*به پایگاه هفته نامه خبری حوزه (افق حوزه) خوش آمديد* اَللّهُمَّ كُنْ لِوَلِيِّكَ الْحُجَّةِ بْنِ الْحَسَنِ صَلَواتُكَ عَلَيْهِ وَعَلى آبائِهِ في هذِهِ السّاعَةِ وَفي كُلِّ ساعَةٍ وَلِيّاً وَحافِظاً وَقائِداً وَناصِراً وَدَليلاً وَعَيْناً حَتّى تُسْكِنَهُ أَرْضَكَ طَوْعاً وَتُمَتِّعَهُ فيها طَويلا
منو اصلی
نام :   
ایمیل :   
اخبار

سایت مقام معظم رهبری

خبرگزاری حوزه نیوز

مدیریت حوزه علیمه قم

صفحه اصلی >  ویژه‌نامه‌ها > اربعین 1 


گروه خبری: اربعین 1  | تاریخ:1397/08/15 | ساعت:١٥:٣٨ | شماره خبر:٤٠٣٦٧٧ |  


    نوشتاری از آیةالله‌العظمی جوادی آملیاهمیت زیارت اربعین

اهمیت زیارت اربعین

  آیةالله‌العظمی جوادی‌آملی در نوشتاری اهمیت زیارت اربعین، ویژگی عدد چهل درباره امام حسین‌ علیه السلام، زیارت مأثور در اربعین و گریه بر امام حسین‌ علیه السلام را تشریح کرده‌اند. به گزارش شفقنا به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی حج، آیةالله جوادی‌آملی در نوشتاری اهمیت زیارت اربعین، ویژگی عدد چهل درباره امام حسین‌ علیه السلام، زیارت مأثور در اربعین و گریه بر امام حسین‌ علیه السلام را تشریح کرده‌اند... 

  


آیةاللهالعظمی جوادیآملی در نوشتاری اهمیت زیارت اربعین، ویژگی عدد چهل درباره امام حسین علیه السلام، زیارت مأثور در اربعین و گریه بر امام حسین علیه السلام را تشریح کردهاند.

به گزارش شفقنا به نقل از پایگاه اطلاعرسانی حج، آیةالله جوادیآملی در نوشتاری اهمیت زیارت اربعین، ویژگی عدد چهل درباره امام حسین علیه السلام، زیارت مأثور در اربعین و گریه بر امام حسین علیه السلام را تشریح کردهاند.

▪ اهتمام به زیارت اربعین

امام حسن عسکری علیه السلام فرمودند: «علامات المؤمن خمس: صلاة الخمسین و زیارة الأربعین و التختّم فی الیمین و تعفیر الجبین و الجهر ببسم الله الرّحمن الرّحیم»؛ «نشانههای مؤمن و شیعه، پنج چیز است: اقامه نمازِ پنجاه و یک رکعت، زیارت اربعین حسینی، انگشتر در دست راست کردن، سجده بر خاک و بلند گفتن بسماللهالرحمنالرحیم».

مراد از نماز پنجاه و یک رکعت، همان هفده رکعت نماز واجب روزانه به اضافه نمازهای نافله است که جبرانکننده نقص و ضعف نمازهای واجب است؛ بهویژه اقامه نماز شب در سحر که بسیار مفید است. نماز پنجاه و یک رکعت به شکل مذکور از مختصات شیعیان و ارمغان معراج رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم است. شاید سرّ ستودن نماز به وصف معراج مؤمن این باشد که دستورش از معراج آمده است و نیز انسان را به معراج میبرد.

موارد دیگر نیز که در روایت یاد شده، همگی از مختصات شیعیان است؛ زیرا فقط شیعه است که سجده بر خاک دارد و نیز غیرشیعه است که یا بسماللهالرحمنالرحیم را نمیگویند یا آهسته تلفظ میکنند. همچنین شیعه است که انگشتر به دست راست کردن و نیز زیارت اربعین حسینی را مستحب میداند.

مراد از زیارت اربعین، زیارت چهل مؤمن نیست؛ زیرا این مسئله اختصاص به شیعه ندارد و نیز «الف و لام» در کلمه «الاربعین»، نشان میدهد که مقصود امام عسکری علیه السلام اربعین معروف و معهود نزد مردم است.

