که مطرح میشود این است که به چه دلیل مردم از شهرهای مختلف به سمت شهرهای مذهبی میآیند؟! بهعنوان مثال شهر قم در یک منطقه بیابانی واقع است و شرایط آب و هوا و اقتصادی مناسبی ندارد. اما مردم علاقه زیادی به زندگی در این شهر نشان میدهند که بهدلیل وجود بارگاه حضرت معصومه است. پس این برکت اقتصادی در قم ناشی از حضور زائرین است. همین باورهای دینی که زائرین غیرایرانی اعم از مردم عراق و کشورهای خلیج و هندوستان و آذربایجان و دیگر کشورها دارند در نزد مردم ایران هم وجود دارد که گاهی در سفر حج یا زیارت عتبات هزینههایی انجام میدهند و کسانی که به قصد خدمت به مردم بر زیارتها اشکال میگیرند باید متوجه باشند که زیارت تنها زیارت نیست و منافع اقتصادی هم برای مردم دارد.

قرآن کریم در ذکر مصدایق منافع حج میفرماید: «لِیَشهَدوا مَنافِعَ لَهُم وَیَذکُرُوا اسمَ اللَّهِ فی أَیّامٍ مَعلوماتٍ عَلى ما رَزَقَهُم مِن بَهیمَةِ الأَنعامِ فَکُلوا مِنها وَأَطعِمُوا البائِسَ الفَقیرَ»، (حج/۲۸)، شما مردم ایران را از زیارت عتبات منع میکنید، اگر کشورهای دیگر هم اتباع خودشان را از زیارت منع کنند، سیاحت دینی در ایران به صفر خواهد رسید. البته انگیزه زائران ایرانی و غیرایرانی اقتصاد نیست اما این برکات هم در کنار زیارت وجود دارد. اینکه میگوییم مکانی صاحب برکت است به این معنی است که شما به قصد عبادت به زیارت بارگاه میروید ولی همین زیارت نکات مثبت اقتصادی دارد که به نفع شیعیان و به نفع مردم است.

در همین قضیه زیارت، یک زائر عراقی یا زائری از دیگر کشورها وقتی وارد ایران میشود، حداقل یک هفته و گاهی مدت بیشتری در ایران حضور دارد، در این مدت هیچ چیز مجانی برای او وجود ندارد. اما زائر ایرانی که به اربعین میرود چقدر هزینه میکند؟ او حتی یک دهم زائرینی که وارد ایران میشوند هم خرج نمیکند. خوب چطور اشکال میکنند که چرا مردم ایران به زیارت عتبات میروند؟ اما اشکال نمیکنند که زائرین غیرایرانی مبالغ زیادی را به نفع مردم ایران در ایران هزینه میکنند؟ البته برخی افراد اشکالات را با نیت حسنه مطرح میکنند ولی متوجه این نکات نیستند. لذا به نظر میرسد کسانی که واقعاً به فکر قشر مستضعف جامعه هستند اگر اشکالاتی این چنینی دارند خوب است سؤال کنند تا به آنها توضیح بدهیم که تصور آنها اشتباه است.

اینکه زائری مبلغ مختصری را در راه زیارت هزینه کرده است نه تنها به ضرر اقتصاد کشور نیست، بلکه به نفع اقتصاد کشور است. البته نکات مثتب دیگری هم وجود دارد. امروزه یک شهروند ایرانی بهصورت روزمره مشکلات اقتصادی و دیگر مشکلاتی دارد. مردم برای اینکه قدری آسایش پیدا کنند به مسافرتهای داخلی یا خارجی میروند. اگر کسی بخواهد برای سیاحت به کشورهای اروپایی یا آسیایی سفر کند، هزینه او کمتر از هزار دلار نخواهد بود و بهطور معمول هر فرد بیشاز دو هزار دلار هزینه میکند که البته این حق آنهاست و میخواهند آسایشی داشته باشند، انسان همانطور که نیازهای جسمی مانند خوراک و پوشاک دارند، نیازهای روانی هم دارد. زائری که به زیارت عتبات میرود، با کمترین هزینه این حس آسایش روحی را بهدست میآورد.

کسانی که به اربعین میروند، در بازگشت با روحیه شاد به کشور بر میگردند. یعنی همان آثار مثبتی که در سفرهایی مانند سفر به ترکیه و اروپا وجود دارد در زیارت عتبات هم وجود دارد. بنابراین همانطور که منظور از سفر سیاحتی ایجاد روحیه شاد و قدرت بیشتر برای حل مشکلات روزمره است، سفر زیارتی عتبات هم همینطور است و این به نفع مردم و به نفع جامعه است.

شما میتوانید این مطلب را پیگیری کنید که زائرینی که بعد از مراسم اربعین نزد خانواده خود برمیگردند روحیه بسیار بهتری نسبت به قبل از سفر دارند و مشکلات خانوادگی آنها کمتر است.

کاهش جرم و جنایت در ایام اربعین حسینی

آماری که دولت عراق منتشر کرده است نشان میدهد که در طول یک ماه برگزاری مراسم اربعین آمار جرایم و نسبت اختلافات خانوادگی و رجوع به دادگاهها بسیار کمتر میشود و بعداز چند ماه آثار مثبت زیارت اربعین بر روحیه مردم دیده میشود. این مسئله مهمی است که باید آن را درک کنیم و متوجه آن باشیم.

بنابراین خوب است نسبت به مسایل نگاه جامعی داشته باشیم و از تنگ نظری پرهیز کنیم.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





پنج شنبه ٠١ آذر ١٣٩٧
جستجوی وب
کانال تلگرام
با افق حوزه به روز باشید
با
کانال تلگرام