اهمیت زیارت اربعین، تنها به این نیست که از نشانههای ایمان است، بلکه طبق این روایت در ردیف نمازهای واجب و مستحب قرار گرفته است. برپایه این روایت، همانگونه که نماز ستون دین و شریعت است، زیارت اربعین و حادثه کربلا نیز ستون ولایت است.

به دیگر سخن، براساس فرموده رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم، عصاره رسالت نبوی صلی الله علیه و آله و سلم قرآن و عترت است؛ «إنی تارک فیکم الثقلین... کتاب الله و... عترتی أهل بیتی». عصاره کتاب الهی که دین خداست، ستونی دارد که نماز است و عصاره عترت نیز ستونش زیارت اربعین است که این دو ستون در روایت امام عسکری علیه السلام در کنار هم ذکر شده است، اما مهم آن است که دریابیم نماز و زیارت اربعین انسان را چگونه متدین میکنند؟

درباره نماز، ذات اقدس الهی، معارف فراوانی را ذکر کرده است. مثلا ً فرموده: انسان، فطرتاً موحد است، ولی طبیعت او به هنگام حوادث تلخ، جزع دارد و در حوادث شیرین از خیر جلوگیری میکند، مگر انسانهای نمازگزار که آنان میتوانند این خوی سرکش طبیعت را تعدیل کنند و از هلوع، جزوع و منوع بودن به درآیند و مشمول رحمتهای خاص الهی باشند؛ «إنّ الإنسان خلق هلوعاً ٭ إذا مسّه الشرّ جزوعاً ٭ و إذا مسّه الخیر منوعاً ٭ إلاّ المصلّین»

زیارت اربعین نیز انسان را از جزوع، هلوع و منوع بودن باز میدارد و گفته شد که هدف اساسی سالار شهیدان علیه السلام نیز تعلیم و تزکیه مردم بوده است و در این راه، هم از طریق بیان و بنان اقدام کرد و هم از راه بذل خون که جمع میان این راهها از ویژگیهای ممتاز آن حضرت علیه السلام است.

خلاصه آن که رسالت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم تعلیم کتاب و حکمت از یک سو و تزکیه نفوس مردم از سوی دیگر بود تا هم جاهلان را عالم و هم گمراهان را هدایت کند و در نتیجه، جهل علمی و جهالت عملی را از جامعه تهی سازد. همین دو هدف در متن زیارت اربعین سالار شهیدان علیه السلام تعبیه شد؛ چنانکه منشأ ددمنشی منکران رسالت و دشمنان نبوت، حب دنیا و شیدایی زرق و برق آن بود و عامل مهم توحش منکران ولایت و دشمنان امامت نیز همان غَطْرَسه دنیا و دلباختگی به آن بود، که در بخشی از زیارت اربعین به آن اشارت رفته است: «و تَغطْرَس و تَرَدّی فی هواه»

ویژگی عدد چهل درباره امام حسین علیه السلام

اربعین و عدد چهل خصوصیتی دارد که دیگر ارقام، آن را ندارد. غالب انبیای الهی در سن چهل سالگی به رسالت مبعوث شدند و ملاقات خصوصی حضرت موسی علیه السلام و ذات اقدس الهی چهل شب بود و در نماز شب سفارش شده است که چهل مؤمن را دعا کنید و همسایگان را تا چهل خانه گرامی بدارید. اینها نشان میدهد که عدد چهل از برجستگی خاص برخوردار است.

در روایات اسلامی چنین آمده است: زمینی که روی آن انبیا و اولیای الهی و بندگان مؤمن، خدا را عبادت کردهاند، چهل روز در مرگ آنان میگرید، ولی در شهادت امام حسین علیه السلام آسمان و زمین، چهل روز خون گریه کردند. البته اشک یا خون را در اینگونه از روایات نباید بر اشک یا خون ظاهری حمل کرد؛ چنانکه نباید آن را انکار کرد.

توضیح آن که در سیارات آسمانی بارها انفجارهایی رخ میدهد که با چشم عادی هرگز دیده نمیشود، ولی متخصصان با استمداد از علم نجوم و از رصدخانه به تماشای این انفجارها مینشینند. همانگونه که مردم عادی نباید خبر وقوع این انفجار را به صرف ندیدن آن با چشم ظاهری انکار کنند، خون گریه کردن آسمان و زمین را نیز نباید انکار کنند؛ زیرا این موارد نیز جزو علومی نیست که بشر عادی آن را نظاره کند، حتی از رصدخانه نیز دیده نمیشود.

اساساً امر ملکوتی را هرگز نمیتوان با ابزار مُلکی ادراک کرد؛ مثلاً با دقیقترین و پیشرفتهترین فن رصد سپهر، نمیتوان مشهودات رؤیای صادق انسان نائم را رصد نمود. اگر یوسف عصر در ساحت رؤیا مشاهده کند که یازده ستاره به همراهی ماه و آفتاب برای وی سجده کردند، هرگز چنین صحنهای را نمیشود با هیچ رصدخانه ای تصدیق یا تکذیب نمود. غرض آنکه معنای اشکریزی یا خون باری ملکوتی نه مورد تصدیق فن تجربی است و نه در قلمرو تکذیب آن قرار میگیرد و هیچگاه استبعاد به جای استحاله نمینشیند. کسی که صاحب بَصَر نیست تا ببیند، لااقل باید صاحبنظر باشد که گوش شنوا به ندای صاحب بصران داشته باشد.

برای تحقیق این موارد، علم مخصوص لازم است که متخصصان ویژه خود را دارد که اهل ولایت و علمای بزرگ دینیاند. آنان اینگونه از احادیث را با جان پذیرفتند و فهمیدند که آسمان و زمین خون گریه میکنند. از امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف نیز نقل شده است که به امام حسین علیه السلام عرض میکنند: اگر اشک چشم تمام شود، برایت خون میگریم؛ «و لأبکینّ علیک بدل الدموع دماً».

گفتنی است: گرامیداشت یاد متوفا پس از مرگ او در همه ملل و ادیان رسمیت دارد و بعضی با گذشت یک ماه و بسیاری نیز پس از چهل روز از متوفای خود تجلیل میکنند. در میان مسلمانان، بهویژه شیعیان، پس از شهادت امامان معصوم علیهم السلام در نخستین اربعین آنان مراسم گرامیداشت انجام میشده است، ولی شهادت امام حسین علیه السلام این ویژگی را دارد که روز اربعین حسینی هر ساله تا قیامت ادامه خواهد داشت.

زیارت مأثور در اربعین

در روایات شیعه برای روز اربعین حسینی دستورهایی وجود دارد؛ مانند خواندن زیارت مخصوص آن روز در پیش از ظهر که پس از آن دو رکعت نماز نیز خوانده میشود و دعا در آن وقت مستجاب است.

در زیارت اربعین، هدف قیام امام حسین علیه السلام، همان هدف رسالت نبی اکرم صلی الله علیه و آله و سلم دانسته شده است. بر اساس قرآن و نهجالبلاغه، هدف رسالت انبیای الهی، دو چیز است: یکی عالم کردن مردم و دیگری عاقل نمودن آنها با تهذیب نفس.

کسانی که علم ندارند، دستور خدا را نمیدانند و توان تربیت خود یا دیگران را ندارند. برخی نیز عالمند، ولی در اثر نداشتن عقل به دانش خود عمل نمیکنند. از این رو، انبیا علیهم السلام برای تعلیم و نیز تزکیه مردم مبعوث شدهاند که به مردم خوبیها را بشناسانند و راه خوب را به آنان بنمایانند تا مردم خوب بفهمند و به خوبیها عمل کنند که چنین جامعهای مهد پرورش اولیای الهی است.

در قرآن کریم از زبان حضرت ابراهیم علیه السلام نقل شده که به خداوند عرض کرد: پیامبری مبعوث فرما که مردم را عالِم و مهذّب کند؛ «ربّنا و ابعث فیهم رسولا ً منهم یتلوا علیهم ایاتک و یعلّمهم الکتاب و الحکمة و یزکّیهم». خداوند، دعای آن حضرت را اجابت کرد و در سوره «جمعه» فرمود: «هو الذی بعث فی الأُمّیین رسولا ً منهم یتلوا علیهم ایاته و یزکّیهم و یعلّمهم الکتاب و الحکمة و إن کانوا من قبل لفی ضلال مبین».

بر اساس این آیه، مردم حجاز، پیش از بعثت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم گرفتار دو مُعْضِل علمی و عملی بودند: یکی نادانی و دیگری گمراهی. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم با تعلیم کتاب و حکمت آنها را از جهل رهانید و عالم کرد و نیز با تزکیه نفس، آنان را از بیراهه به راه آورد و عادل کرد.

امیرمؤمنان علیه السلام در تشریح بعثت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: «فهدیهم به من الضلالة و أنقذهم بمکانه من الجهالة»؛ یعنی خداوند به دست پیامبرش مردم را عالِم و عادل کرد.

امام حسین علیه السلام نیز که به حساب ملکوت و اتصال نور وجودی، از پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم است و صاحب ولایت؛ «حسین منّی و أنا من حسین»، باید مردم را عالم و عادل کند؛ یعنی احکام و دستورها و معارف دین را به آنان بیاموزاند و آنان را اهل عمل کند.

همه اهلبیت علیهم السلام این وظیفه را به عهده داشتند و با تدریس، ارشاد، سخنرانی و نوشتن نامه به وظیفه خود عمل میکردند، ولی سیدالشهدا علیه السلام افزون بر کارهای یاد شده، به سبب یأس از تأثیر اساسی این ابزار در شرایطی قرار گرفت که خون خود را نیز برای نیل به هدف اعطا کرد. تنها آن حضرت علیه السلام بود که هم مبارزه فرهنگی و سیاسی و اجتهادی داشت، هم نبرد جهادی.

چنانکه در زیارت اربعین آن حضرت میخوانیم: «فأعذر فی الدعا و منح النصح و بذل مهجته فیک لیستنقذ عبادک من الجهالة و حیرة الضلالة»؛ یعنی آن حضرت علیه السلام با اتمام حجت بر خلق، هر عذری را از امت رفع کرد و اندرز و نصیحت آنان را با مهربانی انجام داد و خون پاکش را در راه تو ای خدا نثار کرد تا بندگانت را از جهالت و حیرت و گمراهی نجات دهد.

گریه بر امام حسین علیه السلام

براساس نقلی معروف از حضرت سکینه علیه السلام بالای بدن مطهر امام حسین علیه السلام، ایشان به این اصل کلی سفارش کردند که هر حادثه تلخی پیش آمد کرد، آن را بهانه کنید و برای من اشک بریزید: «أو سمعتم بغریب أو شهید فاندبونی»؛ «هرگاه داستان غریب یا شهیدی را شنیدید، برای مظلومیت من گریه کنید»؛ زیرا اگر امام حسین علیه السلام به خلافت میرسید، دیگر غریب یا شهیدی وجود نداشت.

بنابراین، اصل کلی این است که هر حادثه تلخ و ناگواری را باید بهانه کرد و برای سالار شهیدان اشک ریخت؛ نه آنکه افراد داغدیده برای تسکین عواطف و احساسات خود آن حضرت علیه السلام را بهانه کنند و برای التیام زخم خویش اشک بریزند و ندبه نمایند و بین این دو گونه عزا داری فرق وافر است؛ زیرا محصول یکی تعزیت برای حضرت امام حسین علیه السلام است و نتیجه دیگری تسلیت برای خود؛ هر چند ممکن است بهانه قرار دادن واقعه جانسوز کربلا هم بیاثر نباشد.

وجود مبارک سیدالشهداء علیه السلام فرمودند: «أنا قتیل العبرة»؛ یعنی من که به هدف احیای حق و امحای باطل کشته شدم، باید عَبرات داشته باشم؛ بهطوری که چشمان علاقهمندان به سالار شهیدان پر از اشک شود و آن اشک فراوان از شبکه چشم خارج گردد و بهصورت انسان عبور کند تا عَبَرات بشود.

این سنت حسنه، آثار فراوانی دارد، از جمله این که محبت اهلبیت علیهم السلام در قلب شیعیان حضور پیدا میکند، آنگاه دوست امامان معصوم علیهم السلام هرگز فکر و راه و روش آنان را رها نمیکند؛ زیرا رهبری جوارح بهدست دل است و زمامداری قلب را محبت به عهده میگیرد و دل دوستان حسینبن علی علیه السلام جوارح را به صراط مستقیم رهنمود میشود.

 

Normal 0 false false false EN-US X-NONE AR-SA

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 





پنج شنبه ٠١ آذر ١٣٩٧
جستجوی وب
کانال تلگرام
با افق حوزه به روز باشید
با
کانال تلگرام